nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
46

tạp chí luật học số
7
/2010
Ths. Trần Thị Quang Hồng *
Trơng Hồng Quang **
1. Kinh nghim ca Philippines
Philippines thụng qua Lut v ngi tiờu
dựng nm 1992. õy l o lut ton din,
iu chnh khụng ch vn trỏch nhim sn
phm m c vn an ton v cht lng
sn phm, hnh vi la di v hnh vi thiu
cụng bng, bo hnh, dỏn nhón v úng gúi.
o lut ny cng quy nh vic thnh lp
Hi ng quc gia v cỏc vn ca ngi
tiờu dựng. Quan trng hn, Lut ngi tiờu
dựng cng ó thit lp c ch m rng ca
trỏch nhim nghiờm ngt i vi cỏc nh sn

- Cc cụng thng: Chu trỏch nhim v
tt c cỏc sn phm tiờu dựng khỏc.
(1)

Quỏ trỡnh khiu ni ca ngi tiờu dựng
cng c h tr bi cỏc vn phũng vỡ li ớch
ngi tiờu dựng thnh lp bi c cỏc c quan
nh nc v cỏc doanh nghip ca t nhõn.
V ch th phi chu trỏch nhim, trong
Chng 5 Lut ngi tiờu dựng v vn trỏch
nhim i vi sn phm v dch v, iu 97
quy nh trỏch nhim i vi cỏc sn phm cú
khuyt tt, theo ú bt kỡ nh sn xut hay
nhp khu no ca Philippines hay nc
ngoi u phi chu trỏch nhim khụi phc
hoc bi thng, khụng k cú li hay khụng,
i vi cỏc thit hi gõy ra cho ngi tiờu
dựng do cỏc khuyt tt cú nguyờn nhõn t thit
*, ** Vin khoa hc phỏp lớ, B t phỏp nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
7
/2010
47

k, ch to, xõy dng, lp rỏp, dng, nõng cp,
trỡnh by hay úng gúi sn phm, cng nh
do cung cp khụng y thụng tin v cụng

v v kh nng gõy hi ca nú.
V khỏi nim sn phm cú khuyt tt,
theo iu 97, sn phm c coi l khuyt
tt khi sn phm ú khụng m bo an ton
mc m ngi ta cú th trụng i mt
cỏch hp lớ, cú cn c vo nhng tỡnh hung
c th, bao gm nhng khụng gii hn bi:
a) Vic trng by sn phm;
b) Cụng dng v kh nng gõy hi cú th
nhỡn thy trc mt cỏch hp lớ;
c) Thi im sn phm c a vo
lu thụng.
Sn phm khụng b coi l khuyt tt ch
vỡ cú sn phm khỏc tt hn c a vo
th trng. Ngi sn xut, lp t, ch bin
hay nhp khu khụng phi chu trỏch nhim
khi chng minh c:
a) H ó khụng a sn phm ra th trng;
b) Mc dự h ó a sn phm vo th
trng nhng sn phm ú khụng cú khuyt tt;
c) Ch cú ngi tiờu dựng hoc bờn th
ba cú li.
V khỏi nim dch v cú khuyt tt, theo
iu 99, dch v c coi l cú khuyt tt
khi nú khụng m bo an ton mc m
ngi tiờu dựng cú th trụng i mt cỏch
hp lớ, cú cn c vo hon cnh c th, bao
gm nhng khụng gii hn bi:
a) Cỏch thc cung cp dch v;
b) Hu qu ca kh nng gõy hi m ngi

sn phm ú khụng thớch hp hoc khụng y
cho mc ớch tiờu dựng m nú ó c
thit k hoc lm gim giỏ tr v nhng h
qu t s khụng nht quỏn vi thụng tin c
a ra trờn bao bỡ, nhón hoc cỏc thụng tin
c cụng b cụng khai, qung cỏo, cn c
vo tng trng hp c th cú nhng khỏc
bit mang tớnh bn cht, ngi tiờu dựng cú
th yờu cu thay th nhng phn cha hon
chnh. Nu s khụng hon chnh khụng c
sa cha trong thi gian (30) ngy, ngi
tiờu dựng cú th la chn yờu cu:
a) Thay th sn phm bng sn phm
khỏc cựng loi v ó c hon chnh;
b) ũi hon tin ngay lp tc, khụng xem
xột n bt kỡ s mt mỏt hay thit hi no;
c) Gim giỏ theo mt t l phự hp.
Cỏc bờn cú th tho thun gim hoc
tng thi hn ó c quy nh trờn nhng
thi hn ú khụng c ớt hn 7 ngy v
khụng di hn 180 ngy.
Ngi tiờu dựng cú th s dng ngay lp
tc cỏc bin phỏp ó c quy nh trờn khi
m liờn quan n s khụng hon chnh, vic
thay th cỏc phn khụng hon chnh cú th
lm nh hng n c tớnh hay cht lng
sn phm, t ú lm gim giỏ tr ca sn
phm. Nu ngi tiờu dựng la chn cỏc
bin phỏp c quy nh trờn v vic thay
th sn phm l khụng th thc hin c,

i vi bt kỡ s khụng hon chnh no v
mt s lng khin cho dch v khụng phự
hp cho vic s dng hoc suy gim giỏ tr v
chu trỏch nhim i vi nhng hu qu phỏt
sinh t s khụng nht quỏn gia thụng tin trờn
cỏc bn cho, qung cỏo, ngi tiờu dựng cú
quyn la chn yờu cu cỏc bin phỏp sau:
a) Thc hin dch v vo thi im thớch
hp v khụng phi tr thờm bt kỡ chi phớ no;
b) Hon tr ngay lp tc s tin ó thanh
toỏn, khụng ph thuc vo bt kỡ thit hi
hay mt mỏt no; nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
7
/2010
49

c) Gim giỏ theo t l thớch hp.
Vic thc hin li dch v cú th c u
thỏc cho mt bờn th ba nng lc; ri ro
v chi phớ s do ngi cung cp dch v chu.
Dch v khụng phự hp l dch v khụng
ỏp ng mc ớch hp lớ c trụng i
i vi dch v ú v nhng dch v khụng
ỏp ng c cỏc quy nh ca o lut ny
v cung cp dch v.
iu 103 ca Lut cng quy nh v

n, m phm, cht c hi s b pht ớt nht
l 5.000 pờsụ v pht tự cú thi hn t 1 nm
tr xung theo quyt nh ca to ỏn. Trong
trng hp l phỏp nhõn, hỡnh thc x lớ s
c ỏp dng i vi ngi ng u. Nu
ngi vi phm l ngi nc ngoi thỡ sau
khi np pht v chp hnh bn ỏn ca to ỏn,
s b trc xut.
2. Kinh nghim ca Malaysia
Lut bo v ngi tiờu dựng ca
Malaysia cú hiu lc t ngy 15/11/1999 sau
10 nm xõy dng. Trc khi o lut ny
c ban hnh, vn bo v ngi tiờu
dựng c quy nh trong nhiu vn bn,
bao gm Lut din gii thng mi nm
1972 (Trade Descriptions Act), Lut v bỏn
hng nm 1957 (Sale of Goods Act) v cỏc
quy nh iu chnh mt s loi thc phm
v dc phm.
(3)
Lut bo v ngi tiờu
dựng ca Malaysia c xem l bc tin
quan trng trong vic m rng mc bo
v ti cỏ nhõn ngi tiờu dựng, ngi
thng l v th yu hn so vi nh sn
xut, cung ng l i tng b ngi tiờu
dựng khiu ni. Cỏc quy nh trong o lut
ny bao gm c cỏc hnh vi gõy nhm ln v
la o, cỏc tiờu chun an ton ti thiu m
hng hoỏ v dch v phi m bo, quyn

Lut ca Malaysia xỏc nh khuyt tt ca
sn phm cn c vo mc an ton. C th
l sn phm s c coi l cú khuyt tt nu
khụng t c yờu cu v an ton nh mc
m mt ngi tiờu dựng thụng thng cú
quyn trụng i. Vic xỏc nh mc m
mt ngi tiờu dựng thụng thng cú quyn
trụng i i vi sn phm phi c thc
hin trờn c s xem xột tt c cỏc yu t liờn
quan c quy nh trong Lut.
(4)
Lut ny
cng quy nh mt sn phm s khụng c
coi l cú khuyt tt ch vỡ mc an ton ca
nú thp hn so vi mc an ton ca mt
sn phm c cung cp sau.
Ch th phi chu trỏch nhim v thit hi
do khuyt tt ca sn phm gõy ra trc ht l
nh sn xut (bao gm c ngi a tờn lờn
nhón hiu thng mi ca sn phm) v nh
nhp khu. Trong trng hp nh cung cp
sn phm khụng th thụng tin v nh sn xut
hay nhp khu thỡ nh cung cp s phi chu
trỏch nhim v thit hi ú. Trỏch nhim ny
cng c loi tr i vi ngi cung cp
nụng sn cha qua bt kỡ quỏ trỡnh ch bin
no. Trong trng hp cú t hai ngi tr lờn
phi chu trỏch nhim, mi ngi s phi t
mỡnh chu trỏch nhim ng thi liờn i chu
trỏch nhim vi nhng ngi cũn li.

li trong phỏp lut v trỏch nhim sn phm
ca Malaysia l li suy oỏn v khiu
kin, ch cn xỏc nh cú thit hi xy ra hay
khụng v cú ngi phi chu trỏch nhim v
thit hi ú hay khụng (nh sn xut, nhp
khu hay cung ng).
Vi mc ớch bo v ngi tiờu dựng,
ngn nga cỏc thng nhõn s dng u th
ca mỡnh a ra nhng iu khon loi
tr trỏch nhim khi giao kt hp ng vi nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
7
/2010
51

ngi tiờu dựng, iu 71 Lut bo v ngi
tiờu dựng ca Malaysia quy nh trỏch nhim
i vi ngi b thit hi gõy ra bi khuyt
tt ca sn phm v i vi ngi ph thuc
ca ngi ú s khụng b hn ch hay loi
tr bi bt kỡ iu khon hp ng, thụng
bỏo hay quy nh no.
V cỏc trng hp min trỏch nhim: Cỏc
trng hp c min trỏch nhim theo Lut
bo v ngi tiờu dựng ca Malaysia tng
i hn ch v ch cú nm trng hp, ú l:
- Hng hoỏ cú khuyt tt ch vỡ lớ do phi

bao gm trng lỳa, trng rau, qu, chn nuụi
gia sỳc, trng dõu nuụi tm, trng nho, cy
nm v khụng bao gm cỏc sn phm t nhiờn.
V khỏi nim sn xut, sn xut theo lut
ca Thỏi lan c hiu l vic ch bin, pha
trn, chun b, lp rỏp, to ra, chuyn i hỡnh
thỏi, to li hỡnh dng, chnh sa, la chn,
úng gúi, lm lnh v lm núng v c cỏc
hot ng khỏc to ra tỏc dng tng t.
V ch th cú th khi kin theo quy
nh ca Lut, ngi chu thit hi, mt mỏt
do sn phm khụng an ton l ngi c
kin ũi quyn li cho mỡnh.
V khỏi nim mt mỏt hay thit hi, mt
mỏt hay thit hi c xỏc nh trong Lut l
cỏc mt mỏt hay thit hi gõy ra do vic s
dng sn phm khụng an ton, bao gm thit
hi v tớnh mng, thõn th, sc kho, tinh
thn, ti sn nhng khụng bao gm mt mỏt
hay thit hi i vi chớnh sn phm cú
khuyt tt. Thit hi v tinh thn cú ngha l
s au n, au kh, s hói, lo lng, tuyt
vng, nhng xu h hay bt kỡ s thit hi v
tinh thn no cú tỏc dng tng t.
Sn phm khụng an ton c xỏc nh
trong Lut ny l sn phm cú kh nng gõy
ra thit hi, cú th l do khuyt tt trong quỏ
trỡnh ch to, thit k, s thiu ch dn, bo
qun hay cnh bỏo; hay thụng tin khỏc liờn
quan n sn phm, hay khụng cú thụng

c nh sn xut, gia cụng hay nh nhp khu;
4) Ngi s dng tờn thng mi, nhón
hiu thng mi, nhón hiu, vt hay bt
kỡ phng tin no khin cho ngi khỏc
ngh rng ngi ú l nh sn xut, gia cụng
hay nh nhp khu.
Lut cng khng nh tt c nhng ngi
kinh doanh u phi chu trỏch nhim v
nhng mt mỏt hay thit hi do sn phm
khụng an ton gõy ra, khi sn phm ú ó
c bỏn cho ngi tiờu dựng, khụng k l
thit hi ú c gõy ra do vụ ý hay c ý.
V trỏch nhim chng minh, yờu cu
mt ngi kinh doanh phi chu trỏch nhim,
ngi b thit hi hay i din ca ngi ú
phi chng minh rng ngi b thit hi ó
phi chu mt mỏt hay thit hi do sn phm
ú v ngi ú ó tuõn th ỳng cỏc ch dn
v s dng, bo qun sn phm trong iu
kin bỡnh thng nhng khụng cn phi
chng minh rng nh kinh doanh ú ó gõy
ra mt mỏt hay thit hi.
Cỏc trng hp c loi tr trỏch
nhim: Nh kinh doanh khụng phi chu
trỏch nhim v nhng mt mỏt hay thit hi
do sn phm khụng an ton gõy ra, nu
chng minh c rng:
1) Sn phm ú khụng phi l sn phm
khụng an ton;
2) Bn thõn ngi b thit hi ó bit

mc ớch hn ch hay loi tr trỏch nhim.
Ngi tiờu dựng õy cú ngha l ngi nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
7
/2010
53

mua hay tip nhn dch v t nh kinh doanh
hoc ngi khỏc ó c nh kinh doanh mi
mua hng hoỏ hay tip nhn dch v, bao gm
c ngi s dng hng hoỏ hay dch v t
nh kinh doanh ngay c khi ngi ú khụng
thanh toỏn cho hng hoỏ hay dch v ú.
Liờn quan n trỏch nhim trong cỏc o
lut khỏc, Lut v trỏch nhim i vi sn
phm khụng an ton ca Thỏi Lan cng quy
nh cỏc o lut khỏc cú quy nh liờn quan
n sn phm khụng an ton m a ra mc
bo v cao hn lut ny thỡ quy nh trong
o lut ú s c ỏp dng thay th. V vn
quyn, quy nh trong o lut ny khụng
hn ch quyn ca ngi b thit hi ũi bi
thng thit hi theo quy nh ca lut khỏc.
V quyn khi kin ca U ban bo v
ngi tiờu dựng: U ban bo v ngi tiờu
dựng, hay mt hip hi, t chc c U ban
xỏc nhn s cú quyn khi kin thay mt cho

hỡnh ti chớnh ca nh kinh doanh, cỏch thc
m nh kinh doanh ú gim thiu mt mỏt
hay thit hi v vic ngi b thit hi cú lm
gỡ tỏc ng cho mt mỏt hay thit hi xy
ra hay khụng.
Thi hiu khi kin: Quyn khi kin s
chm dt sau 3 nm k t ngy ngi b
thit hi bit v tớnh khụng an ton ca sn
phm v bit c danh tớnh ca nh kinh
doanh phi chu trỏch nhim v thua l hay
thit hi ú, hoc l 10 nm sau khi sn
phm c bỏn.
Khi mt mỏt hay thit hi i vi thõn th,
sc kho gõy ra bi s tớch lu trong c th
ca ngi b thit hi, hay vic cn cú thờm
thi gian xem xột cỏc triu chng, ngi b
thit hi hoc i din ca ngi ú phi khi
kin trong vũng 3 nm k t ngy bit c
mt mỏt hay thit hi v bit c danh tớnh
ca nh kinh doanh phi chu trỏch nhim v
thit hi nhng khụng quỏ mi nm k t
ngy bit c mt mỏt hay thit hi ú.
H qu ca vic thng lng: Nu gia
nh kinh doanh v ngi b thit hi cú thng
lng v vn thit hi, thi hiu c ỏp
dng s c hoón li trong sut quỏ trỡnh nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
54

Chớnh ph hoch nh cỏc chớnh sỏch v phỏp lut v
bo v ngi tiờu dựng. Cũn SSCP l t chc phi
chớnh ph c ng kớ, thc hin vai trũ t vn v
giỏm sỏt cụng tỏc thụng tin v phỏp lut bo v ngi
tiờu dựng v ph bin thụng tin n ngi tiờu dựng
liờn quan n cỏc quyn ca ngi tiờu dựng v trỏch
nhim ca cỏc nh sn xut, cung ng. CDSB chu
trỏch nhim xột x theo phng thc trng ti cỏc
tranh chp gia ngi tiờu dựng v doanh nghip,
m bo nhanh chúng v tit kim chi phớ. Kt qu
ca nhng quy nh ny l cỏc nh sn xut v cung
ng s phi m bo cỏc hng hoỏ ca h ỏp ng
c cỏc tiờu chun v cht lng v s an ton.
Ngoi ra, o lut mi to iu kin cho t chc bo
v ngi tiờu dựng i din cho ngi tiờu dựng khi
kin i vi cỏc nh sn xut sn phm cú khuyt tt.
Trc õy, cỏc t chc bo v ngi tiờu dựng khụng
th thc hin cú hiu qu quyn khi kin do thiu cỏc
cụng c phỏp lớ m bo cho vic khi kin ca h.
(3). Dr. Jocelyn Kellam (2004), Partner, Clayton Utz,
Product Liability in the Asia Pacific, page 7.
(4). Theo khon 2 Mc 67 Chng X Lut bo v

ngi tiờu dựng Malaysia, cỏc yu t c s dng
xem xột mc an ton ca sn phm bao gm: a)
cỏch thc v mc ớch sn phm c a ra th
trng; b) kiu dỏng ca sn phm; c) cỏc nhón mỏc
c s dng liờn quan n sn phm; d) hng dn
hoc cnh bỏo liờn quan n vic thc hin hoc khụng
thc hin mt hnh vi liờn quan n sn phm; e) hnh

to ra v trc khi c truyn ti i hay phõn phi;
liờn quan n bt kỡ sn phm no, cú ngha l khi
mc 68 c ỏp dng, l thi gian m nh sn xut
cung cp sn phm cho ngi khỏc; khi mc 68
khụng c ỏp dng, l thi gian m sn phm c
cung cp gn nht bi ngi b ỏp dng quy nh ti
mc 68 cho ngi khỏc. nhµ n−íc vµ ph¸p luËt n−íc ngoµi
t¹p chÝ luËt häc sè
7
/2010
55KINH NGHIỆM XÂY DỰNG PHÁP
LUẬT VỀ (tiếp theo trang 54)
Nhìn chung, có thể thấy mặc dù đều tuân
thủ các nguyên tắc chung của chế định trách
nhiệm sản phẩm nhưng mỗi quốc gia trong
khối ASEAN, bên cạnh những quy định
chung đều có những quy định tương đối đặc
thù về vấn đề này. Về mặt hình thức, các
nước có thể đưa những quy định này vào
thành một phần của đạo luật về bảo vệ người
tiêu dùng, hoặc quy định trong một đạo luật
riêng. Về mặt nội dung, điểm tạo sự khác biệt
lớn nhất có thể nói chính là Philippines và
Indonesia – hai quốc gia không chỉ khẳng