i.phần mở đầu:
Nớc ta hiện có 80% dân số sống ở nông thôn, trên 70% lực lợng
lao động xã hội làm việc ở nông thôn.Việc phát triển toàn diện nông
thôn có ý nghĩa to lớn đối với việc phát triển kinh tế xã hội của cả nớc.
Kinh nghiệm thế giới đã chỉ ra rằng, nếu không phát triển nông thôn thì
không một nớc nào có thể phát triển ổn định, bền vững với tốc độ cao
một cách lâu dài đợc. Các nớc công nghiệp phát triển hiện nay cũng đã
giải quyết mối quan hệ giữa công nghiệp hoá và phát triển các đô thị
với công nghiệp hoá, hiện đại hoá và cả đô thị hoá nông thôn. Những
nớc cha giải quyết vấn đề này một cách thoả đáng đang phải trả giá
bằng những hành động khắc phục hậu quả của lịch sử công nghiệp
hoá, hiện đại hoá trớc đây. Vì vậy thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại
hoá nông nghiệp và nông thôn có vai trò quan trọng trong quá trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nớc ta nhằm:
Thúc đẩy quá trình phân công lao động ở nông thôn, từ đó nâng
cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho dân c nông thôn, nâng cao
khả năng đầu t và tiếp nhận đầu t vào khu vực nông thôn. Điều này thể
hiện ở chỗ thu nhập giữa các hộ thuần nông và các hộ ngành nghề ở
nông thôn nớc ta đang có sự chênh lệch ngày càng lớn và thực tế là
sau khi đa vào chế biến công nghiệp, giá trị của các sản phẩm nông
nghiệp sẽ cao hơn rất nhiều.
Mở rộng thị trờng, tạo cơ sở phát triển sản xuất công nghiệp,
nông nghiệp và các ngành kinh tế khác ở nông thôn cũng nh trên cả n-
ớc. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi các doanh nghiệp nớc
ta đang gặp phải sự cạnh tranh rất gay gắt trên thị trờng quốc tế, trong
khi đó thị trờng trong nớc, thị trờng nông thôn có tiềm năng lớn nhng
cha đợc khai thác tốt.
Giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội ở nông thôn, đặc biệt là
vấn đề việc làm, khai thác các nguồn lực ở các địa phơng, khắc phục
sự chênh lệch không đáng có giữa các địa phơng, các dân tộc, xoá đói
1

văn minh tiến bộ. Hiện đại hoá nông nghiệp là quá trình không ngừng
2
nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật công nghệ, trình độ tổ chức và
quản lý sản xuất nông nghiệp. Đây cũng là quá trình cần đợc thực hiện
một cách liên tục vì luôn có những tiến bộ kỹ thuật mới xuất hiện và đ-
ợc ứng dụng trong sản xuất.
Nghiên cứu trên giác độ kinh tế chính trị ta cần hiểu rõ công nghiệp
hoá hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn không bó hẹp trong phạm
vi lực lợng sản xuất đơn thuần, kỹ thuật đơn thuần để chuyển lao động
thủ công thành lao động cơ khí nh các quan niệm trớc đây.
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn ở nớc ta
là một quá trình lâu dài, cần đợc tiến hành một cách tuần tự, không thể
nóng vội, không thể tuỳ tiện. Vậy tại sao chúng ta phải tiến hành công
nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn? Chúng ta đã làm
và đạt đợc những thuận lợi, gặp những khó khăn gì? Các biện pháp
khắc phục những khó khăn? Đó là những nội dung cần giải quyết trong
đề án này.
3
ii. phần nội dung:
1. Tính tất yếu khách quan của việc thực hiện công nghiệp
hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn:
Mỗi phơng thức sản xuất xã hội chỉ có thể đợc xác lập vững chắc
trên cơ sở vật chất- kỹ thuật tơng ứng. Cơ sở vật chất- kỹ thuật của một
xã hội là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất xã
hội phù hợp với trình độ kỹ thuật tơng ứng mà lực lợng lao động xã hội
sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất thoả mãn nhu cầu của xã hội.
Nhiệm vụ quan trọng nhất của nớc ta trong thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội không qua chế độ t bản chủ nghĩa, là phải xây dựng cơ sở
vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, trong đó công nghiệp và
nông nghiệp hiện đại, có văn hoá và khoa học tiên tiếnl Muốn thực

Quá trình công nghiệp hoá nông thôn bao gồm:
Đa phơng pháp sản xuất công nghiệp máy móc thiết bị vào sử
dụng trong nông nghiệp và sản xuất ở nông thôn để thay thế lao động
thủ công.
áp dụng phơng pháp quản lý hiện đại tơng ứng với công nghệ
và thiết bị vào nông nghiệp và nông thôn.
Tạo ra hệ thống cơ sở hạ tầng thích hợp với việc đa máy móc,
thiết bị và công nghệ mới vào nông thôn.
Nh vậy, công nghiệp hoá nông thôn không có nghĩa là chỉ phát triển
công nghiệp ở nông thôn, mà bao gồm cả việc phát triển toàn bộ các
hoạt động , các lĩnh vực sản xuất dịch vụ và đời sống văn hoá tinh
thần ở nông thôn phù hợp với nền sản xuất công nghiệp ở nông thôn
và cả nớc nói chung.
Công nghiệp hoá nông nghiệp còn bao hàm cả việc tạo ra sự gắn
bó chặt chẽ giữa sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp nhằm
khai thác triệt để lợi thế của nông nghiệp, nâng cao hàm lợng chế biến
của nông nghiệp để tăng giá trị của chúng, mở rộng thị trờng cho
chúng.
5
Hiện đại hoá nông thôn không chỉ bao gồm công nghiệp hoá, nâng
cao trình độ kỹ thuật công nghệ và tổ chức trong các lĩnh vực khác của
sản xuất vật chất ở nông thôn, mà còn bao gồm cả việc không ngừng
nâng cao đời sống văn hoá tinh thần, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng
xã hội, hệ thống giáo dục, đào tạo, y tế, và các dịch vụ phục vụ đời
sống khác ở nông thôn. Về bản chất, hiện đại hoá là quá trình phát
triển toàn diện có kế thừa ở nông thôn. Hiện đại hoá hoàn toàn không
có nghĩa là xoá bỏ toàn bộ những gì đã tạo dựng trong quá khứ, càng
không có nghĩa phải đa toàn bộ công nghệ, thiết bị tiên tiến và hiện đại
vào nông thôn ngay một lúc, mà là tận dụng, cải tiến, hoàn thiện, từng
bớc nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật, công nghệ và tổ chức, quản

chất lợng sản phẩm và hiệu quả sản xuất kinh doanh ( chế biến).
Cơ giới hoá và đa dạng hoá phơng tiện và các thành phần kinh tế
tham gia khâu vận tải để chuyên chở hàng hoá và hành khách nhằm
mở rộng giao lu kinh tế- xã hội ở các vùng nông thôn. Tận dụng phân
hữu cơ từ nhiều nguồn, sử dụng phân hoá học, thuốc trừ sâu bệnh với
quy trình kỹ thuật phù hợp với từng loại cây trồng để đạt đợc năng suất,
chất lợng, hiệu quả cao nhất.
Điện khí hoá vừa nâng cao khả năng của con ngời trong việc chế
ngự tự nhiên, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế, vừa tạo
điều kiện cho c dân nông thôn tiếp cận với văn minh nhân loại, phát
triển văn hoá xã hội ở nông thôn. Do đó điện khí hoá là điều kiện
không thể thiếu trong phát triển nông thôn. Tận dụng các điều kiện
thiên nhiên nh sức nớc để phát triển thuỷ điện nhỏ n xuất và đời sống ở
nông thôn, đặc biệt là các phục sảvùng cao và vùng sâu.
Công nghệ sinh học là lĩnh vực khoa học và công nghệ mới bao
gồm nhiều ngành khoa học và kỹ thuật mà trớc hết là vi sinh học, di
truyền học, hoá sinh học...Trong những năm gần đây, công nghệ sinh
học đã đạt đợc những thành tựu to lớn nh tạo ra đợc những nông phẩm
biến đổi gen có năng suất và chất lợng cao; lai tạo đợc những cây
trồng có khả năng kháng vi rút, sâu bệnh, sinh sản vô tính...Những
thành tựu của công nghệ sinh học đã đem lại những lợi ích to lớn,
không chỉ tạo ra những sản phẩm mới, làm cho sản xuất có năng suất
7
cao hơn và chất lợng tốt hơn, mà còn tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ
môi trờng.Phát triển công nghệ sinh học là đòi hỏi tất yếu của một nền
nông nghiệp hiện đại.Coi trọng việc đa tiến bộ khoa học công nghệ
sinh hoá vào nông nghiệp, trớc hết là các loại giống mới về cây, con
phù hợp với điều kiện khí hậu đất nớc ta. Việc làm này nhằm tạo nguồn
nguyên liệu lớn có chất lợng cao cho công nghiệp chế biến; áp dụng
rộng rãi công nghệ và các biện pháp sinh học trong các khâu chính

Phá thế độc canh trong nghiệp, đa dạng hoá sản xuất nông
nghiệp, hình thành những vùng chuyên canh quy mô lớn nhằm đáp
ứng nhu cầu cho công nghiệp nhẹ và xuất khẩu. Đa dạng hoá sản xuất
nông nghiệp vừa tạo điều kiện để phát triển một nền nông nghiệp toàn
diện, đáp ứng yêu cầu về nhiều loại sản phẩm nông nghiệp của dân c,
vừa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của công nghiệp nhẹ và nhu cầu
xuất khẩu. Sự hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn cho phép
ứng dụng những thành tựu khoa học- công nghệ, nâng cao năng suất
và chất lợng sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh của nông
phẩm.
Chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế nông thôn phải đặt trong
điều kiện cơ chế thị trờng. Trong cơ chế này, mọi hoạt động kinh tế đều
chịu sự chi phối của các quy luật thị trờng. Do đó, chuyển dịch cơ cấu
các ngành kinh tế nông thôn không đợc chủ quan duy ý chí, mà phải
hết sức chú ý những nhân tố khách quan nh: khả năng về vốn liếng, về
tổ chức quản lý, về công nghệ... và đặc biệt là điều kiện thị trờng.
Ba là, phát triển và hiện đại hoá hệ thông thuỷ lợi, giải quyết tốt về
nhu cầu tới tiêu khoa học cho nông nghiệp. Phát triển và hiện đại hoá
hệ thống thuỷ lợi là một bớc đi đúng đắn của công nghiệp hoá nông
nghiệp hiện nay. Nông nghiệp nớc ta có thế mạnh về sản xuất lơng
thực- lúa nớc, phát triển nghề rừng, nghề biển và chăn nuôi gia súc. N-
ớc là một trong bốn điều kiện để nâng cao năng suất và chất lợng cây
trồng, vật nuôi...Hiện nay, các công trình thuỷ nông có hiện tợng xuống
cấp nghiêm trọng, ảnh hởng rất lớn tới thâm canh tăng vụ. Nguyên
nhân chính là do bao cấp vốn đầu t nên không có đủ vốn duy tu bảo d-
ỡng nâng cấp các công trình. Cần phải hớng tới một giải pháp hợp lý
9
thu hồi vốn đầu t của các công trình thuỷ nông, để hoạt động tới tiêu
chủ động, có hiệu quả hơn. Thuỷ lợi phát triển tốt đảm bảo đợc yêu
cầu nớc cho trồng trọt và chăn nuôi sẽ đa năng suất nông nghiệp lên