Ch ng 2.
Quan tr c môi tr ng không khí
2.1.Tổng quan một số vấn đề về ô nhiễm không khí
2.1.1. Đc đim ÔNKK

Tác hại trực tiếp đến sức khỏe con người, động vật

Tác động diện rộng, có thể ở quy mô toàn cầu (vd,
biến đổi khí hậu toàn cầu)

Sự phát tán, chuyển hóa chất ô nhiễm không khí
phức tạp, liên quan đến các yếu tố khí tượng

Nguồn ô nhiễm có thể cố định hoặc di động

Kỹ thuật lấy mẫu, phân tích khó hơn so với MT
nước
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí
2.1.2. Tác nhân ô nhiễm không khí
5 tác nhân ÔN chính (đóng góp 90% ÔNKK toàn cầu):
1. SO
2
(sulfur dioxide)
2. NO
x
(nitrogen oxides)
3. CO (carbon monoxide)
4. HC (hydrocarbons)
5. PM (particulate matters hay suspended PM, bụi).
Các chất ÔN thường được quan tâm khác:

Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí
Tiêu chuẩn chất lượng không khí ở Việt Nam

TCVN 5937-2005: Chất lượng không khí - Tiêu
chuẩn chất lượng không khí xung quanh

TCVN 5938-2005: Chất lượng không khí - Nồng
độ tối đa cho phép của một số chất độc hại trong
không khí xung quanh

TCVN 5939-2005: Chất lượng không khí - Tiêu
chuẩn khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất
vô cơ

TCVN 5940-2005: Chất lượng không khí - Tiêu
chuẩn khí thải công nghiệp đối với các chất hữu
cơ

TCVN 6438: 1998 Chất lượng không khí - khí thải
phương tiện giao thông đường bộ - giới hạn tối đa
cho phép…
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí
Tiêu chuẩn chất lượng không khí xung quanh TCVN 5937:2005
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí
 Nồng độ chất ÔN trong không khí: mg/m
3
và ppm(v)

=
3
mg/m
4,22
ppm(v) 1
MW
=
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí

Nồng độ chất ô nhiễm không khí biến động theo
thời gian ⇒ thường quan tâm trong quan trắc và
trong các tiêu chuẩn:
 Nồng độ từng lần – nồng độ chất ô nhiễm trong không
khí đo trong khoảng thời gian tương đối ngắn (10-20
phút). Giá trị lớn nhất trong quan trắc từng lần là nồng
độ cực đại từng lần.
 Nồng độ trung bình - TB 1 h, TB 8 h, TB ngày, TB
tháng, TB năm.
Thời gian phơi nhiễm càng dài – tác động càng lớn – giá trị
tiêu chuẩn phải càng thấp
⇒ Mức TC nồng độ tức thời cực đại > mức TC TB 1 h >
mức TC TB 8 h…
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.1. Ô nhi m không khí
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.2. QTMT không khí toàn c u
2.2. QTMT không khí toàn cầu

Hệ thống quan trắc môi trường toàn

System (GEMS).

Các mục tiêu ban đầu của GEMS/AIR:

Nâng cao năng lực quan trắc và đánh giá ô nhiễm không khí đô
thị cho các nước tham gia;

Cải thiện chất lượng và tính so sánh được của dữ liệu giữa các
thành phố;

Cung cấp các đánh giá toàn cầu về mức độ và xu hướng của
các chất ÔN không khí đô thị và ảnh hưởng lên sức khỏe con
người và các hệ sinh thái;
2.2. QTMT không khí toàn c u
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
 Tính từ 1973 đến 1997, GEMS/AIR Network gồm 270 điểm ở
86 thành phố thuộc 45 quốc gia.
 Các thành phố được lựa chọn trong Network:
• cung cấp được dữ liệu phủ diện rộng toàn cầu;
• đại diện cho các điều kiện khí hậu, trình độ phát triển và điều kiện
ô nhiễm khác nhau
 Ở đa số thành phố, có 3 loại trạm: 1 ở khu vực công nghiệp, 1
ở khu vực thương mại và 1 ở khu vực dân cư.
 Các trạm quan trắc được vận hành bởi chính quyền thành
phố hay quốc gia ở các nước công nghiệp và đang phát triển.
 GEMS/AIR kết thúc năm 1997.

Năm 1996, WHO phát triển Hệ thống Thông tin quản lý không
khí (Air Management Information System, AMIS) kế tục
GEMS/Air.

hậu (các khí nhà kính, ozone và các aerosol).
• Đánh giá ảnh hưởng của hóa học khí quyển lên môi
trường, bao gồm sự ô nhiễm đô thị và ô nhiễm xuyên
biên giới (chất lượng không khí, mưa acid, suy giảm
ozone bình lưu và gia tăng bức xạ UV).
2.2. QTMT không khí toàn c u
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
GAW
Source: GAW No. 143-Global atmosphere watch measurements guide
Các thông s
• Các khí nhà kính (CO
2
, CFCs, CH
4
, N
2
O, O
3
tầng đối lưu)
• Ozone (bề mặt, tổng theo cột khí, phân bố theo độ cao bằng đo
đạc mặt đất và từ vệ tinh)
• Bức xạ mặt trời bao gồm bức xạ tử ngoại
• Thành phần hóa học của nước mưa
• Các đặc điểm hóa, lý của aerosol bao gồm cả độ thấu quang
• Các khí hoạt động hóa học (CO, SO
2
, NO
2
, VOCs)
• Các chất ô nhiễm hữu cơ bền vững (POPs) và các kim loại

2.3.1. Đim quan trc

Tùy tình hình thực tế số điểm quan trắc có thể
nhiều hay ít, nhưng tối thiểu phải có các điểm:
Điểm chịu tác động ô nhiễm do công nghiệp, giao thông,
đô thị;
Điểm chịu tác động do sinh hoạt dân cư;
Điểm “nền” ít chịu ảnh hưởng của các nguồn ô nhiễm.

Vị trí cần chọn nơi thông thoáng và đại diện cho
khu vực quan trắc.

Những nơi có điạ hình phức tạp, vị trí quan trắc
được xác định chủ yếu theo điều kiện phát tán cục
bộ.
Ch ng 2. Quan tr c…không khí
2.3.2. Thi gian và tn sut quan trc

Số lần/ngày quan trắc trong năm, số lần lấy mẫu
trong ngày có thể nhiều hay ít; nhưng số lần quan
trắc phải phản ánh được sự biến động của khí hậu
khu vực/địa phương trong năm.

Thời gian quan trắc chọn vào các ngày khô hoặc
mưa tùy mục đích đặt ra.

Lấy mẫu trong một ngày đêm liên tục 24 h, cách 2
h một lần → tổng cộng đo 12 lần.
Có thể: 3 giờ 1 lần, tổng cộng 10 mẫu; đo từ 6:00 A.M
đếm 10 P.M, 8 mẫu.


Thu mẫu không khí vào túi với lưu
lượng và thời gian xác định

Túi chứa mẫu phải làm từ các vật liệu
chọn lọc để hạn chế mất mẫu ra
ngoài:
• FEP (fluorinated ethylene propylene)
• Tedlar hay PVF (Polyvinyl floride)
• PVC (HF welded)
•
Có thể sử dụng bom chứa mẫu bằng
thép không gỉ

Ví dụ: Phân tích benzen theo NIOSH
bằng sắc ký khí:
• Lấy mẫu vào túi Tedlar với lưu lượng
0.02 – 5 L/min cho đến đầy <80% túi
(ở lưu lượng 0.02 L/min, trong 8 h, sẽ
cần túi 12 L).
• Phân tích trực tiếp bằng GC với
detector PID (Photoionization
Detector)
2.4. Quan tr c CLKK xung quanh
Các bom chứa
mẫu gắn với bơm
lấy mẫu
Túi đựng mẫu Tedlar gắn với
bơm lấy mẫu
Ch ng 2. Quan tr c…không khí