nghiªn cøu - trao ®æi
18 t¹p chÝ luËt häc sè 2/2008 TS. NguyÔn Minh §oan *
ác hoạt động nhà nước được thực hiện
thông qua hệ thống các phương tiện,
các quy trình rất phức tạp với sự tham gia
của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân khác
nhau nên những chi phí cho các hoạt động
nhà nước là rất lớn. Do vậy, bất kì quốc gia
nào cũng muốn có bộ máy nhà nước “ít tốn
kém nhất” nhưng hoạt động có hiệu quả cao
nhất. Để thực hiện được điều đó, một trong
những giải pháp quan trọng là thực hành tiết
kiệm và chống lãng phí trong tổ chức và hoạt
động nhà nước. Vì vậy, Nghị quyết Đại hội
lần thứ V của Đảng Cộng sản Việt Nam đã
khẳng định: “Tiết kiệm là một quốc sách lớn,
lâu dài và phải được quy định thành chính
sách, chế độ, chỉ tiêu, biện pháp cụ thể ”.
(1)

Tiết kiệm trong hoạt động nhà nước là cần
thiết song không thể nói chung chung được
mà cần được quy định một cách cụ thể mới

Do vậy,
đi đôi với việc nâng cao năng suất lao động
trong các hoạt động nhà nước, chúng ta cần
phải hết sức tiết kiệm, chống lãng phí không
chỉ trong các hoạt động nhà nước mà cả
trong các hoạt động xã hội khác; không chỉ
tiết kiệm và chống lãng phí cho Nhà nước
mà còn cần phải tiết kiệm và chống lãnh phí
cho các tổ chức phi nhà nước, cho nhân dân.
Ở nước ta, thời gian qua có rất nhiều cơ
C
* Giảng viên chính Khoa hành chính - nhà nước
Trường Đại học Luật Hà Nội nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 2/
200819

quan, đơn vị đã có những cải tiến, sáng kiến
tích cực áp dụng các thành tựu khoa học,
công nghệ để hoàn thành tốt công việc được
giao trước thời hạn, tiết kiệm cho Nhà nước
hàng tỉ đồng. Những cơ quan, đơn vị đó đã nêu
những tấm gương sáng cho việc thực hành
tiết kiệm trong hoạt động nhà nước song bên
cạnh đó cũng có không ít những cơ quan, đơn

Chẳng hạn, đội ngũ lái xe ở nhiều cơ quan, đơn
vị thời gian làm việc rất ít, chủ yếu là chơi
nên cũng chính đội ngũ này thường vướng
vào tệ nạn chơi bài trong những lúc chờ việc.
+ Việc bố trí cán bộ, công chức không
phù hợp với chuyên môn đã đào tạo, trong
đó có cả việc luân chuyển cán bộ sang những
lĩnh vực không đúng với chuyên môn của họ
cũng là một sự lãng phí. Những cán bộ, công
chức này để làm được việc họ lại buộc phải
“giữ chỗ và đi học tiếp chuyên môn cần thiết
cho công việc hiện tại”. Điều này dẫn đến
tình trạng nhiều cán bộ không được đào tạo
nhưng cũng có những cán bộ lại “bị đào tạo”
qua quá nhiều trường lớp, gây lãng phí
không chỉ tiền bạc mà cả thời gian, công sức
cho những người đó. Có thể nói, những cán
bộ chủ chốt trong các cơ quan, đơn vị phải
trải qua quá nhiều trường lớp mà chương
trình đào tạo của các trường không tránh
khỏi sự trùng lặp nên có những môn phải
học đi, học lại nhiều lần. Chưa kể là chất
lượng đào tạo của một số trường lớp không
cao nên cán bộ thường học đối phó và chạy
theo bằng cấp theo kiểu “học giả, bằng thật”.
+ Hiện tượng hội họp của một số cơ quan,
đơn vị vẫn còn nhiều, chưa kể là nhiều cuộc
họp không có nội dung cần bàn mà chỉ là sự
thông báo một thông tin nào đó (thay vì họp
có thể thông tin qua văn bản hoặc qua mạng).

bổ (vì quan niệm rằng định mức ngân sách đã
phân bổ cho cơ quan, đơn vị mình không
dùng thì người khác cũng dùng mất. Không
dùng hết định mức ngân sách phân bổ thì
không những phải trả lại mà sang năm định
mức ngân sách cho đơn vị có thể còn bị cắt
giảm nên các cơ quan, đơn vị “buộc” phải dùng
hết định mức ngân sách đã được phân bổ).
+ Hiện tượng không tiết kiệm trong các
hoạt động pháp luật cũng đa dạng không
kém. Nhiều quy định pháp luật được xây
dựng không hiệu quả, nhiều đoàn được cử đi
nước ngoài để học tập kinh nghiệm không
hiệu quả hoặc là không học được gì từ
chuyến đi hoặc là học về rồi không sử dụng,
không truyền đạt lại những gì đã học tập
được cho người khác nên nhiều chuyến đi
“học tập kinh nghiệm” trở thành chuyến đi
“tham quan du lịch” bằng tiền của Nhà nước.
Hoạt động xử lí các hiện tượng vi phạm
pháp luật trong nhiều lĩnh vực không kiên
quyết và triệt để, dẫn đến tình trạng vi phạm
quá lớn đến mức không thể xử lí được nữa
như hiện tượng xây nhà trái phép ở Hà Nội
thời gian qua hoặc tình trạng tái vi phạm
tương đối phổ biến phải làm đi làm lại nhiều
lần, tốn kém nhiều công sức và tiền bạc, tài
sản của Nhà nước cũng như của nhân dân.
Trong hoạt động điều tra, giam giữ, xét
xử cũng chưa thực sự tiết kiệm, nhiều vụ án


21

khỏc trong vic t chc thc hin v thc
hin chỳng.
Hin tng lóng phớ, khụng thc hnh tit
kim nc ta a s cỏc trng hp l do tc
trỏch, th , cu th, do thiu kim tra, xem
xột c th tỡnh hỡnh trong thc t hoc do s
xut nhng cng cú nhiu trng hp s
lóng phớ, khụng tit kim c thc hin mt
cỏch c ý mu li cỏ nhõn. Chng hn, chi
nhiu thỡ c hng hoa hng nhiu hoc
theo quy nh thỡ t l phn trm tin thit k
c tớnh theo giỏ tr ca cụng trỡnh nờn
ngi thit k cụng trỡnh c gng v cng to,
cng tn kộm bao nhiờu thỡ cng c li by
nhiờu S lóng phớ, khụng thc hnh tit
kim trong cỏc hot ng nh nc nc ta
cú th núi l muụn hỡnh, vn trng, nú cú th
d dng nhn thy v cng cú th khụng nhn
thy c, s tn hi cú th hch toỏn c
v cng cú th khụng hch toỏn c. S
lóng phớ, khụng tit kim din ra mt cỏch
ph bin nhiu lnh vc hot ng nh nc
khỏc nhau trờn quy mụ ton xó hi, cng nh
trong mi c quan, n v nh nc. Tt c
nhng tn hi ú u cú nh hng n li
ớch, hiu qu hot ng ca mi cỏn b, cụng
chc nh nc, ca cỏc c quan, n v hoc

t ú xỏc nh biờn ch cho chớnh xỏc i
vi mi c quan, mi b phn, khụng nờn
quy nh chung chung.
- Nõng cao nng sut lao ng trong cỏc
hot ng cụng v ca i ng cỏn b, cụng
chc nh nc. Trc ht phi nõng cao tinh
thn, trỏch nhim ca cỏn b, cụng chc trờn
c s tr lng cho tng xng vi lao ng
ca h. Phi lm sao cho ngi cỏn b, cụng
chc hng hỏi lao ng khụng ch vỡ tinh
thn, trỏch nhim m cũn vỡ cuc sng na;
nờn khoỏn qu lng, k c cỏc c quan
hnh chớnh, s nghip, theo hng lm
nhiu, lm tt thỡ phi c tr cụng nhiu.
Lng ca nhng ngi ng u cỏc c
quan hnh chớnh khụng ch ph thuc v trớ,
tớnh cht cụng vic h m nhim m cũn nghiên cứu - trao đổi
22 tạp chí luật học số 2/2008
ph thuc vo c s lng, cht lng lao
ng, cng hin ca nhng ngi di
quyn. Cú nh vy, nhng ngi ng u
cỏc c quan, n v hnh chớnh, s nghip
mi thc s quan tõm ti nng sut lao ng
v vn gim biờn ch trong c quan, n
v mỡnh. Cựng vi vic gim biờn ch phi
ng dng mnh m cỏc thnh tu khoa hc,
cụng ngh hin i vo cỏc hot ng nh

(4)

- Thit lp v t chc vn hnh tt c ch
phõn cụng, phi hp gia cỏc c quan nh
nc nh hỡnh thnh cỏc c quan a ngnh,
a lnh vc trỏnh hin tng ct khỳc,
thiu ng b, phi hp trong hot ng ca
cỏc c quan nh nc. Nhanh chúng chuyn
cỏc b phn phc v trong cỏc c quan nh
nc nh lỏi xe, gi xe, dn v sinh ra khi
cỏc c quan nh nc thnh lp cỏc cụng
ti, doanh nghip nh nc chuyờn lm nhim
v dch v cho cỏc c quan nh nc h
cú vic lm liờn tc v hiu qu.
- Trong quỏ trỡnh hot ng cỏc c quan
nh nc cn nghiờn cu la chn c
phng ỏn ti u nht cho tng trng hp
c th cng nh cho c quy trỡnh. Khi ban
hnh bt kỡ mt quy nh c th no ngoi
vic tớnh n nhng iu kin v ti chớnh,
v chớnh tr, v o c - xó hi m
bo cho vic thc hin quy nh ú, cỏc c
quan nh nc cũn cn phi tớnh n nhng
li ớch vt cht, tinh thn v nhng li ớch xó
hi khỏc m nhng quy nh ú mang li cho
xó hi. Thụng thng thỡ cỏc quy nh ca
Nh nc bờn cnh nhng u im, nhng
li ớch m chỳng mang li, chỳng cũn cú th
cú nhng hn ch nht nh, vỡ vy, vn
hch toỏn trong quỏ trỡnh hot ng nh

dụng biện pháp tập trung cải tạo thì nên áp
dụng biện pháp cải tạo tại chỗ. Vì áp dụng
biện pháp cải tạo tại chỗ năng suất lao động
của họ chắc chắn sẽ cao hơn khi họ phải lao
động ở trại cải tạo lao động tập trung. Khi đó
Nhà nước sẽ thu được khoản lợi ích vật chất
lớn hơn từ công sức lao động cải tạo của họ
đồng thời sẽ không phải giải quyết vấn đề
việc làm cho họ sau khi kết thúc thời hạn cải
tạo Nhiều nước có chế độ cho phép những
người vi phạm pháp luật có thể cược tiền để
được tại ngoại đối với những trường hợp
nhất định, điều này cũng nên nghiên cứu để
áp dụng ở nước ta.
- Tăng cường tính hữu ích của quá trình
tiến hành các hoạt động nhà nước. Thực tiễn
hoạt động nhà nước cho thấy những quy
định pháp luật về trình tự, thủ tục, đặc biệt là
thủ tục hành chính không phải khi nào cũng
có ích mà nhiều khi chúng còn cản trở việc
thực hiện có hiệu quả các quy định của luật
nội dung, gây ra sự phiền hà, ách tắc, tốn
kém không cần thiết. Nói tới tính hữu ích
của hoạt động quản lí nhà nước là nói tới
những giá trị thật sự mà hoạt động nhà nước
mang lại cho xã hội, cho Nhà nước và nhân
dân. Tiết kiệm trong các hoạt động nhà nước
đòi hỏi phải thực hiện các hoạt động nhà
nước với những chi phí thấp về vật chất, tinh
thần, về số lượng người tham gia, về thời

các cơ quan nhà nước. Với sự trợ giúp của
khoa học kĩ thuật từng bước nâng cao năng nghiên cứu - trao đổi
24 tạp chí luật học số 2/2008
sut lao ng trong cỏc hot ng nh nc
tin ti rỳt ngn thi gian kho sỏt, iu tra,
son tho vn bn, thi gian trin khai thc
hin cỏc hot ng nh nc.
- Cụng khai hoỏ cỏc hot ng nh nc,
bo m cụng khai, minh bch cỏc hot
ng kinh t, ti chớnh trong cỏc c quan hnh
chớnh, n v cung ng dch v cụng v doanh
nghip nh nc.
(5)
C th l cụng khai vic
phõn b v s dng ngõn sỏch nh nc; s
dng ti sn, mua sm ti sn trong cỏc c
quan nh nc; cỏc chng trỡnh quy hoch,
k hoch phỏt trin kinh t - xó hi; vic khai
thỏc, s dng ti nguyờn thiờn nhiờn
- Tớch cc u tranh chng tham nhng,
lóng phớ ti sn ca nh nc, gim nhng
chi phớ khụng cn thit ca nhõn dõn v xó
hi, tng cng t chc v c ch, tip tc
y mnh cuc u tranh chng tham nhng
trong b mỏy nh nc v ton b h thng
chớnh tr, cỏc cp, cỏc ngnh, t trung
ng n c s. Gn chng tham nhng vi

phi trc tip tham gia v i u trong vic
phũng, chng tham nhng, lóng phớ.
(7)
Cựng
vi vic nõng cao nng sut lao ng trong
cỏc hot ng nh nc, chỳng ta cn phi
ht sc tit kim, chng lóng phớ khụng ch
trong cỏc hot ng nh nc m c trong cỏc
hot ng xó hi khỏc. V khụng ch tit
kim, chng lóng phớ cho Nh nc m cũn
cn phi tit kim v chng lónh phớ cho cỏc
t chc phi nh nc, cho nhõn dõn./.

(1).Xem: ng cng sn Vit Nam, Vn kin i hi i
biu ton quc ln th V, Nxb. S tht 1982, tp 1, tr. 73.
(2).Xem: iu 3 Lut thc hnh tit kim, chng lóng
phớ nm 2005.
(3).Xem: ng cng sn Vit Nam, Vn kin i hi
i biu ton quc ln th X, Nxb. Chớnh tr quc gia,
H Ni 2006, tr. 128.
(4).Xem: C.Mỏc - Ph. ngghen - V. Lờnin v chớnh tr
kinh t hc, tp 2, Nxb. S tht, H Ni, 1962, tr. 470.
(5).Xem: ng cng sn Vit Nam, Sd, tr. 128 -129.
(6).Xem: ng cng sn Vit Nam, Vn kin i hi
i biu ton quc ln th IX, Nxb. Chớnh tr quc
gia, H Ni 2001, tr. 135 - 136.
(7).Xem: ng cng sn Vit Nam, Vn kin i hi
i biu ton quc ln th X, Nxb. Chớnh tr quc gia,
H Ni 2006, tr. 130.