nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số tháng 3/2003

23Hoàng Minh Hà *
ột trong những chức năng trọng tâm của
Quốc hội là xây dựng hệ thống luật.
Chơng trình xây dựng luật, pháp lệnh của
Quốc hội khóa X gồm có 127 dự án, bao gồm
104 dự án chính thức với 52 dự án luật. Thực tế,
chỉ có 35 dự án luật đợc thông qua. Đây cũng
là nhiệm kì đầu tiên hoạt động lập pháp đợc
tiến hành theo chơng trình cả nhiệm kì của
Quốc hội, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ
quan, tổ chức chủ động trong việc soạn thảo,
thẩm tra, trình Quốc hội. Hoạt động lập pháp
của Quốc hội đ tập trung thể chế hóa các chủ
trơng, nghị quyết của Đảng, bớc đầu tạo lập
khung pháp luật để quản lí x hội, củng cố
quốc phòng, an ninh.
Tuy nhiên, chơng trình xây dựng luật,
pháp lệnh của nhiệm kì cũng nh hàng năm
cha đợc thực hiện đầy đủ, nguyên nhân là do:
Việc lập chơng trình vẫn mang tính bị động,
tính khả thi không cao; chất lợng chuẩn bị dự
án còn nhiều hạn chế. Một số cơ quan trình dự
án chỉ mới chú ý đến yêu cầu lập pháp của

cần thể chế hóa các chủ trơng, đờng lối của
Đảng về xây dựng nhà nớc pháp quyền x hội
chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân; thực hiện cải
cách hành chính, cải cách t pháp; cụ thể hóa
các quy định của Hiến pháp 1992 sửa đổi, bổ
sung; đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và khả
thi của hệ thống pháp luật; đáp ứng yêu cầu xây
dựng và phát triển nền kinh tế thị trờng định
hớng x hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập
quốc tế; từng bớc giảm dần các pháp lệnh, bảo
đảm tính cụ thể trong các quy định của luật.
Đối với các pháp lệnh đ qua thực tiễn kiểm
nghiệm, cần tiến hành tổng kết sớm nâng lên
thành luật, từng bớc pháp điển hóa các lĩnh
vực pháp luật đ ổn định
Trên thực tế, nớc ta vẫn cha có cơ quan
chuyên làm luật. Các dự án luật thuộc lĩnh vực
nào thì do bộ hay ngành đó soạn thảo, do vậy
M

* Giảng viên Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
24
Tạp chí luật học số tháng 3/2003

vẫn xảy ra tình trạng tạo ra những điều khoản
có lợi cho bộ, ngành mình và tránh những điều

sống một thời gian ngắn đ lộ rõ những thiếu
sót và bất cập. Sau đó lại phải sửa đổi, bổ sung.
Cũng cần nói tới một khiếm khuyết tơng
đối nổi bật trong hoạt động xây dựng pháp luật
là việc giải thích chính thức văn bản quy phạm
pháp luật. Trên thực tế, ngay cả đối với Hiến
pháp - vấn đề này cũng cha đợc đề cập và coi
trọng. Hiện tại, chúng ta mới chỉ dừng lại ở việc
"hớng dẫn thi hành một số điều " bằng các
văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ đối
với một số luật, pháp lệnh. Điều này dẫn tới
việc là có nhiều nội dung trong văn bản quy
phạm pháp luật cha đợc hiểu và thực hiện
thống nhất.
Để từng bớc hạn chế những tồn tại của
công tác xây dựng pháp luật, trớc mắt cần
quán triệt và tổ chức thực hiện tốt các quy định
của luật. Luật ban hành văn bản quy phạm pháp
luật đặc biệt là các quy định mới đợc sửa đổi,
bổ sung nhằm góp phần nâng cao chất lợng
các văn bản quy phạm pháp luật đồng thời xác
định rõ hơn trách nhiệm của từng cơ quan, tổ
chức trong quy trình soạn thảo, thẩm tra và
thông qua các văn bản quy phạm pháp luật mà
quan trọng là việc đổi mới quy trình thông qua
luật tại các kì họp của Quốc hội. Việc sửa đổi,
bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản
quy phạm pháp luật là cần thiết cho việc tham
gia góp ý xây dựng văn bản quy phạm pháp
luật; giám sát, kiểm tra văn bản quy phạm pháp

đợc những quy định cụ thể hơn, đỡ cho các cơ
quan khác phải ra văn bản hớng dẫn, từ đó luật
sẽ có khả năng đi vào cuộc sống nhanh hơn,
hiệu quả hơn.
Thứ hai, để đổi mới quy trình xây dựng
luật, pháp lệnh các cơ quan đợc giao soạn thảo
cần có kế hoạch để thực hiện đúng tiến độ và
nâng cao chất lợng xây dựng dự án, đổi mới
công tác chỉ đạo thực hiện chơng trình xây
dựng văn bản quy phạm pháp luật của ủy ban
thờng vụ Quốc hội và Chính phủ. Cần có kế
hoạch thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học
vào quá trình soạn thảo, thẩm tra, chỉnh lí văn
bản. Mỗi bộ cần có một thứ trởng phụ trách về
công tác xây dựng pháp luật, củng cố tổ chức
pháp chế ở tất cả các bộ, cơ quan ngang bộ.
Tiến tới việc giảm ban hành pháp lệnh và tăng
tính cụ thể của luật.
Thứ ba, cần thành lập cơ quan đặc trách có
chức năng rà soát tính hợp hiến, hợp pháp của
các văn bản quy phạm pháp luật do các bộ,
ngành, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân cấp
tỉnh ban hành, thực hiện một phần trong nhiệm
vụ kiểm sát chung mà trớc đây viện kiểm sát
nhân dân đảm nhiệm.
Thứ t, cần nhanh chóng ban hành nghị
quyết của ủy ban thờng vụ Quốc hội để giải
thích Hiến pháp và từng đạo luật, tạo cơ sở
pháp lí cho việc áp dụng pháp luật và thực hiện
pháp luật đợc thuận lợi và thống nhất.

cầu, đòi hỏi cao hơn đối với sự hợp tác chặt
chẽ giữa các chính phủ có liên quan. Công ớc
Lahaye 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong
lĩnh vực nhận con nuôi giữa các nớc ra đời đ
đáp ứng đợc yêu cầu đó. ở Việt Nam, do hệ
thống pháp luật điều chỉnh quan hệ nhận con
nuôi có một số quy định không tơng đồng với
quy định của Công ớc nên việc áp dụng một
số điều khoản của Công ớc sẽ không thực
hiện đợc, Việt Nam cần phải sớm khắc phục
khi gia nhập Công ớc. Hiện nay, Việt Nam
đang trong quá trình tích cực chuẩn bị tiến tới
phê chuẩn và trở thành thành viên chính thức
của Công ớc. Việc gia nhập này sẽ là bớc
quan trọng đánh dấu sự hoà nhập của Việt
Nam vào cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực t
pháp quốc tế - lĩnh vực ngày càng trở nên quan
trọng đối với Việt Nam trong thời kì đổi mới
và hội nhập quốc tế./.