Chuyên đề 4: Biến dị di truyền và cơ chế biến dị: Đột biến gen
Biến dị và đột biến (Thông tin bổ sung sách giáo khoa)
I. Đột biến gen:
1. Những kiến thức cần nắm:
a, Định nghĩa: Đột biến gen là những biến đổi nhỏ trong cấu trúc của gen
thường liên quan tới một hay một số cặp nucleotit. (Đột bíên xảy ra ở 1 cặp
nu gọi chung là đột biến điểm).
b, Các dạng đột biến gen:
- Thay thế một cặp nucleotit:
Gen:
ATGXATGX Đột biến ATGAATGX
TAXGTAXG > TAXTTAXG

- Mất một cặp nucleotit:
Gen:
ATGXATGX Đột biến ATG_ATGX
TAXGTAXG à TAX_TAXG

- Thêm một cặp nucleotit:
Gen:
ATGXATGX Đột biến ATGXAATGX
TAXGTAXG à TAXGTTAXG
c, Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen:
- Nguyên nhân:
+ Do các base dạng hiếm (dạng hỗ biến) kết cặp sai trong nhân đôi DNA.
+ Do DNA bị tác động bởi các tác nhân vật lí, hoá học, sinh học của một
trường làm thay đổi cấu trúc của nó (như các loại tia phóng xạ, tia tử ngoại,
các hoá chất gây đột biến hoặc do một số loại virut gây rối loạn trong quá
trình nhân đôi DNA )
- Cơ chế phát sinh đột biến gen:
Mỗi bazơ tồn tại ở 2 dạng cấu trúc được gọi là tautomer. Ví dụ, adenin bình
Hình ảnh về đột biến sai nghĩa
Ngoài các sai hỏng trong quá trình sao chép DNA, phân tử DNA còn chịu các
sai hỏng ngẫu nhiên có thể dẫn đến đột biến. 2 kiểu sai hỏng thường gặp là
mất purin hoặc mất amin. Đột biến cũng có thể xảy ra bằng những hoá chất
nhân tạo, chúng có cấu trúc gần giống với base nito, gây bắt cặp sai dẫn đến
đột biến.