Sự phơi sáng (Exposure)
và các thông số cơ bản
trong nhiếp ảnh

Nếu tranh vẽ là nghệ thuật của sự trừu tượng, hiphop là nghệ thuật đường phố
thì nhiếp ảnh – là nghệ thuật của ánh sáng. Một bức ảnh đẹp hay không,
không chỉ thể hiện ở những chi tiết hay cảnh vật trong hình, mà một yếu tố
quan trọng để tạo nên một tác phẩm “để đời” chính là độ sáng.
Bản chất của chụp ảnh cũng giống như cách con mắt chúng ta nhìn mọi vật.
Đó là thu nhận các luồng ánh sáng phản chiếu từ vật thể.
Máy ảnh hình dung đơn giản là một chiếc hộp tối. Khi ta bấm nút chụp ảnh,
màn trập sẽ mở ra cho ánh sáng bên ngoài xuyên qua ống kính đi vào bên
trong hộp tối. Ở cuối hộp tối là nơi chứa cảm biến máy ảnh. Trên bề mặt cảm
biến máy ảnh có vô số các điểm ảnh (chúng ta thường nghe nói “chiếc máy
này độ phân giải 16 chấm”, thực chất chính là 16 triệu điểm ảnh – 16
Megapixel – trên bề mặt cảm biến). Các tia sáng đi vào bên trong hộp tối vốn
phản chiếu từ vật thể phía trước ống kính, sẽ bị các điểm ảnh này thu nhận lại
và sau đó chuyển về phía sau cho cảm biến mã hóa thành tín hiệu ảnh.
Như vậy, độ sáng của tấm ảnh sẽ được quyết định bởi lượng ánh sáng mà các
điểm ảnh này thu được. Khi lượng ánh sáng vào quá nhiều thì ảnh sẽ trắng
xóa, còn không đủ thì ảnh sẽ bị tối. Một bức ảnh có độ sáng đúng với đối
tượng được chụp gọi là đúng sáng.
Vậy làm sao để biết từ trước lúc chụp rằng tấm hình sẽ đúng sáng hay
không?
Khi nhìn vào kính ngắm của máy ảnh ống kính rời, ta sẽ thấy một thanh sáng,
bao gồm các vạch chia như thước kẻ nằm ở phía dưới hoặc cạnh bên (vùng
khoanh màu đỏ trong hình), gọi là thanh đo sáng hay thanh đo giá trị EV.
Vạch chính giữa mặc định EV=0 là đủ sáng. Cách vạch về phía cực âm (-) là

vào sẽ ít đi.
Tốc độ chụp nhanh hơn 1 giây có 1/2, 1/4, ….1/125, 1/250…
Còn lâu hơn 1 giây là 2, 4, 8, 16s…
Ngoài ra còn có tốc độ chụp Bulb (ký hiệu chữ B): là thời gian chụp tính từ
lúc màn chập mở ra (bấm chụp và giữ) cho đến khi đóng lại (nhả nút bám
chụp).
Độ nhạy sáng (ISO): thể hiện khả năng thu nhận ánh sáng của cảm biến máy
ảnh. ISO càng cao thì cảm biến máy ảnh càng nhận được nhiều ánh sáng hơn
trong cùng 1 đơn vị thời gian, đổi lại hình ảnh cũng sẽ nhiều nhiễu (còn gọi là
hạt / noise / hay grain) hơn và dễ mất chi tiết hơn so với khi chụp ở ISO thấp.
Ta cùng xem loạt hình được chụp ở cùng góc độ, thời điểm và thiết lập cân
bằng trắng cũng như độ sáng giống nhau sau đây để thấy được sự thay đổi về
chất lượng ảnh khi chụp ở các mức ISO khác nhau:

Ảnh chụp ở ISO 100 sạch nhiễu và tái hiện màu sắc rất chính xác (Click vào
hình để xem ảnh lớn).

Ảnh chụp ở ISO 400, nhiễu bắt đầu xuất hiện (Click vào hình để xem ảnh
lớn).

Ảnh chụp ở ISO 800, nhiễu xuất hiện ngày càng nhiều hơn (Click vào hình để
xem ảnh lớn).

Ảnh chụp ở ISO 1600, nhiễu tăng lên rất nhiều (phần chậu hoa bên dưới)
nhưng màu sắc và tương phản
giữa các chi tiết vẫn được tái hiện tốt (Click vào hình để xem ảnh lớn).

(Click vào hình để xem ảnh lớn).

(Click vào hình để xem ảnh lớn).