LỜI MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, nhất là
từ khi Việt Nam gia nhập làm thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO, các
doanh nghiệp(DN) Việt Nam nói chung và các DN công nghiệp Việt Nam nói riêng
đang phải đối mặt với nhiều cơ hội cũng như thách thức cản trở trên con đường hội
nhập. Muốn tồn tại và phát triển được buộc các DN phải tập trung không ngừng tự
hoàn thiện và làm mới phù hợp với quy luật phát triển chung. Nước ta là một nước
đang phát triển, nền sản xuất nhỏ và nông nghiệp là chủ yếu. Vì thế thực trạng công
nghệ ở nước ta còn lạc hậu so với thế giới cũng là một điều không có gì làm ngạc
nhiên.
Đã hơn 20 năm thực hiện đổi mới cơ chế chính sách, nền kinh tế nước ta đã
chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN, và đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể, nhưng nhìn chung thì tình
hình phát triển công nghệ vẫn còn kém, công cuộc chuyển giao, đổi mới công nghệ ở
nước ta nói chung và ở các DN sản xuất công nghiệp nói riêng vẫn còn chậm và có
nhiều hạn chế. Vì muốn tìm hiểu rõ hơn về thực trạng đổi mới công nghệ ở các DN
công nghiệp Việt Nam hiện nay nên em đã chọn đề tài cho đề án môn học Kinh tế và
quản lý công nghiệp của mình là: “Đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp công
nghiệp Việt Nam: thực trạng và giải pháp”. Với mong muốn tìm hiểu rõ những hạn
chế còn tồn đọng và có một số giải pháp để khắc phục những hạn chế đó.
Nội dung của đề án bao gồm 3 chương:
Chương I: Những vấn đề chung về đổi mới công nghệ trong công nghiệp.
Chương II: Thực trang đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp công nghiệp
Việt Nam.
Chương III: Các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động đổi mới công nghệ trong các
doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam.
Qua đây, em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, hướng dẫn nhiệt tình của thầy
giáo – PGS.TS Lê Công Hoa đã giúp em thực hiện được bài viết này. Do đây là lần
đầu tiên làm đề án một môn học nên sẽ không tránh khỏi những sai sót trong bài viết.
Vì vậy em rất mong nhận được sự góp ý của thầy để những lần thực hiện đề án sau
em sẽ hoàn thành tốt hơn.

Trang
Lời mở đầu ………………………………………………………………………… 2
Danh mục tài liệu tham khảo …………………………………………………..… 3
Chương I. ………………………………………………………………………….. 5
Những vấn đề chung về đổi mới công nghệ trong công nghiệp………….……… 5
1. Khái niệm về đổi mới công nghệ trong công nghiệp ……………………….…… 5
2. Một số phương pháp đổi mới công nghệ trong công nghiệp ………………….… 8
3. Đánh giá công nghệ và chuyển giao công nghệ trong phát triển công nghiệp …. 9
Chương II …………………………………………………………………………. 12
Thực trạng đổi mới công nghệ trong các DN công nghiệp Việt Nam …………. 12
1. Hiện trạng của đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp công nghiệp Việt
Nam ……………………………………………………………………………... 12
2. Những nhân tố thúc đẩy và cản trở đối với quá trình đổi mới công nghệ trong
các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam ……………………………………..... 20
Chương III ………………………………………………………………………… 24
Các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh
nghiệp công nghiệp Việt Nam …………………………………………………….. 24
1. Các giải pháp đối với doanh nghiệp công nghiệp ………………………………. 24
2. Các giải pháp, kiến nghị đối với cơ quan Nhà nước có liên quan ………………. 25
Kết luận ……………………………………………...…………………………….. 28
3
Chương I
Những vấn đề chung về đổi mới công nghệ trong công nghiệp
1. Khái niệm về đổi mới công nghệ trong công nghiệp.
1.1 Khái niệm chung về công nghệ và đổi mới công nghệ.
Trong thời đại ngày nay, khoa học – công nghệ đang đi trên một con đường phát
triển mạnh mẽ như vũ bão. Nó đã ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả các mặt của đời sống
kinh tế xã hội. Đặc biệt, đối với một quốc gia nói chung hay một DN nói riêng thì
khoa học – công nghệ lại là yếu tố cơ bản để tạo nên sức mạnh kinh tế và khả năng
cạnh tranh cho DN đó.

phải cũ theo thời gian, và công nghệ cũng vậy, đến một giai đoạn nào đó nó sẽ không
còn phù hợp nữa. Do đó đổi mới công nghệ là một nhu cầu tất yếu và phù hợp với
nhu cầu phát triển của thị trường hàng hóa, nhu cầu khách hàng.
Có thể khái niệm đổi mới công nghệ là quá trình phát minh, phát triển và đưa
vào thị trường những sản phẩm, quy trình mới. Hay là sự chủ động thay thế một
phần đáng kể(cốt lõi, cơ bản) hoặc toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng công nghệ
khác. Đổi mới công nghệ là kết quả của ba giai đoạn kế tiếp nhau là: phát minh – đổi
mới – truyền bá (thương mại hóa).
Có thể nói đổi mới công nghệ là quá trình thay đổi, ứng dụng khoa học – công
nghệ tiên tiến vào quy trình sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng khả
năng cạnh tranh cho DN với các đối thủ. Việc thay thế máy móc, thiết bị đã cũ bằng
những máy móc, thiết bị mới tạo cho DN có rất nhiều lợi thế khi cạnh tranh về chất
lượng sản phẩm, về chi phí sản xuất… Đổi mới công nghệ bao gồm 2 hình thức chủ
yếu là: đổi mới nâng cao và đổi mới triệt để.
Đổi mới nâng cao là cải thiện các công nghệ đã tồn tại, làm cho nó “mới mẻ và
hoàn thiện hơn”. Đổi mới nâng cao ít tốn thời gian, chi phí và ít rủi ro cho các chủ thể
kinh tế.
Đổi mới triệt để là tạo ra các công nghệ thật sự mới mẻ, mang tính đột phá. Đổi
mới triệt để là hình thức đổi mới có các tiêu chí sau:
- Tập hợp các đặc tính hiệu quả hoàn toàn mới.
- Giảm chi phí.
- Thay đổi nền tảng cạnh tranh.
Đổi mới triệt để và đổi mới nâng cao thường diễn ra song song với nhau. Chính
vì vậy khi đổi mới triệt để thành công thì nối tiếp nó sẽ là một quá trình đổi mới nâng
cao, làm tăng hiệu suất và mở rộng phạm vi ứng dụng.
1.2 Quá trình hình thành và phát triển đổi mới công nghệ trong công nghiệp.
Vào thế kỷ XVIII, khi mới bắt đầu cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên, nhiều
công nghệ, kỹ thuật được ra đời dựa vào kinh nghiệm sản xuất trực tiếp của loài
người trong quá trình lao động chứ không phải do nghiên cứu khoa học.
5

cho sản phẩm của DN khi tiêu thụ. Nó là yếu tố cấu thành cơ sở vật chất và là phương
pháp của sản xuất công nghiệp, nó không chỉ tác động đến tăng quy mô và tốc độ
tăng trưởng của công nghiệp, mà nó còn tác động mạnh mẽ đến cơ cấu ngành của
công nghiệp. Nó còn giúp nâng cao hiệu quả sản xuất – kinh doanh của công nghiệp,
6
góp phần giải quyết được nhiệm vụ bảo vệ môi trường, giảm lao động nặng, lao động
phổ thông, đơn giản, độc hại…nâng cao tỷ lệ lao động có chất xám, lao động có kỹ
thuật.
2. Một số phương pháp đổi mới công nghệ trong công nghiệp.
2.1 Sự cần thiết.
Trong ngành công nghiệp, công việc đổi mới công nghệ rất cần thiết và phải
được thực hiện đa dạng. Bởi trong cơ cấu của ngành có sử dụng rất nhiều loại công
nghệ khác nhau, trong đó mỗi loại công nghệ lại có những phương thức và trình độ
khác nhau. Mỗi phương pháp đổi mới sẽ đòi hỏi chi phí và mang lại kết quả cũng
khác nhau. Vì vậy với những loại công nghệ khác nhau đó, chúng ta nên áp dụng các
phương pháp đổi mới khác nhau để phù hợp, góp được phần nào giảm chi phí trong
quá trình đổi mới và mang lại kết quả tốt nhất.
2.2 Phương pháp lựa chọn.
Một khi muốn thực hiện đổi mới công nghệ thì ta phải hiểu rõ về các công nghệ
hiện có, phải nắm bắt được chính xác về các công nghệ mới. Từ đó mới bắt đầu lựa
chọn công nghệ phù hợp và tốt nhất để thay thế cho công nghệ cũ. Nhưng việc lựa
chọn công nghệ cũng cần phải nghiên cứu về các nhu cầu của việc đổi mới công
nghệ, đánh giá trình độ của công nghệ hiện có và khả năng cạnh tranh của ngành, của
DN và các đối thủ cạnh tranh. Hơn nữa cần phải biết dự đoán sự phát triển của các
công nghệ, xem xét quan hệ cung cầu về đổi mới công nghệ và xu thế phát triển của
công nghệ để lựa chọn công nghệ thích hợp.
Mục tiêu phát triển và đổi mới công nghệ của DN là tăng khả năng cạnh tranh,
tăng lợi nhuận, cải thiện vị thế của DN trên thị trường. Việc đánh giá trình độ công
nghệ hiện có của ngành và của DN công nghiệp là một trong những căn cứ trọng yếu
để xác định nội dung của phát triển và đổi mới công nghệ. Bên cạnh đó, việc xác định

Đánh giá công nghệ là sự so sánh giữa công nghệ được phân tích với những
công nghệ đã biết cũng như với công nghệ tiên tiến cần hướng tới. Người ta còn đưa
ra quan niệm về đánh giá công nghệ: Đánh giá công nghệ không chỉ giới hạn trong
“cực tiểu hóa tác hại” của công nghệ và sự phát triển trong sự thích hợp với môi
trường mà còn là “cực đại hóa hiệu quả tích cực” của công nghệ và phát triển công
nghệ “bền vững với môi trường” xung quanh.
Đánh giá công nghệ mang vai trò hết sức quan trọng. Nó được thể hiện qua một
số vấn đề sau:
+ Giúp các DN nói riêng và các quốc gia nói chung xác định được công nghệ
nào là thíc hợp và khả năng thích ứng của nó để tiến hành chuyển giao công nghệ.
+ Giúp các quốc gia xác định được công nghệ vốn có và công nghệ nhập khẩu
sao cho phù hợp với các mục tiêu phát triển.
+ Giúp các quốc gia quản lý công nghệ phù hợp để bảo vệ môi trường.
8
Đánh giá công nghệ được tiến hành qua các bước sau:
+ Mô tả công nghệ
+ Liệt kê các yếu tố tác động (Yếu tố tác động này được xác định qua việc phân
tích tác động giữa công nghệ với môi trường xung quanh con người)
+ Phân tích ảnh hưởng
+ Giới hạn phạm vi ảnh hưởng
+ Nghiên cứu đường lối chính sách liên quan
+ Dùng công cụ phân tích.
3.2 Chuyển giao công nghệ trong phát triển công nghiệp.
Chuyển giao công nghệ là hoạt động nhằm đưa công nghệ tiên tiến, công nghệ
hiện đại vào sản xuất thông qua việc áp dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào sản
xuất hoặc có thể là áp dụng một công nghệ dã hoàn thiện từ DN này sang DN khác.
Chuyển giao công nghệ là sự mua bán công nghệ và là quá trình đào tạo, huấn luyện
để sử dụng công nghệ được tiếp nhận.
Đây là hình thức chủ yếu để đổi mới công nghệ ở các nước đang phát triển.
Tình hình công nghệ trong các nước này do còn yếu kém nên việc chuyển giao công

9/ Các vấn đề liên quan đến tranh chấp phát sinh trong hợp đồng.
Bước 3: Chuẩn y hợp đồng.
Chương II
10