I. TỪ MƯỢN
1. Thế nào là từ mượn? Phân biệt từ mượn và từ thuần Việt.
Gợi ý: Ngoài từ thuần Việt là những từ do nhân dân tự sáng tạo ra, để biểu thị những sự vật, hiện tượng,
đặc điểm, khái niệm,… mà tiếng Việt chưa có từ tương đương, thật thích hợp để biểu thị, chúng ta còn
vay mượn những từ của tiếng nước ngoài. Đây chính là các từ mượn.
2. Mượn từ phải đảm bảo nguyên tắc nào?
Gợi ý: Mượn từ là một cách để làm giàu ngôn ngữ dân tộc. Tuy vậy, để bảo vệ, giữ gìn sự trong sáng của
tiếng mẹ đẻ, không nên vay mượn tuỳ tiện từ nước ngoài mà phải biết chắt lọc, lựa chọn và dùng cho
đúng mục đích.
3. Trong những nhận định đưới đây, nhận định nào đúng, nhận định nào chưa đúng? Hãy giải
thích.
a) Chỉ một số ít các ngôn ngữ trên thế giới có từ ngữ vay mượn.
b) Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là do sự ép buộc của nước ngoài.
c) Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là để đáp ứng nhu cầu giao tiếp của người
Việt.
d) Ngày nay, vốn từ tiếng Việt rất dồi dào và phong phú, vì vậy không cần vay mượn từ ngữ tiếng nước
ngoài nữa.
Gợi ý: Mượn từ ngữ của ngôn ngữ khác để làm giàu cho ngôn ngữ của mình là hiện tượng phổ biến, mang
tính quy luật của tất cả các ngôn ngữ trên thế giới. Vay mượn từ ngữ của nước ngoài là việc làm xuất phát
từ nhu cầu giao tiếp ngày càng phát triển của người bản ngữ, đáp ứng nhu cầu giao lưu, mở mang, hiểu
biết lẫn nhau giữa các dân tộc. Không khi nào là không cần vay mượn từ ngữ của các ngôn ngữ khác, vì
nhu cầu giao tiếp không bao giờ dừng lại, nó liên tục phát triển theo xu hướng giao lưu, hoà nhập ngày
càng tăng.
4. Hai nhóm từ dưới đây đều là những từ vay mượn, hãy so sánh và rút ra nhận xét về mức độ Việt
hoá của hai nhóm từ này:
(1) – săm, lốp, (bếp) ga, xăng, phanh,…
(2) – a xít, ti vi, ra-đi-ô, vi-ta-min,…
Gợi ý: Thử so sánh hình thức ngữ âm của các từ với những từ thuần Việt như chổi, lá, bàn, ghế, trâu, bò,
… để thấy mức độ Việt hoá của hai nhóm từ. Những từ nhóm (1) có mức độ Việt hoá cao, hình thức ngữ
âm giống như những từ ngữ thuần Việt. Những từ nhóm (2) có mức độ Việt hóa chưa cao, hình thức ngữ
âm còn thể hiện rõ tính ngoại lai, đặc biệt là các từ đa âm tiết.

Gợi ý: Thuật ngữ là từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ và thường được dùng trong các văn
bản khoa học, công nghệ.
2. Thuật ngữ có đặc điểm gì?
3. Thuật ngữ thường được sử dụng trong những hoàn cảnh giao tiếp nào? Điều này có liên quan gì
đến đặc điểm của thuật ngữ?
Gợi ý: Đặc điểm “mỗi thuật ngữ chỉ biểu hiện một khái niệm và ngược lại, mỗi khái niệm chỉ được biểu
hiện bằng một thuật ngữ” quy định như thế nào về phạm vi sử dụng của thuật ngữ?
V. TRAU DỒI VỐN TỪ
1. Hãy hoàn chỉnh sơ đồ sau:
2. Cho các từ ngữ sau: bách khoa toàn thư, bảo hộ mậu dịch, dự thảo, đại sứ quán, hậu duệ, khẩu
khí, môi sinh. Hãy điền các từ này vào những chỗ trống sau cho thích hợp.
- … : soạn ra để đưa thông qua; văn bản được soạn ra để đưa thông qua.
- … : khí phách của con người toát ra qua lời nói.
- … : con cháu của người đã chết.
- … : loại từ điển ghi đây đủ tri thức của các ngành.
- …: cơ quan đại diện chính thức và toàn diện của một nhà nước ở nước ngoài.
- … : (chính sách) bảo vệ sản xuất trong nước chống lại sự cạnh tranh của hàng hoá nước ngoài trên thị
trường nội địa.
- … : môi trường sống của sinh vật.
VI. TỪ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
1. Từ địa phương là gì?
Gợi ý: Từ địa phương là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định.
2. Biệt ngữ xã hội là gì?
Gợi ý: Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.
3. Sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xã hội như thế nào?
Gợi ý: Từ địa phương hay biệt ngữ xã hội phải được dùng đúng với tình huống giao tiếp. Muốn tránh việc
lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, cần tìm những từ ngữ toàn dân tương ứng để thay thế.
Trong văn bản nghệ thuật, người ta có thể sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội để tô đậm màu
sắc địa phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.
4. Đọc đoạn trích sau đây và thực hiện yêu cầu bên dưới: