CHIỀU TỐI
Đề: Bày tỏ cảm nhận về bài thơ Chiều tối.
BÀI LÀM
A.ĐẶT VẤN ĐỀ:
I. Giới thiệu tác giả, hoàn cảnh sáng tác:
Sau khi ở nước ngoài về, 1942 chủ tịch Hồ Chí Minh sang Trung Quốc vận
động Cách mạng, đến Quảng Tây người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt
giam từ 8-1942 đến 9-1943. Trong 13 tháng bị giam cầm ấy, Người sáng tác Nhật
kí trong tù gồm 114 bài ghi lại những việc hằng ngày diễn ra trong nhà giam và khi
Bài thơ được viết khi người bị chuyển lao vào thời gian chiều tối.
“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa từng không
Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã rực hồng.”
“Chiều tối” được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật. Tuy chỉ có
bốn câu, nhưng nội dung thể hiện nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc trên đường giải đi
người vẫn cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, cảnh sinh hoạt của gia đình
người lao động đầm ấm. Qua bức tranh thiên nhiên đẹp đó, nhà thơ bày tỏ kín đáo
tình cảnh oái oăm của mình, tìm thấy tình cảm đầm ấm trong sinh hoạt gai đình
của người lao động, đằng sau tâm trạng đó ta còn nhận ra nhà thơ còn thể hiện tình
yêu thiên nhiên sâu sắc luôn luôn lạc quan trong hoàn cảnh khó khăn.
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I.Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối:
Bị bắt giam tại Quảng Tây, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn bị chuyển qua nhiều
nhà lao nhưng đã ghi lại:
“Quảng Tây giải hết mười ba huyện
Mười tám nhà lao đã trải qua.”
Thời gian chuyển lao bắt thường, lúc chiều tối, lúc nửa đêm, lúc gần trời
sáng, trong tình cảnh “áo mủ dầm mưa rách hết giày”. Thế nhưng, Người vẫn cảm
nhận được bức tranh thiên nhiên trên đường bị giải đi:
“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

của người trong mọi hoàn cảnh. Hoài Thanh cho rằng. Chỉ với một chữ “hồng”
không gian đó đã bừng sáng lên xua tan những nỗi buồn và tình cảnh u ám mà
mình đang trải qua. Chữ “hồng” đã thể hiện đẩy đủ nhân sinh quan tích cực của
nhà thơ như người đã từng diễn tả trong bài thơ Giải đi sớm:
“Phương đong màu trắng chuyển sang hồng
Bóng tối đêm tàn quét sạch không.”
C.KẾT THÚC VẤN ĐỀ:
Chỉ với bốn câu thơ, nhưng nội dung đã toát lên nhiều tư tưởng sâu sắc, thể
hiện phong thái cốt cách ung dung của chủ tịch Hồ Chí Minh như Người đã tự
khẳng định:
“Tuy bị tình nghi là gián điệp
Mà như khanh tướng vẻ ung dung.”
Để chuyển tải những tư tưởng sâu sắc đó nhà thơ đã sử dụng nhiều thủ pháp
nghệ thuật đặc sắc: nhà thơ đã sử dụng bút pháp hội họa miêu tả từ dưới lên trên từ
hình ảnh chim mỏi đến tầng mây không bên cạnh đó nhà thơ còn dùng những hình
ảnh tượng trung mang ý nghĩa ẩn dụ: chim mỏi, chòm mây, rực hồng và kết cấu
vòng tròn. Với những giá trị nội dung, nghệ thuật này, ta có thể khẳng định thơ
đường luật của Hồ Chí Minh, không khác gì giấ trị thơ Đường, thơ Tống như thi
hào Quách Mạc Nhược.
“Chiều tối” nói riêng và thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chung thật xứng
đáng như văn học sử Việt Nam hiện đại đã xếp vào hàng những tác gia quan trọng.