Nét tương phản trong kiến
trúc của người Khmer

Kiến trúc nhà của người Khmer có sự tương phản rõ rệt giữa nhà của người dân
trong phum, sóc với chùa. Ngôi nhà ở của người dân tre lá đơn sơ bao nhiêu (của
tầng lớp bần cố nông) thì ngôi chùa lộng lẫy bấy nhiêu.
Chùa của người Khmer
Trước đây các phum, sóc của người Khmer thường tọa lạc trên suờn đồi (vùng
Kiên Giang, An Giang) hoặc trên những giồng cao (ở vùng đất trũng). Gần đây do
áp lực kinh tế thị trường và dân số, các phum, sóc của người Khmer đã ở dọc hai
bên trục quốc lộ, dọc các dòng sông hay kênh rạch.
Nhà của người Khmer làm đơn giản, mái lợp lá dừa nước, ít nhà lợp ngói. Nhà
thường làm theo kiểu mái dài về phía sau. Đồng bào làm nhà thường dùng con số
lẻ như chiều cao 5m, 7m và cửa thường quay về hướng Đông.
Người Khmer vốn ở nhà sàn, nhưng nay nhà sàn chỉ còn lại rất ít ở dọc biên giới
Việt - Campuchia và một số nhỏ trong các chùa phật giáo Khmer là nơi hội họp sư
sãi và tín đồ. Ki
ến trúc nh
à c
ủa ng
ư
ời Khmer có sự t
ương ph
ản r
õ r

nhà cao to 5 - 7 gian, chạy dọc theo hướng Đông – Tây với hàng hiên rộng bao
quanh, nóc nhọn vút như lưỡi búa chổng ngược lên nhau, trên nóc cột đỉnh chỏm
tháp vá các đầu mái vút lên như những nóc dừa.
Trong chùa bàn thờ Phật bao giờ cũng đặt ở đầu nhà phía Tây, Phật nhìn về phía
Đông phù hộ chúng sinh. Có những ngôi chùa hai bên còn mở một hoặc hai gian
thành ra ngôi chùa bốn mặt, mở ra bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc.
Mỗi ngôi chùa Khmer là một bảo tàng về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc tượng
pháp bích họa trang trí trên trần, trên cửa, cột, hàng hiên, bệ tượng, thân
tượng…với những mô-típ hoa văn rồng rắn, hoa lá, chim muông, thú vật xung
quanh những sự tích về Phật.