A_Đặt vấn đề:
Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội mà xuất
phát từ một nớc nông nghiệp lạc hậu. Cái thiếu nhất của đất nớc ta là thiếu
một lực lợng sản xuất phát triển. Đất nớc ta cha có một cơ sở vật chất- kỹ
thuật phù hợp với chủ nghĩa xã hội. Quá trình xây dựng cơ sở vật chất- kỹ
thuật ấy ở nớc ta chính là quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế
quốc dân.
Nội dung chủ yếu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã đợc xác định và
khái quát: Phát triển nông- lâm- ng nghiệp gắn với công nghiệp chế biến là
nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để ổn định tình hình kinh tế- xã hội đồng thời
tăng tốc độ và tỷ trọng của công nghiệp, mở rộng kinh tế dịch vụ theo hớng
huy động triệt để các khả năng sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu;
đẩy mạnh thăm dò, khai thác chế biến dầu khí và một số loại khoáng sản, phát
triển có chọn lựa một số ngành trong công nghiệp t liệu sản xuất khác và các
cơ sở thuộc kết cấu hạ tầng, trong đó u tiên phát triển điện giao thông, thủy lợi
và thông tin liên lạc.
Đó chính là con đờng tạo ra lực lợng sản xuất mới nhằm khai thác và
phát huy tốt nhất các nguồn lực bên trong và sử dụng có hiệu quả các nguồn
lực bên ngoài. Mỗi bớc tiến của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là
một bớc tăng cờng cơ sở vật chất- kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, đồng thời
cũng là một bớc củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, làm
cho nền sản xuất xã hội không ngừng phát triển, đời sống vật chất, văn hóa,
tinh thần của nhân dân không ngừng đợc nâng cao.
Chính vì vậy, thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nền kinh tế quốc dân là nhân tố quyết định sự thắng lợi của con đờng xã hội
chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn. Do đó, trớc hết phải hiểu rõ và
nắm vững nội dung cụ thể của công nghiệp hóa, hiện đại hóa là hết sức cần
thiết, để chúng ta có những bớc đi đúng đắn, góp phần nào có thể đợc vào sự
nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nớc.
Bởi vậy, nghiên cứu nội dung cơ bản của sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa là nhiệm vụ quan trọng đối với mỗi sinh viên chúng ta, và có thể

phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo.
Quan điểm này xuất phát từ nguyên lý: Cách mạng là sự nghiệp
của quần chúng. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là sự nghiệp cách mạng
trọng đại của nhân dân ta,đất nớc ta, nhằm mục đích dân giàu, nớc mạnh, xã
hội công bằng văn minh. Vì vậy, nó không phải là công việc riêng của một
bộ phận,một giai cấp mà là sự nghiệp của toàn dân, do nhân dân thực hiện.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi phải huy động cao độ sức mạnh của
toàn dân về mọi mặt : sức lao động, tiền vốn, trí tuệ, tài năng,kinh nghiệm, kỹ
thuật.. Cũng nh các sự nghiệp cách mạng khác, nhân dân là ngời quyết định
sự thành công của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc đợc thực hiện trong điều
kiện nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Cơ cấu kinh tế nhiều thành phần
cho phép khai thác và sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất, các tiềm năng
và nguồn lực của đất nớc, thúc đẩy tăng trởng kinh tế nhanh,góp phần vào sự
nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa. Trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần,
mỗi thành phần kinh tế có lợi thế so sánh riêng về kỹ thuật, vốn, lực lợng lao
động,kinh nghiệm quản lý.. trong đó kinh tế Nhà nớc giữ vai trò chủ đạo, kinh
tế Nhà nớc làm đòn bẩy đẩy nhanh tăng trởng kinh tế và tạo nền tảng cho chế
độ xã hội mới. Kinh tế Nhà nớc nắm giữ các ngành, các lĩnh vực, các khâu
quan trọng nhất của nền kinh tế đợc trang bị bằng kỹ thuật và công nghệ hiện
đại đủ sức chủ đạo và đinh hớng phát triển các thành phần kinh tế khác.
1.2.3 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế lấy việc phát huy nguồn lực
con ngời làm yếu tố cơ bản cho sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững.
Động viên toàn dân cần kiệm xây dựng đất nớc, không ngừng tăng
tích lũy cho đầu t phát triển. Tăng trởng kinh tế gắn liền với cải thiện đời sống
nhân dân, phát triển văn hóa, giáo dục, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội,
bảo vệ môi trờng.
Con ngời vừa là mục đích vừa là động lực của sự phát triển kinh tế-
xã hội nhanh và bền vững.Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định để tạo ra công
nghệ hiện đại và sử dụng chúng để tạo ra của cải cho xã hội, là yếu tố quyết

phải kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại; phải tranh thủ đi
nhanh vào công nghệ hiện đại ở những khâu quyết định. Điều đó cho phép kết
hợp tuần tự với nhảy vọt, khai thác có hiệu quả các công nghệ cổ truyền vừa
nhanh chóng hiện đại hóa ở các khâu quyết định. Sự kết hợp đó là phù hợp với
điều kiện cụ thể của đất nớc và cho phép thực hiện công nghiệp hóa rút
ngắn, đồng thời chống lại t tởng bảo thủ trì trệ và nóng vội, phiêu lu trong
quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
1.2.5 Lấy hiệu quả kinh tế xã hội làm tiêu chuẩn cơ bản để xác định ph ơng
án phát triển, lựa chọn dự án đầu t và công nghệ.
Đầu t chiều sâu để khai thác tối đa năng lực sản xuất hiện có.
Trong đó phát triển mới, u tiên quy mô vừa và nhỏ, công nghệ tiên tiến, tạo
nhiều việc làm, thu hồi vốn nhanh; đồng thời xây dựng một số công trình lớn
thật cần thiết và có hiệu quả. Tạo ra những mũi nhọn trong từng bớc phát
triển. Tập trung thích đáng nguồn lực cho các lĩnh vực, các địa bàn trọng
điểm. Đồng thời quan tâm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của mọi vùng trong nớc,
có chính sách hỗ trợ những vùng khó khăn, tạo điều kiện cho các vùng đều
phát triển.
Quan điểm mới về công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi khi xác
định các phơng án phát triển, lựa chọn dự án đầu t và công nghệ, xác định quy
mô, bố trí và phân phối các nguồn lực ở các địa bàn.. phải lấy hiệu quả kinh
tế- xã hội làm tiêu chuẩn cơ bản để xem xét.T tởng chỉ đạo là phải đầu t chiều
sâu để khai thác tối đa năng lực sản xuất hiện có. Trong phát triển mới, u tiên
quy mô vừa và nhỏ, công nghệ tiên tiến, tạo nhiều việc làm, thu hồi vốn
nhanh; đồng thời xây dựng một số công trình thật cần thiết và có hiệu quả, tạo
ra các mũi nhọn trong từng bớc phát triển. Trong việc bố trí nguồn lực cần tập
trung thích đáng cho các lĩnh vực, các địa bàn trọng điểm, đồng thời đáp ứng
nhu cầu thiết yếu của mọi vùng trong nớc, hỗ trợ các vùng khó khăn, tạo điều
kiện cho các vùng đều phát triển .
1.2.6 Kết hợp kinh tế với quốc phòng- an ninh
Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc luôn luôn là hai nhiệm vụ chiến lợc

quả, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút ngắn, kết hợp các bớc đi tuần
tự với nhảy vọt, vừa tăng tốc, vừa chạy trớc, đón đầu.
Là nớc tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đi sau, chúng ta có lợi
thế của ngời đi sau. Không những có thể tiếp nhận đợc những công nghệ hiện
đại mà còn rút đợc nhiều bài học của các nớc đi trớc đăc biệt của các con
rồng, con hổ trên lĩnh vực (nh kinh nghiệm chuyển giao công nghệ, thu hút
vốn đầu t, bảo vệ môi trờng, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.. ). Cả kinh
nghiệm thành công và không thành công đều là bổ ích đối với chúng ta. Việt
Nam lại nằm ở Đông Nam á- khu vực đang phát triển năng động và tốc độ
cao, lại chịu ảnh hởng của quy luật lây lan đó cũng là điều kiện thuận lợi.
Đất nớc sau 10 năm đổi mới, đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội,
nhiều tiền đề cần thiết cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã đợc tạo ra, chúng
ta đã và đang có những thế và lực mới, cả ở bên trong và bên ngoài để bớc vào
một thời kỳ phát triển mới.
Tài nguyên thiên nhiên của đất nớc ta đa dạng, phong phú, tuy không
phải là loại giàu nếu xét theo bình quân đầu ngời, song có thể phát triển một
nền kinh tế đa dạng, tạo thuận lợi cho giai đoạn đầu của quá trình phát triển.
Nếu xét về mặt này thì phần nào nớc ta có lợi thế hơn so với các NIEs ở giai
đoạn bắt đầu công nghiệp hóa. Tuy nhiên, không thể coi tài nguyên thiên
nhiên là nguồn lực chủ chốt cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Nớc ta có 3260 km bờ biển. Các vùng biển và thềm lục địa thuộc chủ
quyền tài phán quốc gia rộng gấp ba lần diện tích đất liền, đây là một tiềm
năng to lớn và đa dạng. Nằm ở cửa ngõ giao lu quốc tế, có thể phát triển các
loại hình vận tải quá cảnh, viễn dơng, dịch vụ hàng hải, viễn thông quốc tế.
Thực tế cho thấy NIEs đều là những quốc gia lãnh thổ hải đảo, bán đảo với
các ngành kinh tế biển đóng vai trò mũi nhọn trong phát triển.
Về tài nguyên con ngời- nguồn lực quan trọng nhất, là điểm tựa cho
quá trình phát triển cả trớc mắt và lâu dài. ở các NIEs, nhân tố con ngời cũng
là yếu tố quyết định cho sự thành công của quá trình công nghiệp hóa. Nớc ta
có đội ngũ lao động có học vấn tơng đối khá, có khả năng tiếp thu kiến thức,

về phẩm chất, đạo đức của một bộ phận cán bộ, Đảng viên.. làm cho các chủ
trơng và chính sách của Đảng và Nhà nớc bị thi hành sai lệch dẫn tới chệch h-
ớng, đó cũng là mảnh đất thuận lợi cho diễn biến hòa bình..
Từ một điểm xuất phát quá thấp bớc vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
khả năng huy động vốn cho quá trình này rất bị hạn chế, mà vốn là chìa khóa,
là điều kiện hàng đầu để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hiện nay,
trong tổng số vốn dùng để đầu t xây dựng cơ bản của Nhà nớc thì vốn trong n-
ớc chỉ có 25% còn 75% là vay nớc ngoài. Quản lý và sử dụng kém hiệu quả