đặc san về xử lí vi phạm hành chính
4Tạp chí luật học
Nguyễn ngọc bích *
hỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh
2002
(1)
(gi tt l Phỏp lnh nm 2002)
ó cú nhng sa i c bn nhm ỏp ng
ũi hi ca cuc u tranh phũng, chng cỏc
vi phm phỏp lut trong nn kinh t th
trng hin nay. Phỏp lnh nm 2002 c
xõy dng trờn c s k tha cỏc quy nh
hp lớ ca Phỏp lnh x lớ vi phm hnh
chớnh nm 1995, cú sa i, b sung mt s
quy nh mi cho phự hp vi thc tin x
lớ vi phm hnh chớnh. Trong phm vi bi
vit ny, chỳng tụi cp cỏc quy nh mi
v cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc. õy
l mt trong hai nhúm bin phỏp cng ch
c bn c quy nh trong Phỏp lnh x lớ
vi phm hnh chớnh.
Cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc
bao gm: Giỏo dc ti xó, phng, th trn;

thnh lp trng giỏo dng, c s giỏo
dc, c s cha bnh; c quan thng nht
qun lớ, ch o t chc thc hin v c ch
phi hp gia cỏc c quan cú liờn quan
trong thc hin cỏc bin phỏp x lớ hnh
chớnh khỏc. Cỏch quy nh nh hin nay ca
Phỏp lnh nm 2002 ó to ra s ng b
gia cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc
vi nhau. Cỏch tỏch cỏc ni dung thnh cỏc
P

* Ging viờn Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc lut H Ni đặc san về xử lí vi phạm hành chính

Tạp chí luật học

5

khon riờng bit va d dng cho vic vn
dng phỏp lut va lm cho ni dng ca
cỏc quy nh khụng ch dng li nhng
vn chung cn ch vn bn hng dn
mi thc hin c. Hai l, cỏc thut ng
c s dng chớnh xỏc vi ni dung cn
din t. Vớ d, Phỏp lnh nm 2002 s
dng cm t ó b ỏp dng bin phỏp giỏo
dc ti xó, phng, th trn hoc cha b ỏp

nh phc hi sc kho nhng cỏ nhõn
ny cú iu kin ho nhp cng ng, sng
lng thin. Vi ngi nc ngoi khi cú
hnh vi m theo quy nh ca phỏp lut phi
b ỏp dng cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh
khỏc thỡ bin phỏp phũng nga cú hiu qu
nht l buc h phi ri khi lónh th Vit
Nam. Phỏp lnh nm 2002 ó quy nh hỡnh
thc x pht trc xut ỏp dng vi ngi
nc ngoi.
V i tng ỏp dng, Phỏp lnh nm
2002 ch cú nhng quy nh sa i, b
sung i vi ba bin phỏp l: Giỏo dc ti
xó, phng, th trn; a vo trng giỏo
dng; a vo c s cha bnh, cỏc quy
nh mi ny ch yu liờn quan n ngi
cha thnh niờn. Hai bin phỏp a vo c
s giỏo dc v qun ch hnh chớnh v i
tng ỏp dng khụng cú thay i.
Th nht, do cú s thay i trong B
lut hỡnh s nm 1999 v phõn loi ti phm
nờn Phỏp lnh nm 2002 cng cú thay i
nhm to nờn s tng thớch gia ch nh
phỏp lut hnh chớnh v lut hỡnh s. C
th, i tng giỏo dc ti xó, phng, th
trn l ngi t 12 tui n di 16 tui
thc hin hnh vi cú du hiu ca mt ti
phm nghiờm trng do c ý (im a khon 2
iu 23); i tng a vo trng giỏo
dng l ngi t 12 tui n di 14

trấn đối với người vi phạm pháp luật). Điều
23 cũng sửa đổi quy định áp dụng giáo dục
tại xã, phường, thị trấn với “người nghiện
ma tuý từ đủ 18 tuổi trở lên và người bán
dâm có tính chất thường xuyên từ đủ 14 tuổi
trở lên, có nơi cư trú nhất định”, trong đó
quy định về độ tuổi đối với người nghiện
ma tuý là để đảm bảo sự phù hợp với Luật
phòng, chống ma tuý.
(2)
Đặc biệt Điều 23 bổ
sung thêm quy định áp dụng giáo dục tại xã,
phường, thị trấn với những đối tượng thực
hiện hành vi theo quy định phải bị đưa vào cơ
sở giáo dục nhưng đã hết tuổi áp dụng biện
pháp này để quản lí giáo dục họ tại cơ sở.
Thứ ba, hạ độ tuổi áp dụng biện pháp
đưa vào cơ sở chữa bệnh đối với người bán
dâm có tính chất thường xuyên từ đủ 18 tuổi
xuống từ đủ 16 tuổi và thay quy định
“không đưa vào cơ sở chữa bệnh người
chưa đủ 18 tuổi, nữ trên 55 tuổi, nam trên
60 tuổi” trong (Pháp lệnh năm 1995 quy
định: “Không đưa vào (…) người bán dâm
dưới 16 tuổi và trên 55 tuổi”). Như vậy,
Pháp lệnh mới đã bỏ quy định độ tuổi tối đa
bị áp dụng đưa vào cơ sở chữa bệnh với
người nghiện ma tuý.
Nhưng bên cạnh đó, Pháp lệnh năm
2002 còn những điểm bất hợp lí nhất định

đặc san về xử lí vi phạm hành chính

Tạp chí luật học

7

quy nh li nh sau: a vo trng giỏo
dng ỏp dng vi ngi t 12 tui n
di 16 tui thc hin hnh vi cú du hiu
ca mt ti phm nghiờm trng do c ý ó
b ỏp dng bin phỏp giỏo dc ti xó,
phng, th trn hoc cha b ỏp dng bin
phỏp ny nhng khụng cú ni c trỳ nht
nh li tip tc thc hin vi phm.
Tng t nh vy, i tng ỏp dng
giỏo dc ti xó, phng, th trn ti im d,
khon 2 iu 23 ch bao gm nhng ngi
ó ht tui ỏp dng a vo c s giỏo dc.
T quy nh ny cú th hiu nu ngi thc
hin hnh vi xõm phm n ti sn ca t
chc, ti sn, sc kho, tớnh mng ca cỏ
nhõn n 55 tui i vi n v n 60 tui
i vi nam thỡ b a vo c s giỏo dc,
cũn nu trờn tui ny thỡ ch ỏp dng giỏo
dc ti xó, phng, th trn. Nhng iu 25
li coi du hiu ó b ỏp dng bin phỏp
giỏo dc ti xó, phng, th trn l c s
quyt nh a vo c s giỏo dc.
2. Thm quyn quyt nh ỏp dng
cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc

nng xy ra, nu phi xem xột v ra quyt
nh nhanh thỡ h s khụng c nghiờn
cu k cng, quyt nh thng ch da vo
h s c quan cp di chuyn lờn. Ngc
li, nu ch tch UBND xem xột, nghiờn cu
k lng h s vi phm thỡ rt cn nhiu thi
gian, dn n tỡnh trng b ng h s v
khụng m bo thi hiu c phỏp lut quy
nh.
Phỏp lnh nm 2002 quy nh i vi
bin phỏp a vo trng giỏo dng, a
vo c s cha bnh nay thuc thm quyn
quyt nh ca ch tch UBND cp huyn.
Sa i ny xut phỏt t thc tin thc hin
phỏp lut v a vo trng giỏo dng v
a vo c s cha bnh thng cú s
lng v vic ln. Nu thm quyn thuc v
ch tch UBND cp tnh thỡ khụng m bo đặc san về xử lí vi phạm hành chính
8Tạp chí luật học

vic ra quyt nh ỏp dng c kp thi.
3. V th tc ỏp dng bin phỏp x lớ
hnh chớnh khỏc
Phỏp lnh nm 2002 ó cú sa i, b

a vo c s giỏo dc.
Th hai, rỳt ngn thi hn ti a ra
quyt nh ỏp dng cỏc bin phỏp x lớ hnh
chớnh khỏc, vi bin phỏp a vo trng
giỏo dng, a vo c s cha bnh l 30
ngy k t ngy lp h s; vi bin phỏp
a vo c s giỏo dc v qun ch hnh
chớnh ti a l 45 ngy k t ngy lp h s.
Bờn cnh vic rỳt ngn cỏc thi hn ó c
quy nh trong Phỏp lnh nm 1995, Phỏp
lnh nm 2002 ó b sung thờm cỏc thi hn
mi nhm tng cng trỏch nhim ca cỏc
cỏ nhõn, c quan cú thm quyn trong tng
khõu ca quỏ trỡnh xem xột quyt nh ỏp
dng bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc nh
b sung quy nh v thi hn ra quyt nh
vi bin phỏp giỏo dc ti xó, phng, th
trn (khon 3 iu 70: Thi hn l 3 ngy
k t ngy kt thỳc cuc hp xem xột vic
ra quyt nh).
Th ba, Phỏp lnh nm 2002 ó quy
nh c th vic thnh lp hi ng t vn
phự hp vi tng bin phỏp x lớ hnh chớnh
khỏc. Thay vỡ quy nh tham gia hi ng t
vn gm i din lónh o cỏc c quan, t
chc, on th cú liờn quan, nay Phỏp lnh
quy nh rừ: Tham gia hi ng t vn l
ngi ng u c quan, on th. Trong
hi ng t vn khụng cũn s tham gia ca
i din vin kim sỏt nhõn dõn cựng cp do

cú li nht cho i tng, cựng hng lot
cỏc im sa i, b sung nh trờn chỳng
tụi ó trỡnh by, trong t chc thi hnh quyt
nh ỏp dng cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh
khỏc cng cú nhng thay i. Vi cỏc bin
phỏp a vo trng giỏo dng, a vo
c s giỏo dc, a vo c s cha bnh
thi gian chp hnh quyt nh c tớnh k
t khi i tng c a i c s (Phỏp
lnh c quy nh k t ngy bt u chp
hnh ti c s). Quy nh ny m bo tớnh
chớnh xỏc, bi vỡ thc t i tng b cỏch li
khi cng ng bt u t lỳc c a i.
Quy nh b sung v ht hn chp
hnh bin phỏp giỏo dc ti xó, phng, th
trn v thi hn t chc thc hin quyt
nh qun ch hnh chớnh, õy l nhng
quy nh hon ton mi. Tuy nhiờn, nhng
quy nh quan trng phn ny li liờn
quan n vn min, hoón hoc gim thi
gian thi hnh quyt nh. Nu Phỏp lnh
nm 1995 ch quy nh v hoón hoc min;
gim thi hn, tm ỡnh ch hoc min chp
hnh phn cũn li ca quyt nh i vi
bin phỏp a vo trng giỏo dng, a
vo c s giỏo dc thỡ Phỏp lnh nm 2002
ó b sung cỏc quy nh ny vi bin phỏp
a vo c s cha bnh (cỏc iu 98, 99),
quy nh b sung ny to ra s ng b
trong t chc thi hnh cỏc bin phỏp x lớ

đặc san về xử lí vi phạm hành chính
10Tạp chí luật học

s di hn thi gian phi chp hnh nờn
Phỏp lnh ó coi õy l trng hp c
min. Nhng quy nh ny cng d b li
dng nhng i tng n ln trn s
trng pht ca phỏp lut.
Ngoi cỏc quy nh sa i, b sung cỏc
vn liờn quan n i tng, thm quyn,
th tc ỏp dng cỏc bin phỏp x lớ hnh
chớnh khỏc, Phỏp lnh nm 2002 cũn quy
nh mi mc 6 chng VII vi tờn gi
Cỏc quy nh khỏc liờn quan n vic ỏp
dng cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh. Cỏc
quy nh mc 6 v nhng vn : Tm
thi a ngi ang chp hnh bin phỏp
a vo trng giỏo dng, a vo c s
giỏo dc, a vo c s cha bnh ra khi
ni chp hnh bin phỏp x lớ hnh chớnh
theo yờu cu ca c quan tin hnh t tng
hỡnh s (iu 110); chuyn h s ca i
tng b ỏp dng bin phỏp x lớ hnh chớnh
khỏc cú du hiu ca ti phm truy cu
trỏch nhim hỡnh s (iu 111); truy cu
trỏch nhim hỡnh s i vi hnh vi phm
ti c thc hin trc hoc trong thi

nghiờm khc (di gúc nht nh nhng
bin phỏp ny c ỏnh giỏ nghiờm khc
hn so vi cỏc hỡnh thc x pht, vỡ nú tỏc
ng trc tip n cỏc quyn t do ca i
tng) chớnh vỡ vy ũi hi phỏp lut quy
nh phi ht sc rừ rng, cht ch. Nhng
sa i, b sung trong Phỏp lnh nm 2002
ó gúp phn quan trng, to ra c s phỏp lớ
trỏnh lm quyn, tiờu cc t phớa cỏc c
quan, cỏ nhõn cú thm quyn ng thi l c
s bo v quyn v li ớch hp phỏp ca
cỏc i tng cú liờn quan trong quỏ trỡnh ỏp
dng cỏc bin phỏp x lớ hnh chớnh khỏc./.

(1).Xem: Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh nm
2002 c U ban thng v Quc hi thụng qua
ngy 2/7/2002, cú hiu lc thi hnh t ngy 1/10/2002.
(2).Xem: Lut phũng, chng ma tuý c Quc hi
thụng qua ngy 09/12/2000.