Nghệ thuật xây khắc họa tính cách nhân vật Tnú
trong rừng xà nu của Nguyên Ngọc Mỗi nhà văn thường có một vùng đất riêng, với Nguyễn Trung Thành đó là Tây
Nguyên. Ông đã có rất nhiều những tác phẩm viết về mảng đề tài này, đặc biệt là hình
ảnh của những con người kiên cường bất khuất nơi núi rừng Tây Nguyên.Một trong
những tác phẩm nổi bật nhất trong sáng tác của Nguyễn Trung Thành là truyện ngắn
“Rùng xà nu”, tác phẩm là câu chuyện về dân làng Xô Man trong kháng chiến chống
Mĩ.Trong số những con người hiên ngang bất khuất của làng Xô Man nổi bật lên là
hình ảnh Tnú.Câu chuyện về cuộc đời anh đã được tái hiện cụ thể qua lời kể của cụ
Mết - già làng - bên bếp lửa nhà ưng trong một đêm anh được phép về thăm làng sau
ba năm đi bộ đội.
Nhìn lại chặng đường đời của Tnú, chúng ta có thể dễ dàng thấy hiện lên hình
ảnh một Tnú trước và sau khi đúng lên cầm vũ khí.Trước khi cầm vũ khí, ngày từ khi
còn nhỏ Tnú đã là cậu bé gan góc, dũng cảm biểu lộ một tính cách táo bạo mạnh
mẽ.Tnú thay người già làm liên lạc, nuôi giấu cán bộ, nhanh nhẹn luồn rừng đưa thư,
vượt qua suối lũ một cách dũng cảm.Cậu thật sáng dạ khi biết rằng bọn Mĩ nguỵ ít khi
phục kích ở chỗ nước chảy xiết. Nguời đọc cảm thấy một cái gì thật đáng yêu ở sự
quan tâm học chữ không chịu thua kém ai của Tnú.Cậu bé này dám “cầm đá tự đập
vào đầu máu chảy ròng ròng khi học cái chữ không thuộc” bằng Mai.Và đặc biệt sự
gan dạ dũng cảm của Tnú khi bị giặc bắt, chú bé nhỏ tuổi này đã chỉ vào bụng mình
và nói: “Cộng sản ở đây này”.Mặc cho những vết dao chém dọc ngang trên tấm lưng
bé nhỏ, Tnú vẫn không khai báo, vẫn gan dạ kiên cường.Trước những trận đòn roi tra
tấn dã man của kẻ thù, Tnú thật may mắn khi được học cái chữ và được giác ngộ cách
mạng từ rất sớm. Đây là nét hơn hẳn mà nhân vật A Phủ trong “ Vợ chồng A Phủ” của
Tô Hoài chưa có.
Khi thoát ngục Kon tum trở về, Tnú đã là một chàng trai cường tráng, hiểu biết
được tôi luyện qua nhiều thử thách.Giờ đây Tnú giống như một cây xà nu trưởng
thành, vạm vỡ, căng đầy nhựa sống và ham ánh sáng.Theo lời dạy của anh Quyết ngày
nào, Tnú thay anh làm cán bộ và một lần nữa anh đã đi ba ngày đường lên núi Ngọc

Một điều không thể thiếu khi nhắc tới cuộc đời của Tnú đó chính là hình ảnh
hai bàn tay của anh. Đôi bàn tay bị đốt cháy của Tnú đã nhóm lên ngọn lửa căm thù
giặc sâu sắ của dân làng Xôman, nó còn soi sáng cuộc đời anh.Anh đã thay mặt người
dân làng Xôman lên đường theo kháng chiến đi tìm những thằng Dục khác.Bởi lẽ
không phải ngẫu nhiên tác giả lại để cho Tnú kể với dân làng mình sự đối đầu của anh
với kẻ thù sau này: “Tôi nói: này tao có súng đây, tao có cả dao găm đây nhưng tao
không giết mày súng, tao không đâm mày bằng dao nghe chưa Dục.Tao giết mày bằng
mười ngón tay cụt này thôi, tao bóp cổ mày thôi”.Nhà văn đã cố tình tô đậm hình ảnh
đôi bàn tay Tnú- đôi bàn tay có cả một lịch sử, một số phận.
Lúc còn nhỏ, đôi bàn tay ấy kiên trì học từng nét chữ của anh Quyết, cần cù
làm nương phát rẫy. Đôi bàn tay dám lấy đá đập vào đầu mình vì học cái chứ không
thuộc.Và đôi bàn tay ấy dám chỉ vào bụng mình mà nói với quân giặc “Cộng sản ở
đây này” khẳng định lòng trung thành với cách mạng.Lớn lên đôi bàn tay xúc động
nắm lấy bàn tay người con gái anh yêu thương và cũng đôi bàn tay ấy xé tấm dồ làm
địu cho đứa con thơ dại, bàn tay bíu chặt gốc cây vả khi chứng kiến vợ con bị giặc
đáng đập bằng roi sắt, hai cánh tay rộng lớn ôm choàng lấy vợ con che chở, yêu
thương…Lửa đốt cháy mười đầu ngón tay để rồi mãi mãi chỉ còn hai đốt không bao
giờ mọc lại được… cho nên Tnú muốn dung đôi bàn tay ấy để giết chết kẻ thù.Bao
uất hận căm hờn đã dồn lên đôi bàn tay kia, nó đã trở thành biểu tượng cho ý chí bất
khuất , cho sức sống mãnh liệt của Tnú và người dân làng Xôman.Kẻ thù tàn ác có thể
đốt cháy đôi bàn tay nhưng không thể tiêu diệt được sức mạnh phi thường, tiềm ẩn
trong con người họ. Đó là ý chí chiến đấu và khát vọng chiến thắng. Đó là một dân tộc
kiên cường dũng cảm như những khu rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào bị
thương mà vẫn xanh tươi bát ngát trải xa tít tắp tận chân trời.
Xây dựng thành công nhân vật Tnú, nhà văn đã khắc hoạ được hình ảnh tiêu
biểu của con người mang đậm dòng máu, tính cách của núi rừng Tây Nguyên.Và qua
hình tượng Tnú, Nguyễn Trung Thành còn gợi ra được số phận và phẩm chất của cả
cộng đồng trong cuộc chiến đấu bảo vệ buôn làng thân yêu. Đó là tình cảm gắn bó
thiết tha sâu nặng với quê hương đất nước, với núi rừng Tây Nguyên, căm thù giặc sâu
sắc, một lòng một dạ đi theo cách mạng, không ngại khó khăn, gian khổ, hi sinh, tin