Vẻ đẹp của người phụ nữ
trong tranh Nguyễn Phan
Chánh

“Không hiểu sao tôi lại không thích những cô gái tô son,
trát phấn ở giữa thủ đô mà tìm về thôn Kim Liên ở ngoại
thành. Tôi đứng dựa gốc cây nhìn những cô gái quần đen
áo nâu giống những cô gái quê mình, có cô phảng phất
như cô gái ở hội Chùa Hoa Mộc nào mà mình đã yêu, mối
tình đầu mà chẳng nên duyên” - Nguyễn Phan Chánh. Bài viết của bà Nguyệt Tú - con gái lớn của họa sĩ Nguyễn
Phan Chánh.

Chơi ô ăn quan – 1931 (khổ 62cmx58cm)

Phía bên trái bức tranh “Chơi ô ăn quan” nổi tiếng, danh họa
Nguyễn Phan Chánh, đề một bài thơ Hán Nôm và tự dịch:
“Đương ngây thơ chưa quen gì màu son phấn, Chỉ biết đua
nhau đuổi bướm, tranh hoa; Nhưng lại choán được màu xuân
hơn nơi lầu son gác tía. Mà không học thói làm mây, làm
mưa trên núi Dương Đài”. class="bi x3 y22 w4 h7"

đuổi”.

Sống giữa thủ đô những ngày kháng chiến chống Mỹ, họa sĩ
đã đến khu lao động An Dương sống trong những gia đình
công nhân, gặp lại những cô thiếu nữ ngày xưa nay đã trở
thành người mẹ, từ sáng đến chiều tối đều ở ngoài trận địa
pháo cao xạ. Những cô gái ấy đang là nữ dân quân đồng thời
là người mẹ. Tình mẹ con trong chiến tranh đã làm họa sĩ vô
cùng xúc động. Bức tranh “Sau giờ trực chiến” thể hiện vẻ
đẹp của người phụ nữ khi đón con ở nhà trẻ. Họa sĩ ghi lại
trong bút kí của mình: “Điểm chính ở bức tranh Sau giờ trực
chiến là ở chỗ: Khi chị rời trận địa về, bùn đất bụi lút quá
đầu gối. Việc đầu tiên là chị lại bể nước rửa chân, lúc đầu
cầm gáo dội lấy, dội để cho chóng sạch chân mà vào cho con
bú. Lúc thấy chị giữ trẻ bế con ra đón mẹ, chị mừng quýnh,
muốn lại với con ngay, mặc dù chân vẫn lấm bùn. Chị còn cố
dội thêm mấy gáo nữa, nhưng vừa thấy con ra thì chị đã cười
với con. Lúc đó, tình cảm của người mẹ biểu hiện thật đặc
biệt, mới xa con một ngày từ sáng đến chiều mà đã như xa
một tháng (chị ăn tạm cơm trưa ở trận địa). Phải tả bao
nhiêu sự vui mừng được gặp lại con trên nét mặt người mẹ.
Không biết điểm đó có đạt không?” class="bi x3 y33 w3 hc"

Sau giờ trực chiến – 1967 (khổ 52cmx73cm)

Mười bốn, mười lăm bức vẽ vào thời kì chống Mỹ ác liệt của
Nguyễn Phan Chánh: Bát nước giải lao, Chống hạn gặp mưa,


Rê lúa – 1960 (khổ 50cmx65cm) class="bi x3 y22 w4 h7"

Sáng cho con bú – 1970 (khổ 50cmx65cm) class="bi x3 y22 w4 h7"

Chị chăn vịt – 1971 (khổ 57cmx72 cm) class="bi x3 y22 w5 h7"

Tiên Dung tắm – 1973

Những bức tranh cuối đời, chất liệu lụa nhẹ nhàng, huyền ảo,
tôn vinh làn da mịn màng, vẻ đẹp muôn thưở của người phụ
nữ. Toàn bộ các màu trong tranh: Nâu, đen, lam, trắng chỉ
làm tôn vinh cái màu lụa lên mà thôi. Dường như cái màu
thôn dã của hình ảnh những cô gái quê trong tâm hồn người
nghệ sĩ đã tìm thấy chất liệu nghệ thuật của mình: Lụa.
Nguyễn Phan Chánh đã xem bản thân chất liệu lụa như là
một màu trong hệ thống màu của mình. Khác với châu Âu
bôi màu lên toàn bề mặt bức tranh, Nguyễn Phan Chánh tìm
mọi cách để tạo chỗ trống tối đa cho mặt lụa. Để rồi bản thân
chất liệu lụa tự nó đảm nhiệm cái màu quan trọng nhất trong
hình tượng hệ thống tranh lụa Nguyễn Phan Chánh: màu da.