Gãy cổ xương đùi
BS. Vũ Minh Hải
MỤC TIÊU
- Trình bày được nguyên nhân và phân loại GCXĐ
- Trình bày được triệu chứng của các thể gãy
- Nêu được các biến chứng của GCXĐ
- Trình bày cách sơ cứu và các phương pháp điều
trị thực thụ của GCXĐ
ĐẠI CƯƠNG
•
Gãy cổ xương đùi là gãy có giới hạn từ sát
chỏm tới khối mấu chuyển. Gãy liên mấu chuyển
là gãy giữa MCL và MCN xương đùi
•
Thường gặp ở người cao tuổi, nữ nhiều hơn
nam. GCXĐ trước đây đe dọa tính mạng bệnh
nhân. Ngày nay tốt hơn
GIẢI PHẪU
NUÔI DƯỠNG
•
Động mạch dây chằng tròn
•
ĐM mũ trước và sau
•
Nhánh đm từ thân xương đi lên
•
Gãy càng sát chỏm bao nhiêu càng có nguy cơ
hoại tử chỏm bấy nhiêu
CẤU TRÚC
NGUYÊN NHÂN
a) Trực tiêp: Do ngã đập mạnh vùng MCL xuống đất. Gãy

GÃY CỔ CHÍNH DANH
Gãy khép – gãy 2 đoạn không cài nhau
b) XQ:
Trên phim thẳng - nghiêng sẽ thấy:
- Đoạn gãy ngoại vi bị kéo lên trên và xoay ra ngoài, 2 đoạn gãy không
cài nhau
- Góc cổ - thân thay đổi
- Vòng cung cổ - bịt bị gián đoạn
- 2 mấu chuyển xương đùi bị che lấp
GÃY CỔ CHÍNH DANH
Gãy dạng – gãy 2 đoạn cài nhau
a) Triệu chứng:
- Sau tai nạn BN đau vùng háng, đau mơ hồ, rất khó xác
định vị trí cụ thể
- Các động tác của khớp háng vẫn làm được, đau ít
- Thăm khám: Gõ dồn vào gối hoặc gót chân thấy đau chói
ở khớp háng, ấn đau nhẹ vùng tam giác Scarpa
b) XQ
- Một vết đậm ở CXĐ
- Thay đổi cấu trúc bình thường của bè xương (ở hệ quạt)
GÃY CỔ CHÍNH DANH
Gãy dạng – gãy 2 đoạn cài nhau
GÃY LIÊN MẤU CHUYỂN
Triệu chứng
* Cơ năng
- Đau nhiều vùng khớp háng, mất
cơ năng chân tổn thương
* Thực thể: Biến dạng chi rõ rệt:
- Chân ngắn,đùi khép, gốc chi tụ
máu

Loét do nằm bất động lâu:
-
Viêm phổi, viêm tiết niệu, huyết khối phổi
* Tại chỗ:
- Tiêu chỏm, khớp giả,can lệch, thoái hóa khớp
háng.
SƠ CỨU
* Giảm đau bằng các thuốc: Morphin, Diclophenac,
…
* Bất động tạm thời
* Vận chuyển nhẹ nhàng tới nơi điều trị thực thụ
ĐIỀU TRỊ THỰC THỤ
Điều trị chỉnh hình
* Chỉ định:
- Trẻ khỏe, có khả năng mang được bột
- Powels I hoặc gãy cổ mấu chuyển
* Các phương pháp
- Bột Whitman: Đùi dạng 40-45 độ, gối gấp 15độ, bàn chân xoay trong
tối đa. Bột từ mũi ức-chậu-bàn chân, để bột từ 3-4 tháng,tập vận
động từ ngày thứ 3 sau nắn chỉnh bó bột. Hiện nay không dùng( do
nặng nề,nhiều biến chứng do bột,kỹ thuật phát triển).
- Kéo liên tục: Đặt chân trên khung Braunne, xuyên đinh qua lồi cầu
xương đùi để kéo với trọng lượng từ 3-5 kg, tư thế đùi dạng, bàn
chân xoay trong. Thời gian kéo từ 10 – 12 tuần. Phương pháp này
có nhiều nhược điểm: dễ gây biến chứng toàn thân do nằm lâu, dễ
bị khớp giả,tiêu chỏm do 2 đầu gãy không ép chặt vào nhau, nhất là
gãy sát chỏm
- Đối với người già yếu có thể dùng bột chống xoay, nẹp chống xoay
để tránh những biến chứng do bó bột to nặng
ĐIỀU TRỊ THỰC THỤ