nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010 51

Ths. Nguyễn Thị Tuyết *
hia s cỏc tỏc phm õm nhc, phim nh,
cỏc tp d liu hay vn bn trờn mụi
trng internet ó khụng cũn l khỏi nim
mi vi ngi s dng mỏy tớnh cỏ nhõn
khp ni trờn th gii. Cú rt nhiu cụng c,
phng thc cụng ngh h tr vic chia s
ny. Ph bin nht phi k n web 2.0
(1)
v
mng ng ng, trong ú chia s cỏc tp tin
qua mng ng ng ngy cng tr nờn ph
bin v t ra nhiu vn phỏp lut liờn
quan n quyn tỏc gi.
Vit Nam, vic s dng internet hin
nay tr nờn vụ cựng ph bin. Nh mt tt
yu, vic chia s d liu qua mng ng
ng l hnh vi khụng h xa l vi ngi s
dng internet. Tuy nhiờn, phỏp lut ca
chỳng ta liờn quan n vn ny hu nh

Phn mm P2P sau khi ci t trong mỏy
tớnh s cho phộp ngi s dng mỏy truy cp
vo cỏc tp d liu ghi trong tt c cỏc mỏy
tớnh ni mng trờn th gii m khụng cn
phi thụng qua mỏy ch, vi iu kin cỏc
mỏy tớnh ú cng ci phn mm P2P.
C ch trao i d liu ny ó phỏt trin
vi tc chúng mt, bi vỡ cụng ngh ny
cho phộp ngi truy cp internet cú c cỏc
tỏc phm thuc din bo h mt cỏch min
C
* Ging viờn Khoa lut dõn s
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
52 t¹p chÝ luËt häc sè 1/2010

phí và không cần sự cho phép của người có
bản quyền đối với tác phẩm. Hiện tại, có đến
99% dữ liệu được chia sẻ qua mạng đồng
đẳng là không có bản quyền. Ước tính 5,16 tỉ
file âm nhạc không có bản quyền năm 2001
và 7,44 tỉ file năm 2005 được chia sẻ thông
qua mạng đồng đẳng.
(3)

1.2. Quan điểm pháp lí về mạng đồng đẳng?
Đứng từ góc độ pháp luật, cụ thể là pháp
luật về bản quyền tác giả, việc sử dụng phần

bản nhạc này trực tiếp từ máy tính của người
khác mà không cần phải qua hệ thống trung
tâm. Hệ thống này của Napster đã phải đối
mặt với hàng loạt đơn kiện của ngành công
nghiệp âm nhạc Mỹ về hành vi xâm phạm
quyền tác giả với lập luận rằng người sử
dụng mạng Napster đã trực tiếp xâm phạm
tới bản quyền tác giả và Napster phải có
trách nhiệm pháp lí đối với hành vi vi phạm
của những người sử dụng này. Ngày
12/2/2001, Toà án phúc thẩm San Francisco
đã đưa ra phán quyết rằng Napster và những
người sử dụng internet là những người đồng
vi phạm đối với các tác phẩm âm nhạc và
yêu cầu Napster phải chấm dứt hành vi trao
đổi âm nhạc ghi dưới dạng MP3. Phán quyết
đã gây hậu quả nghiêm trọng đối với
Napster. Họ buộc phải chấp nhận phán quyết
của toà án và bị phá sản. Sau đó một tập
đoàn của Đức đã mua lại Napster và tiếp tục
hoạt động trên dưới hình thức có thu phí.
Trong vụ án này, toà án đã sáng suốt
thừa nhận hành vi xâm hại quyền tác giả của
người sử dụng internet. Tuy nhiên, cách
đánh giá của toà cũng buộc nhà sản xuất
phần mềm phải đi sâu vào yếu tố kĩ thuật. Ở
đây, toà án đã nhận định rằng Napster phải
chịu trách nhiệm về các hành vi vi phạm của
người sử dụng internet, bởi vì công ti này
hoàn toàn có khả năng và có quyền kiểm tra

kim, thay vỡ phi thụng qua h thng trung
tõm x lớ d liu nh Napster, cỏc thụng tin
ny cng c trc tip trao i vi nhau bi
quy trỡnh tỡm kim v thụng tin cng c x
lớ trc tip qua nhng ngi s dng. Trong
cỏc ỏn l sau ny, cú hai c im quan trng
khỏc vi Napster cú ý ngha quan trng i
vi phỏp lut v quyn tỏc gi. Th nht, h
thng chia s cỏc tp d liu hon ton
khụng c iu khin bi mt trung tõm
iu khin - iu kin cn thit buc trỏch
nhim phỏp lớ i vi ch s hu h thng.
Th hai, bng chng chng minh rng
nhng ngi s hu h thng ny khụng
c li t vic cung cp phn mm chia s
ú. Mc dự vy, thỏng 4/2003, To ỏn qun
trung tõm bang California Hoa K ó
quyt nh cỏc trang web s dng phn mm
P2P bao gm Grokster.com v Streamcast
phi b cm hot ng vỡ lớ do nú cú th
c dựng trao i nhng tỏc phm c
bo v quyn tỏc gi. Cho dự cũn rt nhiu
tranh cói v nhng bn ỏn ny nhng nú
cng ỏnh du bc phỏt trin mi cho
ngnh cụng nghip õm nhc v in nh
ng t gúc thc tin.
Nh vy, qua cỏc bn ỏn trờn chỳng ta
thy rng vic bo h quyn tỏc gi chng li
hnh vi s dng bt hp phỏp cỏc tỏc phm
c bo h trong mụi trng internet vn

hnh vi s dng tỏc phm trong trng hp
min tr khụng c xõm phm n vic
khai thỏc thụng thng hoc gõy thit hi
khụng chớnh ỏng cho quyn li hp phỏp
ca ch th quyn tỏc gi. ng thi, ỏp
ng yờu cu ca cỏc nh khai thỏc th trng
a, Lut DADVSI ó a vo B lut s
hu trớ tu mt chng mi quy nh cỏc
bin phỏp k thut v bo v thụng tin cng
nh cỏc quy nh v vic phũng nga hnh
vi ti d liu trỏi phỏp lut. Theo ú, cỏc ch
th cú th ỏp dng cỏc bin phỏp dõn s nh
yờu cu ỏp dng bin phỏp khn cp tm
thi
(7)
hay trỏch nhim thụng bỏo v nguy c
ca vic ti d liu ca ngi truy cp
internet
(8)
hoc cú th b truy cu trỏch
nhim hỡnh s vi hỡnh pht lờn n 3 nm
tự v 300.000 euro tin pht.
(9)

Lut bn quyn tỏc gi ca Australia
(The Copyright Act) nm 1968 c sa i
b sung nm 2000 v cú hiu lc vo nm
2001 nh l mt bc phỏt trin ca Lut
bn quyn tỏc gi ca Australia ỏp ng
c s phỏt trin ca cụng ngh thụng tin.

Hi ngh ngoi giao ó thụng qua 2 iu c
quc t l Cụng c WIPO v quyn tỏc gi
(WCT) v Cụng c WIPO v cuc biu
din v bn ghi õm (WPPT) (thng c
gi l cỏc hip c internet). Hai hip c
internet ca WIPO a ra nhng li gii
thớch thớch hp trc nhng thỏch thc ca
cụng ngh k thut s (c bit l internet) l
s thiu ht trong cỏc Cụng c v quyn
tỏc gi trc ú (Cụng c Berne v bo h
tỏc phm vn hc, ngh thut v Cụng c
Rome v bo v quyn i vi ngi biu
din). Chỳng to ra nhng iu kin phỏp lớ
rt cn thit cp quc t i vi vic s
dng mng k thut s ton cu l th trng
cho cỏc sn phm cụng nghip vn hoỏ v
thụng tin, chỳng iu chnh lnh vc quyn
tỏc gi v quyn liờn quan v thng mi
in t bng cỏch duy trỡ s tn ti cõn bng
cỏc li ớch trong lnh vc ny v cng nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010 55

quyn t do cho lut phỏp quc gia.
cp khu vc, vn bn quyn liờn
quan n internet cng tr thnh vn
c quan tõm. ú chớnh l lớ do m Ngh
vin chõu u v U ban chõu u ban hnh

l Lut s) quy nh v vic bo v quyn s
hu trớ tu núi chung trong ú quyn tỏc gi
c quy nh ti phn th 2 v quyn tỏc
gi v quyn liờn quan v phn th 5 v bo
v quyn s hu trớ tu. Ngoi ra phi k n
Ngh nh ca Chớnh ph s 100/2006/N-CP
ngy 21/9/2006 quy nh chi tit v hng
dn thi hnh mt s quy nh ca B lut
dõn s nm 2005 v quyn tỏc gi v quyn
liờn quan; Ngh nh ca Chớnh ph s
105/2006/N-CP ngy 22/9/2006 v bo v
quyn s hu trớ tu trong ú ỏp dng cho c
quyn tỏc gi v mi õy l Ngh nh s
47/2009/N-CP ngy 13/5/2009 quy nh
vic x pht vi phm hnh chớnh v quyn
tỏc gi, quyn liờn quan.
Cú th núi rng phỏp lut quyn tỏc gi
ca Vit Nam ó c bn ỏp ng c cỏc
tiờu chun bo h so vi phỏp lut quc t v
quyn tỏc gi. Tuy nhiờn, tng lnh vc
bo h chỳng ta cha cú cỏc quy nh ca
phỏp lut c th iu chnh cng nh x lớ
cỏc hnh vi xõm phm. Liờn quan n hnh
vi vi phm quyn tỏc gi trong mụi trng
internet, chỳng ta cha cú quy nh c th
trong lut cng nh vn bn hng dn thi
hnh xỏc nh hnh vi xõm phm. Hnh
vi chia s d liu qua mng internet cú th b
x lớ v mt trong cỏc hnh vi c quy nh
ti khon 8 iu 28 Lut s hu trớ tu: S

cỏc quy nh iu chnh vn liờn quan n
vic qun lớ v s dng thụng tin trờn
internet h tr cho vic x lớ cỏc hnh vi
xõm phm nh Ngh nh s 55/2001/N-CP
ngy 23/8/2001 v qun lớ, cung cp v s
dng dch v internet v Quyt nh s
27/2002/Q-BVHTT ngy 10/10/2002 ca
B vn hoỏ thụng tin (nay l B thụng tin v
truyn thụng) ban hnh Quy ch qun lớ v
cp phộp cung cp thụng tin, thit lp trang
thụng tin in t trờn internet. Nhng quy
nh ny cựng vi cỏc nguyờn tc chung ca
phỏp lut s hu trớ tu chớnh l cỏc c s
phỏp lớ x lớ cỏc hnh vi xõm phm
quyn tỏc gi trong mụi trng internet trong
ú cú hnh vi ti d liu t mng internet
mt cỏch trỏi phộp.
Quy nh ca phỏp lut l nh vy nhng
thc t liờn quan n vn chia s d liu
qua mụi trng internet li l vn nhc
nhi hin nay ca cỏc c quan qun lớ nh
nc Vit Nam v bn quyn. Vi phm din
ra hu ht cỏc loi hỡnh tỏc phm c
bo h v hnh vi vi phm ngy cng tr
nờn ph bin. Cú th d nhn thy nht hai
loi hnh vi vi phm l chia s õm nhc,
phim, nh trờn internet v ph bin tỏc
phm cha c phộp ca ch s hu
quyn tỏc gi trờn internet.
Hip hi cụng nghip ghi õm Vit Nam

nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010 57

ca tỏc phm c dch ra ting Vit v ph
bin ti Vit Nam s c lut v quyn tỏc
gi Vit Nam bo h. Nhng lut quyn tỏc
gi Vit Nam hin nay cũn rt nhiu bt cp,
thiu cỏc quy nh iu chnh nhng hnh vi
ph bin tỏc phm trờn internet, nht l i
vi trng hp ch th vi phm nm ngoi
lónh th Vit Nam. i vi trng hp ny,
gii lut hc quc t vn cũn cú rt nhiu ý
kin xung quanh vn liu vic a mt
tỏc phm lờn internet cú phi l ph bin nú
ra cụng chỳng hay khụng? Mc dự cũn nhiu
tranh cói nhng rừ rng hnh vi ph bin tỏc
phm cha c phộp ca tỏc gi ó nh
hng khụng nh n quyn khai thỏc bỡnh
thng tỏc phm ca h.
Cú th núi rng phỏp lut Vit Nam cng
nh thc tin ỏp dng phỏp lut vn cũn l
hng liờn quan n vic chia s d liu trờn
internet. Cho n thi im hin nay, khi m
Lut s hu trớ tu sa i ó c thụng
qua ngy 19/6/2009, vn cha h thy cú
thờm quy nh c th no ca Lut s hu trớ
tu v vn ny. ú l lớ do ch yu dn
n vic ỏp dng x lớ cỏc hnh vi vi phm
quyn tỏc gi trờn mụi trng internet gp
nhiu khú khn. Hu ht cỏc v vic vi phm

m khụng ti v mỏy tớnh cỏ nhõn; hoc ch ng
nu h a cỏc thụng tin lờn trang web.
(2).Xem: http://vi.wikipedia.org
(3). P2P, http://www.wipo.int/copyright/ecomerce/
ip-survey.
(4).Xem: A&M Record v. Napster, 239 F.3d 1004
(9th Circuit, 2001).
(5).Xem: Metro Goldwyn Mayer Studio Inc. v.
Grokster, 125 S.Ct, 2764 (ngy 27/5/2005).
(6).Xem: Khỏng cỏo ca John DEEP trong v John
DEEP V. THE RECORDING INDUSTRY ASSOCIATION
OF AMERICA, INCORPORATED, To phỳc thm
Hoa K.
(7).Xem: iu L-336-1 Lut DADVSI.
(8).Xem: iu L336-2 Lut DADVSI.
(9).Xem: iu L335-1-12 Lut DADVSI.
(10). Hip nh liờn quan n cỏc khớa cnh thng
mi ca quyn s hu trớ tu ca T chc s hu trớ
tu th gii (WIPO).
(11).Xem: http://www.wipo.int/enforcement
(12).Xem: http://baovietnam.vn