CÁC SAI SỐ TRONG
NGHIÊN CỨU DỊCH TỄ HỌC
Ths Nguyễn Tấn Đạt
Mục tiêu học tập:
1. Trình bài được định nghĩa và phân loại
các loại sai số
2. Nêu các biện pháp khắc phục sai số
3. Trình bài được khái niệm về yếu tố nhiễu,
yếu tố tương tác
4. Nêu biện pháp khắc phục yếu tố nhiễu
•
Sai số là gì?
•
Có mấy loại?
•
Xảy ra khi nào?
•
Xảy ra khi ước lượng (ví dụ: tỷ lệ mới mắc,
tye lệ hiện mắc, tử vong) hoặc mối liên
quan (RR, OR) sai lệch so với tình huống
đúng.
• Nguồn gốc của sai số có thể là ngẫu nhiên
hoặc hệ thống
•
Có thể xuất hiện trong các giai đoạn của
nghiên cứu:
–
Thiết kế nghiên cứu (chất lượng)
–
Tiến hành
– Phân tích

Sai số do chọn mẫu
•
Một mẫu nhỏ có thể không đại diện cho toàn bộ dân
số
–
Sai số do đo lường
•
Công cụ và tập huấn
Sai số ngẫu nhiên
Sai số ngẫu nhiên
•
Cỡ mẫu
–
Nhỏ hơn
•
Thường khác với quần thể đích
•
Giới hạn lực (POWER) để phát hiện hiệu quả (effect)
–
Lớn hơn
•
Thường tương tự như quần thể đích
•
Tăng lực (POWER) để phát hiện hiệu quả (effect)
•
Cỡ? POWER CALCULATIONS
Bao gồm việc tính toán = độ lớn của sự khác biệt, số lượng sự kiện,
mức độ sai số có thể chấp nhận.
Ảnh hưỏng đến tính tin cậy, liên quan đến độ chính xác và khả
năng lặp lại giống nhau ở các lần quan sát

•
Tăng lên khi các tiêu chuẩn chọn lựa khác nhau được sử
dụng (dựa vào tình trạng bệnh và/hoặc phơi nhiễm) vì
vậy dân số nghiên cứu không đại diện cho quần thể quan
tâm
Không thể làm giảm bằng cách tăng cỡ mẫu
Giảm thông qua các chiến lược thiết kế
Sai số chọn
•
Trở thành vấn
Trở thành vấn
đề
đề
khi mẫu nghiên cứu không
khi mẫu nghiên cứu không
có tính
có tính
đại
đại
diện cho quần thể tham khảo
diện cho quần thể tham khảo
•
Cần cân nhắc kỹ trong quá trình thiết kế và phân
Cần cân nhắc kỹ trong quá trình thiết kế và phân
tích
tích
•
Nếu không nhận biết, thì kết quả
Nếu không nhận biết, thì kết quả
được

Cách tiếp cận
Thiết kế
Khung mẫu thích hợp cho dân số nguồn
Tiêu chuẩn bệnh và phơi nhiễm rõ ràng
Nhóm so sánh thích hợp

Thu thập dữ
liệu
Tỷ lệ tham gia cao
Các thông tin về các yếu tố chọn tìm tàng
Xem xét các đối tượng không phản hồi
Phân tích dữ
liệu
Hiệu chỉnh theo xác suất chọn (nếu biết)
Kiểm soát các biến xảy ra đồng thời có liên
quan
So sánh đối tượng tham gia và không tham
gia
Sử dung các nhóm so sánh khác nhau
•
Được
Được
xem nh
xem nh
ư
ư
là sai số
là sai số
đ
đ

ưởng
ưởngđế
đế
n yếu tố ph
n yếu tố ph
ơ
ơ
i nhiễm hoặc kết
i nhiễm hoặc kết
quả (thậm chí yếu tố gây nhiễu)
quả (thậm chí yếu tố gây nhiễu)
Sai số thông tin
•
Sai số nhớ lại
•
Sai số do báo cáo
•
Sai số do phát hiện
•
Sai số do người phỏng vấn
Các kiểu của sai số thông tin/đo lường
Nguyên tắc làm giảm sai số thông tin
Giai đoạn
nghiên cứu
Cách tiếp cận
Thiết kế
Dụng cụ và công cụ cụ thể

ưởng
ưởng
bởi một yếu tố thứ 3 nữa.
bởi một yếu tố thứ 3 nữa.
Nhiễu
22
Yếu tố tx Hậu quả

Nhiễu
Nhiễu
23
Nguyên tắc xác
Nguyên tắc xác
định
định
yếu tố gây nhiễu
yếu tố gây nhiễu
1. Yếu tố nguy cơ được xác định cho hậu quả
2. Liên quan đến yếu tố phơi nhiễm
3. KHÔNG là bước trung gian trong con
đường nguyên nhân và hậu quả
Yếu tố gây nhiễu
24
Uống cafe Ung thư tụy

Hút thuốc
Thí dụ về nhiễu
25
Hiến máu    ↓CHD
Hiến máu  Liên quan rõ  CHD