Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng cách mạng,
chính quy, tinh nhuệ từng bước hiện đại đòi hỏi rất cao phẩm chất về mọi mặt
của mỗi quân nhân, đặc biệt phẩm chất đạo đức cách mạng của người cán bộ.
Bởi vì, đạo đức cách mạng là cái gốc, là cơ sở nền tảng của người cán bộ. Quá
trình phát triển đạo đức cách mạng của người cán bộ từ trước tới nay là quá
trình tự giác. Trong đó, người cán bộ luôn hướng tới, tiếp nhận và hành động
theo những chuẩn mực, giá trị của nền đạo đức cách mạng do Chủ tịch Hồ Chí
Minh và Đảng ta dày công xây dựng .
Học viện chính trị quân sự - trung tâm đào tạo cán bộ chính trị các cấp
cho toàn quân. Xuất phát từ nhiệm vụ, mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà
trường hiện nay. Đòi hỏi phải đào tạo ra những cán bộ chính trị có kiến thức
toàn diện cả về phẩm chất đạo đức cách mạng,
cả về trình độ năng lực, để khi ra trường có đủ khả năng hoàn thành tốt chức
trách , nhiệm vụ được giao.
Trong những năm vừa qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng uỷ, chỉ
huy các cấp, sự cố gắng nỗ lực trong công tác giáo dục, đào tạo của
nhà trường và sự tích cực tự giác giáo dục, rèn luyện ở mỗi học viên
nên đã tạo được nền tảng đạo đức cách mạng của học viên khá bền
vững.
Tuy nhiên, bên cạnh xu hướng tích cực đó do tính chất phức tạp của tình
hình kinh tế xã hội thời kỳ quá độ, sự chống phá điên cuồng của các thế lực đối
với cách mạng nước ta trên nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực chính trị, tư
tưởng, đạo đức, lối sống là mũi nhọn tiến công của chúng, những quan niệm
đạo đức, lối sống phương tây thực dụng nảy sinh trong nền kinh tế thị
trường và len lỏi vào con đường giao lưu, hợp tác, mở rộng hội nhập từ
1
nhiều hướng làm nảy sinh tiêu cực xã hội. Tình trạng suy thoái về chính trị,
tư tưởng đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, Đảng viên và nhân dân
có chiều hướng gia tăng. Tình hình trên đã làm ảnh hưởng tới môi trường

- Mục đích: Luận giải những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn về
đạo đức cách mạng và xây dựng đạo đức cho học viên ở Học viện chính trị
quân sự hiện nay. Từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản xây dựng đạo đức
cho học viên ở Học viện chính trị quân sự hiện nay.
- Nhiệm vụ: Luận giải đặc điểm, đặc trưng đạo đức cách mạng của học
viên ở Học viện chính trị quân sự hiện nay.
Đề xuất một số giải pháp cơ bản cho học viên ở Học viện chính trị
quân sự hiện nay.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Đề tài dựa trên cơ sở hệ thống quan điểm của Chủ
nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính trị quân sự của
Đảng cộng sản Việt Nam , các Nghị quyết, chỉ thị của Đảng ủy quân sự
trung ương, Bộ quốc phòng, Tổng cục chính trị, các bài nói và viết của các
đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về đạo đức cách mạng và xây dựng đạo
đức.
- Phương pháp luận: Chủ yếu sử dụng phương pháp của chủ nghĩa
duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với phương
pháp lôgíc - lịch sử phân tích - tổng hợp xã hội học...
5. ý nghĩa của đề tài
- Góp phần làm sáng tỏ lý luận và thực tiễn về đạo đức cách mạng và
vấn đề xây dựng đạo đức cho học viên ở Học viện chính trị quân sự hiện nay.
- Có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ học tập, nghiên cứu cho học
viên và giáo viên các nhà trường quân đội.
6. Kết cấu của luận văn
Gồm: Mở đầu, 2 chương(4 tiết), phần kết luận, danh mục tài liệu
tham khảo.
3

4
Chương 1

được cơ sở xét đến cùng quyết định đạo đức là phương thức sản xuất
cùng với những quan hệ chính trị- giai cấp xã hội.
Xuất hiện từ thế kỷ IV (TCN) đạo đức học Arixtốt cho rằng ý
nghĩa cuộc sống hạnh phúc của con người là ở trần gian, ở cuộc sống
hiện thực, đạo đức được thể hiện trong lao động. Ông cho rằng con
người chỉ biểu hiện phẩm hạnh của mình thông qua hoạt động. Ai làm
việc thiện thì con người trở thành chính nghĩa, ai hành động đúng mực
thì trở thành người đúng mực, ai hành động dũng cảm thì trở thành con
người dũng cảm. Tuy nhiên, do lập trường giai cấp mà Arixtốt cho
rằng đạo đức, phẩm hạnh chỉ có ở giai cấp chủ nô. Nô lệ chỉ là công cụ
biết nói nên không có đạo đức, phẩm hạnh, chuẩn mực đạo đức phải
phù hợp với mức của cải, tuỳ theo mức độ giàu có mà tự do có mức độ
phẩm hạnh khác nhau.
Mặc dù có những cống hiến quan trọng nhưng do bị ảnh hưởng
bởi lập trường giai cấp hoặc do hạn chế của trình độ nhận thức mà các
quan điểm trước Mác không luận giải một cách đúng đắn, khoa học về
đạo đức.
Đến khi chủ nghĩa Mác - Lênin ra đời thì đời sống đạo đức mới
được luận giải một cách đúng đắn, khoa học. Theo quan điểm Mác -
Lênin, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những
nguyên tắc, quy tắc chuẩn mực xã hội nhằm đánh giá và điều chỉnh
hành vi của con người vì lợi ích của xã hội, của cộng đồng được thực
hiện trên sức mạnh của phong tục tập quán, dư luận xã hội và lương
tâm.
Đạo đức là một hiện tượng tinh thần, một hình thái ý thức xã hội,
là một hệ thống các nguyên tắc, những tiêu chuẩn nhằm quy định, điều
chỉnh đánh giá hành vi của con người trong quan hệ ứng xử xã hội. Do
6
vậy, đạo đức phát sinh, phát triển và chuyển hoá về mặt nội dung tuỳ
thuộc vào sự quy định của tồn tại xã hội. Mỗi xã hội, mỗi giai đoạn,

kiến, vốn luôn trói buộc nhân dân lao động và những lễ giáo hủ tục,
phục vụ cho chế độ đẳng cấp nô dịch của xã hội phong kiến. Đạo đức
cách mạng hoàn toàn đối lập với cá nhân chủ nghĩa, ích kỷ, cực đoan
của giai cấp tư sản, nó cũng xa lạ với đạo đức con người tiểu tư sản
kìm hãm con người trong lợi ích riêng tư, cục bộ, hẹp hòi cũng như
trong vòng gia trưởng nhỏ bé. Nó càng xa lạ với đạo đức tôn giáo,
khuyên con người ta cam chịu, chấp nhận số phận và hướng cuộc sống
tốt đẹp hơn sau khi thoát khỏi “kiếp” trần gian, chế độ xã hội chủ
nghĩa, những quan niệm, quan hệ chuẩn mực đạo đức là sự kế thừa
những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và đạo đức nhân loại. Đồng
thời, đạo đức xã hội chủ nghĩa làm phong phú thêm, phát triển những
giá trị mới. Đạo đức xã hội chủ nghĩa là đạo đức cách mạng. Đạo đức
cách mạng thể hiện sự phù hợp giữa các chế định xã hội với ý thức tự
nguyện, tự giác của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Đó là sự
quan tâm của bản thân mỗi người đối với những người xung quanh, với
gia đình quê hương, đất nước, là phương thức điều chỉnh hành vi của
con người trong lao động sản xuất, trong chiến đấu và điều hoà mối
quan hệ xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Đạo đức cách mạng là một căn
cứ để đánh giá đúng thái độ, hành vi con người trong xã hội. Chủ tịch
Hồ Chí Minh viết: “...Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm”, “đó là đạo đức
cách mạng. Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu. Nó là đạo đức
mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì
lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người”[16;152].
Kế thừa chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ nghĩa nhân đạo cao cả của
nhân loại, Hồ Chí Minh đã phát triển lên một bước mới về chất cho
phù hợp với xu thế phát triển của thời đại và đặc điểm xã hội Việt
8
Nam. Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức cộng sản là “đạo đức mới, đạo
đức cách mạng” hoàn toàn khác đạo đức trước kia. Người nói: “Đạo
đức cũ như người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời. Đạo đức

đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước.
- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không tham nhũng và kiên quyết
đấu tranh chống tham nhũng, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực không cơ hội,
gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm.
- Có trình độ hiểu biết lý luận chính trị, quan điểm đường lối của Đảng,
chính sách pháp luật của Nhà nước, có trình độ văn hoá, chuyên môn, đủ năng lực
và sức khoẻ để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Là một hoạt động đặc thù, người quân nhân được học tập và rèn luyện trong
môi trường quân sự. Vì vậy, đạo đức cách mạng của người quân nhân là đạo đức
của người cách mạng nói chung. Đồng thời, mang những nét đặc thù phù hợp với
hoạt động quân sự , được tập trung trong 10 lời thề danh dự của quân nhân, 12 điều
kỷ luật và được tập trung cao độ ở lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh: “Quân đội ta
trung với nước, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ
quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt
qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”[14;350].
Đạo đức cách mạng của người học viên Học viện chính trị quân sự là tổng
hợp các quy tắc, quan điểm, quan niệm, những nguyên tắc giá trị, chuẩn mực đạo
đức mới được kết hợp giữa truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa
đạo đức của nhân loại, trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, đạo đức cách mạng của người học viên được biểu hiện thông qua hoạt động
học tập, rèn luyện và trong giải quyết các mối quan hệ với chỉ huy, đồng đội trong
đơn vị với nhân dân, đạo đức cách mạng của người học viên Học viện chính trị
quân sự góp phần vào việc định hướng, điều chỉnh nhận thức, hành vi hoạt động
của họ cho phù hợp với mục tiêu yêu cầu đào tạo của học viện, phù hợp với môi
10
trường hoạt động quân sự. Đạo đức cách mạng của người học viên Học viện chính
trị quân sự không phải tự nhiên mà có mà nó là kết quả của quá trình giáo dục, rèn
luyện và tự giáo dục, rèn luyện của học viên nhằm biến những giá trị, chuẩn mực
đạo đức mới của xã hội, xã hội chủ nghĩa thành đạo đức cách mạng của mỗi quân
nhân.

mới xã hội chủ nghĩa là những con người được giác ngộ sâu sắc về chủ nghĩa Mác-
Lênin, có đạo đức cách mạng trong sáng, có tri thức toàn diện, tư duy tiến bộ, có ý
chí vươn lên không ngừng học tập.
Hoạt động quân sự là hoạt động đặc biệt mang tính đặc thù cao. Do đó, đạo
đức cách mạng có vị trí, vai trò rất quan trọng, đó là nhân tố cơ bản tạo nên sức
mạnh chiến đấu của quân đội, của từng đơn vị và của mỗi cá nhân cán bộ, chiến sĩ
đạo đức định hướng giá trị đối với thái độ, hành vi của mỗi quân nhân.
Đạo đức cách mạng điều chỉnh lối sống, hành vi của quân nhân cho phù hợp
với yêu cầu khách quan của xã hội và quân đội, nhờ đó mà phối hợp hành động của
các quân nhân bảo đảm sự đoàn kết, thống nhất cả về tư tưởng và hành động của
bộ đội trong sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
cũng như trong xây dựng đất nước.
Đạo đức cách mạng cổ vũ và trực tiếp hành động của mỗi cán bộ chiến sĩ,
học viên góp phần quyết định chất lượng thực hiện các nhiệm vụ tác chiến cũng
như sẵn sàng chiến đấu.
Đạo đức cách mạng góp phần đấu tranh chống lại những quan điểm, tư
tưởng sai trái đặc biệt là chủ nghĩa cá nhân, bệnh tham lam, lười biếng, bệnh kiêu
ngạo, hám danh, ích kỷ...đồng thời là cơ sở để mỗi người học viên phát huy tài
năng và các phẩm chất khác, hướng các phẩm chất năng lực của con người vào
những hoạt động thực tiễn cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Người cách
mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ
cách mạng vẻ vang”[19;238].
1.1.2. Những đặc trưng cơ bản của đạo đức cách mạng
12
Có thể xem xét đạo đức con người học viên Học viện chính trị quân sự từ
nhiều góc độ khác nhau, nhưng chủ yếu bởi hai góc độ cấu trúc và từ các phẩm
chất đặc trưng.
Một là: Theo cấu trúc: Đạo đức cách mạng của người học viên Học viện
chính trị quân sự bao gồm quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức và thực tiễn đạo đức.
Quan hệ đạo đức là hệ thống những quan hệ xác định giữa con người và con

Khi các mối quan hệ của con người được xác lập như một tất yếu khách
quan thì xuất hiện nhu cầu xây dựng các nguyên tắc cho sự thiết lập các quan hệ và
bảo đảm cho các quan hệ vận hành.
Phản ánh tồn tại xã hội, ý thức đạo đức luôn được gắn liền với tính giai cấp;
phản ánh những quan hệ giữa người với người về mặt đạo đức theo những quan
điểm thích hợp về những tiêu chuẩn, nguyên tắc về thiện ác, tốt xấu, công bằng và
bất công, lương tâm và trách nhiệm... Tất cả những hình thức này của ý thức hợp
thành một hệ thống vừa quy định vừa đánh giá những hành động đạo đức. Cho
nên, ý thức đạo đức là sự thể hiện thái độ nhận thức và hành vi của mỗi người
trước yêu cầu hệ thống chuẩn mực và quy tắc đánh giá, điều chỉnh của xã hội, giúp
con người tự giác điều chỉnh hành vi và hoàn thành một cách tự giác nghĩa vụ đạo
đức. Tương ứng với hình thức hoạt động trong nghề nghiệp, trong cán bộ đảng
viên và cán bộ quân đội.
ý thức đạo đức của người học viên Học viện chính trị quân sự biểu hiện ở
lập trường giai cấp công nhân kiên định, bản lĩnh vững vàng, lòng tin, sự trung
thành với sự nghiệp cách mạng, tinh thần triệt để và tiến công cách mạng. Luôn đề
cao trách nhiệm trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhận thức được giá
trị đạo đức cao đẹp của nghĩa vụ, tình thương và sự qúy trọng bộ đội, của cần,
kiệm, liêm, chính, dũng cảm chiến đấu chống mọi kẻ thù, chống mọi điều ác. Sự
cần thiết trong kết hợp hài hoà giữa trách nhiệm nghĩa vụ với lợi ích, lối sống lành
mạnh, giản dị với thái độ làm việc sáng tạo khoa học và động cơ học tập phát triển
tài năng, nâng cao năng lực hoàn thành nhiệm vụ, giàu lòng nhân ái, đoàn kết, quan
tâm người khác.
14
Thực tiễn đạo đức là quá trình hiện thực hoá ý thức và quan hệ đạo đức
trong đời sống. Thực tiễn hoạt động phong phú đa dạng của con người, là điểm
xuất phát và cũng là nơi đạo đức thể hiện những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức
tiến bộ hay lạc hậu.
Thực tiễn đạo đức có vị trí hết sức quan trọng, nếu thiếu nó thì ý thức đạo
đức không có ý nghĩa, rơi vào trừu tượng và không đạt tới giá trị. Cho nên, không

triển cụ thể hoá của đạo đức cách mạng ở Học viên chính trị quân sự. Những đặc
trưng đó là:
Thứ nhất: Tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với chế độ xã hội
chủ nghĩa, với nhân dân. Kiên định mục tiêu lý tưởng, sẵn sàng chiến đấu vì độc
lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, quyết tâm bảo vệ Đảng, bảo vệ Tổ
quốc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nhân dân, tin tưởng kiên định vào sự
tất thắng của chủ nghĩa xã hội. Theo chủ tịch Hồ Chí Minh: “Quan hệ Đảng - Tổ
quốc - Nhân dân có sự gắn bó chặt chẽ, mục tiêu lý tưởng của Đảng là mong
muốn, khát vọng của nhân dân. Đảng phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc,
làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng, toàn dân được giải phóng là
Đảng được giải phóng. Ngoài lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc thì Đảng không còn
lợi ích gì khác”[16;249-250]
Người khẳng định: “ Trong chế độ mới xã hội chủ nghĩa nhân dân lao động
là chủ nhân thực sự của đất nước. Cán bộ, Đảng viên làm cách mạng để phục vụ
Tổ quốc, phục vụ đồng bào chứ không phải làm cách mạng để cầu vinh lợi, thăng
quan tiến chức, phải thực sự là “công bộc” của nhân dân, ở đâu mà dân đói, dân
rét, dân dốt là ở đó đảng viên, cán bộ có khuyết điểm”[18;573]
Tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, hiếu với nhân dân là bản chất
truyền thống đạo đức của quân đội, là một phẩm chất chính trị đạo đức cao đẹp của
“Bộ đội cụ Hồ”. Trung với Đảng, hiếu với dân, đã ra quân là đánh thắng cũng là
truyền thống xây dựng, chiến đấu, trưởng thành và là truyền thống đạo đức cách
mạng của quân đội. Học viên Học viện chính trị quân sự là một bộ phận cấu thành
16
của quân đội, cho nên “mang” trong mình đặc trưng đó. Là một người quân nhân
cách mạng, người học viên được đào tạo để trở thành người sĩ quan, người cán bộ
của Đảng trong quân đội, thì đây là một phẩm chất đạo đức quan trọng hàng đầu
của người học viên Học viện chính trị quân sự, phẩm chất đạo đức này còn mang
tính nguyên tắc trong chỉ đạo định hướng mọi nhận thức và hành động của học
viên.
Lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với chế độ xã hội chủ nghĩa, với

công cuộc đổi mới xây dựng đất nước theo hướng xã hội chủ nghĩa, tin tưởng kiên
định vào sự tất thắng của chủ nghĩa xã hội, vào khả năng chiến đấu và chiến thắng
của quân đội đối với bất cứ kẻ thù nào với phương thức tác chiến khi chúng xâm
phạm chủ quyền lãnh thổ an ninh quốc gia.
Lòng trung thành của học viên Học viện chính trị quân sự không phải chung
chung, trừu tượng không chỉ dừng lại ở nhận thức, mà phải trở thành hành động cụ
thể. Tiêu chí cao nhất để đánh giá sự trung thành của học viên là thông qua hoạt
động thực tiễn. Kết quả hoạt động thực tiễn là thước đo quan trọng nhất của nhận
thức, niềm tin, đồng thời nó có tác động trở lại để củng cố, phát triển nhận thức và
niềm tin, tin tưởng vào sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng kiên định con đường đi
lên chủ nghĩa xã hội, con đường mà Đảng, Bác Hồ và dân tộc ta đã lựa chọn. Do
đó, người học viên phải có ý chí, nghị lực vượt mọi khó khăn gian khổ, rèn luyện
phẩm chất dũng cảm đức hy sinh, sẵn sàng xả thân nhận nhiệm vụ vì cách mạng,
đạt kết quả cao trong học tập, rèn luyện kỷ luật, tu dưỡng đạo đức cá nhân, hoàn
thành mọi nhiệm vụ được giao. Chỉ có phát triển hoàn thiện nhân cách người học
viên, người sĩ quan tương lai, học viên mới có cơ sở điều kiện để thực hiện vinh dự
và nghĩa vụ cao quý của mình trong học tập tại trường cũng như trong công tác sau
này.
Đây là đặc trưng đạo đức cách mạng cơ bản xuyên suốt quá trình hình thành
nên nhân cách của người quân nhân cách mạng nói chung và học viên Học viện
chính trị quân sự nói riêng.
18
Thứ hai: Nhận thức sâu sắc nhiệm vụ học tập, rèn luyện về mọi mặt để
phục vụ quân đội nhân dân, là người học viên phấn đấu trở thành người
chiến sĩ tiên phong trong lĩnh vực đấu tranh chính trị, tư tưởng.
Nhiệm vụ xây dựng quân đội trong thời kỳ mới rất nặng nề, đòi hỏi người
học viên phải luôn có tinh thần học tập, cầu tiến bộ, có ý chí phấn đấu vươn lên
nâng cao trình độ về mọi mặt, thì mới thực hiện được nhiệm vụ của người học viên
trong sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Để đạt
được những yêu cầu trên đòi hỏi người học viên phải có nhận thức sâu sắc về

Thứ ba: Gương mẫu rèn luyện phấn đấu nâng cao đạo đức cách mạng, trau
dồi đức tính: Nhân, nghĩa, trí, dũng, cần, kiệm, liêm chính kiên quyết đấu tranh
chống chủ nghĩa cá nhân.
Kế thừa những tinh hoa đạo đức nhân loại và đạo đức cổ truyền của dân tộc
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ những chuẩn mực cơ bản của đạo đức cách mạng trong đó:
“nhân, nghĩa, trí, dũng, cần, kiệm, liêm, chính” là những phẩm chất cao đẹp của
con người xã hội chủ nghĩa mà thế hệ chúng ta phải luôn có ý thức, tư tưởng rèn
luyện, là những yêu cầu rất quan trọng trong xây dựng đạo đức mới của người cách
mạng, người cán bộ chính trị. Hồ Chí Minh đã giải thích rất rõ, rất cụ thể, rất dễ
hiểu những chuẩn mực đó
Nhân, nghĩa: là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, thể hiện nghĩa lớn đối với dân
tộc, độc lập và tự do là cái quý nhất của dân tộc nhưng phải gắn với chủ nghĩa xã
hội. Do đó lãnh đạo, chỉ huy, quản lý đơn vị, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính
trị, bảo vệ và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội vì tương lai của đất nước vì
hạnh phúc của nhân dân là điều nhân nghĩa nhất hiện nay. Mỗi cán bộ, đảng viên
cần tự mình làm điều nhân nghĩa, giáo dục, động viên bộ đội làm theo, kiên quyết
đấu tranh với những việc bất nhân, bất nghĩa. Xây dựng mối quan hệ đồng chí,
đồng đội giàu tình cảm nhân ái, tin cậy giúp đỡ lẫn nhau.
Trí, dũng: Đó là sự sáng suốt trong thực hiện chức trách, sáng tạo trong lãnh
đạo chỉ huy đơn vị, xử lý các tình hình huống đúng đắn với tinh thần kiên quyết
20
bảo vệ chân lý, lẽ phải. Dũng cảm đề cao tính tự phê bình và phê bình nghiêm túc,
luôn luôn thể hiện cầu mong tiến bộ.
Cần, kiệm: Là cần cù chịu khó, luôn luôn tìm mọi cách lãnh đạo, chỉ huy
đơn vị hoàn thành các nhiệm vụ chính trị đạt hiệu quả cao nhất trong việc sử dụng
công sức bộ đội, vũ khí trang bị, cơ sở vật chất, thời gian... trong mọi hoạt động
của đơn vị, hợp lý nhất, có lợi nhất, không để lãng phí, mất mát gây tổn thất cho
quân đội.
Liêm, chính: Là lối sống lành mạnh, giữ vững mình trong sạch, không tham
ô, hối lộ, bảo vệ của công, tôn trọng lợi ích của tập thể, của đồng đội. Trung thực,

đoàn kết giữa các dân tộc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của sự nghiệp cách
mạng là yêu cầu về mặt đạo đức và vinh dự to lớn của người học viên Học viện
chính trị quân sự hiện nay.
1.2. Đặc điểm đạo đức cách mạng của học viên ở Học viện chính trị quân sự
hiện nay
1.2.1. Đạo đức cách mạng của học viên luôn chịu sự chi phối của điều kiện
khách quan, nhân tố chủ quan, đặc biệt là mục tiêu yêu cầu đào tạo đội ngũ sĩ
quan của quân đội, của người cán bộ chính trị.
Nhằm đáp ứng mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường, đòi hỏi người học
viên Học viện chính trị quân sự không chỉ có kiến thức toàn diện, trình độ năng lực
mà còn phải có phẩm chất đạo đức, lối sống...đặc biệt là đạo đức cách mạng của
người học viên. Song đạo đức cách mạng của học viên Học viện chính trị quân sự
chịu sự tác động bởi điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan trong quá trình đào
tạo tại trường.
Mác đã từng khẳng định: “Con người sáng tạo hoàn cảnh đến mức nào thì
hoàn cảnh sáng tạo ra con người đến mức đó”[13;25]. Con người không chỉ là sản
phẩm của hoàn cảnh mà còn là chủ thể thích ứng và cải tạo hoàn cảnh. Giữa con
người và hoàn cảnh có mối quan hệ ràng buộc chi phối và tác động qua lại lẫn
nhau. Lịch sử phát triển của nhân loại chứng minh rằng, sự phát triển của nền văn
22
hoá đạo đức nhất định, bao giờ cũng gắn liền với môi trường sống nhất định của
con người.
Với tinh thần đó, đạo đức của người học viên Học viện chính trị quân sự
không phải là sản phẩm định sẵn của bản thân người học viên, cũng không phải là
kết quả thụ động của những điều kiện và hoàn cảnh mà họ sinh sống, trái lại nó là
kết quả của sự thống nhất biện chứng giữa những điều kiện khách quan và nhân tố
chủ quan người học viên trong quá trình đào tạo.
Điều kiện khách quan đối với người học viên Học viện chính trị quân sự đó
là tất cả những gì tồn tại không phụ thuộc vào ý thức của họ, hợp thành một hoàn
cảnh hiện thực thường xuyên và trực tiếp quy định mọi hoạt động học tập, rèn

năng động chủ quan. Do đó, muốn xây dựng phát triển phẩm chất đạo đức cách
mạng ở người học viên cần đòi hỏi ở họ tinh thần tích cực phấn đấu vươn lên tự
hoàn thiện những phẩm chất đạo đức một cách chủ động.
Người học viên Học viện chính trị quân sự vừa là khách thể của quá trình
đào tạo đồng thời là chủ thể tích cực, chủ động trong quá trình đào tạo. Quá trình
chuyển biến đào tạo thành tự đào tạo cũng chính là quá trình kết hợp hữu cơ,
chuyển hoá điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, giữa điều kiện bên ngoài và
yếu tố bên trong bản thân mỗi người học viên.
Trong quá trình đào tạo, mục tiêu yêu cầu đạt được về các phẩm chất nhân
cách nói chung, phẩm chất đạo đức nói riêng cùng với nội dung phương pháp hoạt
động của các lực lượng sư phạm trong nhà trường và các điều kiện khác là nhân tố
khách quan, giữ vai trò to lớn trong việc hình thành phát triển đạo đức cách mạng
của người học viên. Mặt khác, người học viên không phải là tấm gương phản chiếu
một cách máy móc, nguyên xi những tác động đó, mà ngược lại sự tác động đó chỉ
thực sự có ý nghĩa thông qua hoạt động tích cực chủ động của học viên, vì con
người không phải là sản phẩm thụ động của hoàn cảnh. Đạo đức cách mạng của
người học viên luôn chịu sự tác động mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường,
đây là nhân tố hết sức quan trọng hình thành phẩm chất nhân cách đạo đức cách
mạng của người học viên. Mục tiêu đào tạo ở Học viện chính trị quân sự là nhằm
24
đào tạo những cán bộ chính trị quân đội trung thành tuyệt đối với Đảng cộng sản
Việt Nam, có bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin vững chắc vào con đường đi
lên chủ nghĩa xã hội: có kiến thức sâu sắc về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước,
khoa học xã hội nhân văn và khoa học nghệ thuật quân sự, có phẩm chất đạo đức
cách mạng trong sáng, có kỹ năng chuyên môn thành thạo, có khả năng hoàn thành
nhiệm vụ theo chức danh đào tạo của nhà trường và tự hoàn thiện để đáp ứng với
sự phát triển nhiệm vụ của bộ đội.
Yêu cầu của nhà trường đòi hỏi đào tạo phải đảm bảo hệ thống, cơ bản, toàn
diện, thiết thực, hiện đại và phát triển, có cơ cấu hợp lý giữa kiến thức khoa học cơ