Chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11
Thông tin khoa học

Số 24
39

ðại học An Giang

11/2005

CÔNG NGHỆ XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN
TRONG CỘNG ĐỒNG
Hồ Thị Thanh Tâm
*

1. Giới thiệu
Rác thải rắn trong cộng đồng: là tất cả các loại rác thải rắn thải ra
từ các hoạt động của con người và súc vật. ðặc điểm vật lý là rắn,
chúng được loại bỏ khi khơng cần sử dụng nữa.
Rác thải rắn bao gồm nhiều loại khác nhau: bụi, chất thải từ thực
phẩm, bao bì các loại gồm: giấy, kim loại, nhựa, thủy tinh, quần áo và
dụng cụ trong gia đình bị hỏng, chất thải trong vườn, chất thải trong
xây dựng, chất thải trong sản xuất và chế biến, chất thải có mầm
bệnh, chất thải nguy hiểm và phóng xạ.
Khối lượng, mật độ và thành phần là 3 đặc tính của chất thải sinh
hoạt. Chúng khơng chỉ khác nhau giữa các nước này và nước khác mà
còn khác nhau trong từng khu vực trong một nước và tuy thuộc và
mức độ phát triển cơng nghiệp và các yếu tố khác.
Lượng chất thải trên thế giới nói chung khoảng 250 đến 1.000
gram/người/ngày.
Mật độ thay đổi từ 100 đến 600 kg/m

2. Nguồn chất thải rắn trong cộng đồng
Chất thải rắn nảy sinh trong cộng đồng nơng thơn chủ yếu là do
các hoạt động của con người như là rác thải trong gia đình, chất thải ở
đồng ruộng, chất thải bệnh viện,
trạm xá (được xem là chất thải
nguy hại) và chất thải cơng nghiệp
(nếu có).
2.1 Chất thải sinh hoạt
Thành phần chính của chất thải
sinh hoạt giống nhau trên tồn thế
giới nhưng tỉ lệ thay đổi trong từng
quốc gia và ngay cả trong một
thành phố bởi sự giao động liên
quan chặt chẽ đến mức thu nhập,
tập tục, thay đổi mùa vụ (lương
thực). So sánh các đặc tính của chất
thải sinh hoạt giữa một Thành phố
Châu Á và một Thành phố Bắc Ấu.
Loại Thành
phố
Châu
Á
Thành
phố
Bắc
Âu
Giấy
Xác động thực
vật
Bụi nhỏ hơn

3
570 132
2.2 Chất thải đồng ruộng
Thơng thường trong các cộng
đồng nơng thơn, 90% người lao
động sống dựa vào các hoạt động
nơng nghiệp đặc biệt là ở khu vực
ðơng Nam Á. Thu hoạch lúa gạo từ
các đồng lúa là một điều bắt buộc ở
phần lớn các cộng đồng. Sau khi
thu hoạch xong, rất nhiều chất thải
rắn thải ra như rơm, rạ, trấu, lõi
ngơ, lá khơ, rau thối và các sản
phẩm khơng thể bán được. Cần
phải quan tâm đến các chất này.
Một phần có thể sử dụng như thức
ăn gia súc, một phần thì khơng và
nếu khơng được xử lý
đúng cách thì chúng có
* Gi
ảng vi
ên BM Mơi trư
ờng & PT Bền vững, khoa Kỹ thuật
-
CN
-
MT. E
-
mail: [email protected]


tính và gây ung thư.
Các chất thải sinh hoạt nguy hại có thể kể ra như:
a. Chất thải trong gia đình
- Chất tẩy rửa có amơniac (NH
4
)
- Chất tẩy rửa có Clo
- Vecni đánh bóng
- Chất rửa kính
- Xi đánh giầy
- Chất tẩy rửa thảm…
b. Sản phẩm chăm sóc cá nhân
- Kem mượt tóc
- Xà phòng
- Tẩy sơn móng tay
- Cồn lau rửa.
c. Sản phẩm khác
- Pin
- Hóa chất tráng rọi phim
- Axít và Clo.
d. Sơn
- Tất cả các loại sơn
- Dung mơi và chất pha sơn.
e. Các phụ liệu trong ơ tơ
- Chất chống đơng cứng
- Dầu phanh và cầu
- Bình ắc qui ơ tơ
- Dầu ðiêsel
- Dầu hỏa
- Xăng

thủ cơng. Chúng có thể chứa phần
lớn các chất hữu cơ và chất có khả
năng bốc cháy. Các hoạt động tạo
ra xăng, dầu và sơn dư thừa có thể
chứa rất ít chất thải nguy hiểm
3. Xử lý chất thải trong cộng
đồng
Sơ đồ chỉ rỏ việc xử lý chất thải
rắn tổng hợp trong cộng đồng. Sơ
đồ này sử dụng kỹ thuật” cuối
dường ống” điển hình trong q
trình xử lý chất thải rắn/nguy hiểm.
Chất thải trong xây dựng từ các
hoạt động phá hủy và xây dựng là
phần lớn là trơ nên có thể chơn ở
khu vực vệ sinh.
Chất thải bệnh viện bị nhiễm
trùng thường phải được khử trùng
trước khi đem đếm điểm vứt bỏ.
Thơng thường ở các cộng đồng thì
hấp và cách đơn gian nhất để khử
trùng bằng nồi hấp ở áp suất cao và
sau đó có thể vứt bỏ ở khu vực vệ
sinh hoặc đốt.
Chất thải gia đình điển hình nên
tách riêng chất thải ướt (tất cả các
loại chất thải hữu cơ đều có thể
phân hủy bằng vi sinh) và chất thải
khơ (các vật liệu có thể tái sử
dụng).
Ch
ất thải
xây dựng
Ch
ất thải
bệnh viện
Ch
ất thải
gia đình
Ch
ất thải
cơng nghiệp
C
ố định
hóa chất
Khử trùng
Ch
ất thải
ướt
Ch
ất thải
khơ

42

ðại học An Giang

11/2005

Ví dụ: Quy trình xử lý rác 4. Sử dụng khái niệm năng suất xanh để xử lý
chất thải rắn trong cộng đồng
Thay vì chỉ sử dụng phương pháp cuối đường
ống cho vấn đề xử lý chất thải rắn trong cộng đồng,
năng suất xanh khuyến khích sử dụng các phương
pháp ơn hòa về mơi trường để cải thiện tình trạng
mơi trường cộng đồng.
Khái niệm của năng suất xanh bao gồm:
- Thứ nhất: xác định vấn đề

Sau khi xác định được các vấn đề trong bước đầu
tiên, nhóm năng suất xanh (NSX) sẽ sử dụng các
thơng tin này để bàn bạc và đánh giá. Phương pháp
huy động trí não sẽ giúp nhóm NSX xác định các
giải pháp. Chun gia về chất thải rắn bên ngồi nên
đưa ra các ý kiến và gợi ý cho nhóm NSX.
Nên chú ý các giải pháp dưới dây:
a. Có phải tỉ lệ tạo ra chất thải rắn là cao hơn
bình thường khơng? Nếu có, chúng có thể giảm tỉ lệ
tạo ra chất thải rắn khơng? Và bằng cách nào?
Ví dụ:
- Nhận thức của xã hội
- Giới thiệu vật liệu đóng gói mới
- Tái chế các túi nhựa
b. Có thể cải tiến tỉ lệ tái chế khơng?
Ví dụ:
- Tách chất thải rắn
- Hình thành nhóm tái chế
c. Có thể giảm thiểu các loại vật liệu độc hại
trong thành chất thải trong gia đình
Ví dụ:
- Giảm thiểu việc sử dụng hóa chất tẩy
rửa
- Tránh sử dụng kem mượt tóc, tẩy móng
tay….
- Thay đổi trong sử dụng chất thải
- Sử dụng sơn một cách tối ưu
- Sử dụng tối ưu thuốc trừ sâu, thuốt diệt
cỏ và thuốc diệt cơn trùng
d. Hồn thiện cơ sở vật chất

và tái chế
Tái sử
dụng
Chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11
Thông tin khoa học

Số 24
43

ðại học An Giang

11/2005

4.4 Thực hiện
ðể đảm bảo việc thực hiện thành cơng, phải lập
kế hoạch và văn bản hóa cụ thể tất cả các giải pháp.
Kế hoạch thực hiện nên bao gồm các kế hoạch hoạt
động chi tiết, đầu vào (nhân lực, tài chính), thời gian
thực hiện, người/tổ chức chịu trách nhiệm thực hiện.
Sau khi lập kế hoạch, các cơng việc thực hiện bao
gồm bản vẽ, đặt hàng và nhận hàng (nếu có), lắp đặt
và bồi thường (nếu có), đào tạo (nếu có u cầu)
cũng là một cơng cụ quan trọng để thành cơng.
4.5 ðánh giá và theo dõi
Hoạt động của các giải pháp và biện pháp thực
hiện trong vấn đề hủy bỏ chất thải rắn phải được
theo dõi và so sánh kết quả thực tế và kế quả theo dự
tính. Trong trường hợp có sự khác nhau, phải xác
định ngun nhân quan trọng và nếu u cầu phải
tiến hành việc sửa đổi một cách hợp lý. Cơng việc