Xương rồng và Tháp
Chàm
Đi trên quốc lộ 1A, hay đi trên đường sắt Bắc Nam, người ta dễ
dàng nhận ra Ninh Thuận với những cánh đồng khô hạn trải dài
và những bụi xương rồng lúp xúp. Từ ga Tháp Chàm, ga xe lửa
của thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, có thể nhìn thấy cụm
tháp Pô Klong Garai ngạo nghễ đứng trên đồi Trầu, trong nắng
và gió khắc nghiệt. Cụm tháp Hoà Lai đứng kề sát quốc lộ 1A,
cũng trong cùng cái nắng dằng dặc khiến đất trời bạc trắng
Nhưng rất nhanh, chiều vừa xuống là những làn gió mang theo hơi
nước mát rượi của biển cả ào ạt thổi, bầu trời chiều trong vắt và không
gian đầy gió dịu mát. Trong nắng chiều vàng như mật ong, những
đồng cỏ, đồng nho và lúa xanh ngắt, thoáng bóng xương rồng, bồn
bồn lá màu bàng bạc và tán me xanh sẫm, như một tấm thảm dài tựa
lên những dải núi lam phía xa.

Đàn bò về chuồng, những con bò hiền lành lẽo đẽo đi theo con đầu
đàn đeo chiếc mõ gỗ, mỗi bước đi lại kêu lóc cóc; theo sau là chú bé
chăn bò đen nhẻm mắt to lơ đãng. Những con dê tự tìm đường về nhà
và đàn cừu thơ thẩn đi dọc theo những con đường lúc này đã vắng
bóng người. Vào mùa khô, khoảng từ tháng 12 đến tháng 8, những
người chăn cừu chất rơm lên những bụi xương rồng và đốt cho cháy
sạch gai, đàn cừu kiên nhẫn đi sau ăn những bụi cây chín, không gian
về chiều đượm mùi hăng hắc của nhựa xương rồng. Chính lúc đó, bạn
thấy được vẻ đẹp đặc biệt của mảnh đất tưởng khô cằn này.

Cách thành phố Phan Rang – Tháp Chàm 42km về hướng đông bắc,

tháp Bắc – cũng thể hiện được vẻ đẹp tinh xảo và đầy sức sống của
điêu khắc Chăm.

Cụm tháp Pô Klong Garai xây dựng vào cuối thế kỷ thứ 13 đầu thế kỷ
14, nằm kề ga xe lửa Tháp Chàm, thuộc phường Đô Vinh, thành phố
Phan Rang – Tháp Chàm, cách trung tâm thành phố khoảng 9km về
hướng tây bắc. Tháp được vua Simhavarman III xây dựng để thờ vua
Pô Klong Garai, một vị vua huyền thoại của vương quốc Chăm pa.
Cụm tháp Pô Klong Garai còn nguyên vẹn với cổng vào và ba tháp:
tháp Cổng, tháp Lửa và tháp Chính. Vào dịp lễ hội Kate, tháp Pô
Klong Garai như bừng tỉnh với màu sắc rực rỡ của những bộ trang
phục Chăm truyền thống và tiếng đàn Kanhi, tiếng trống Ginang,
tiếng kèn Saranai cũng những vũ điệu Chăm quyến rũ, mê hoặc.

Tháp Pô Rome nằm trên địa phận thôn Hậu Sanh, xã Phước Hữu,
huyện Ninh Phước. Từ Phan Rang – Tháp Chàm đi theo quốc lộ 1A
về phía nam 9km, rẽ phải vào hồ Tân Giang, đi tiếp chừng 7km sẽ
nhìn thấy tháp nằm trên đỉnh đồi bên tay phải, giữa bốn bề không gian
mênh mông.

Tháp Pô Rome được coi là một phiên bản của tháp Pô Klong Garai.
Quần thể tháp Pô Rome gồm một tháp chính cao tám mét thờ vua Pô
Rome và một ngôi miếu nhỏ thờ hoàng hậu. Tháp Pô Rome đặc biệt
đẹp khi chiều xuống, bầu trời đổi màu, cả khoảng mênh mông bốn bề
xung quanh tháp lồng lộng gió và cây me cổ thụ bên tháp không
ngừng xôn xao. Một anh chàng Chăm có mái tóc xoăn tít nằm dài ra
bãi cỏ dưới gốc me, lơ đãng nhìn bóng chiều đang đổ dần trên cánh
đồng Phước Hữu, khiến chúng tôi phải e dè bước chân vì sợ phá vỡ sự
thanh bình hoàn hảo của không gian nơi đây.