nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 3/2004 49 TS. Lê Thanh Thập *
m 1990, UNESCO - T chc vn hoỏ -
giỏo dc ca Liờn hip quc - cụng
nhn Ch tch H Chớ Minh l danh nhõn vn
hoỏ th gii. ỳng nh d bỏo ca nh th
Nga Oxip Manenxtam nm 1923, khi tip
xỳc vi Ngi (lỳc by gi ly tờn l Nguyn
i Quc): C din mo Nguyn i Quc
toỏt lờn s t nh v lch thip vn cú. Ngi
l s th hin mt nn vn hoỏ, khụng phi
vn hoỏ chõu u, m cú l l vn hoỏ ca
tng lai.
(1)

Vn hoỏ tng lai - nn vn hoỏ H
Chớ Minh l s kt tinh truyn thng vn hoỏ
hng ngn nm ca dõn tc Vit Nam ng
thi, cng l ni hi t v kt tinh ca cỏc nn
vn hoỏ trờn th gii.
Nghiờn cu H Chớ Minh di giỏc l
nh vn hoỏ ó cú nhiu tỏc gi, nhiu ti
khoa hc cp nhng nghiờn cu t tng


Lut phỏp ca ta l lut phỏp thc s dõn
ch vỡ nú bo v quyn t do, dõn ch rng
rói cho nhõn dõn lao ng.
(2)

T tng phỏp lut tin b ca Ch tch
H Chớ Minh c hỡnh thnh v phỏt trin
khụng ngng, k t khi Ngi gi bn Yờu
sỏch 8 im cho Hi ngh ho bỡnh Vộc
Xõy nm 1919, ri n Bn ỏn ch thc
dõn Phỏp (xut bn ln u tiờn bng ting
N

* Ging viờn chớnh Khoa Mỏc - Lờnin, t tng H Chớ Minh
Trng i hc lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
50
Tạp chí luật học số 3/2004
Phỏp ti Paris nm 1925) mang t tng yờu
nc, n khi tr thnh chin s cng sn.
Bng s phỏt trin ca mỡnh, Ch tch H Chớ
Minh ó nõng nhng t tng phỏp lut lờn
mt tm cao mi. ú l t tng phỏp lut
tin b, cỏch mng ca giai cp cụng nhõn.
n thi im ú, Ngi ó gn t tng gii
phúng dõn tc vi gii phúng giai cp cụng
nhõn v gii phúng con ngi.

nht ton vn lónh th ca nhõn dõn Vit
Nam l chớnh ngha v phự hp vi cụng
phỏp quc t.
Cựng vi vic u tranh ũi tha nhn
thc s quyn t quyt thiờng liờng ca cỏc
dõn tc, Ngi nờu yờu sỏch 8 im v cỏc
quyn ca con ngi Vit Nam. bo m
cỏc quyn ú, cn phi: Ci cỏch nn cụng lớ
ụng Dng bng cỏch ban cho ngi bn
x cng c quyn hng nhng bo m
v mt phỏp lut nh ngi u chõu; xoỏ
b hon ton v trit cỏc to ỏn dựng
lm cụng c khng b v ỏp bc b phn
trung thc nht trong nhõn dõn An Nam,
(4)

phi bo m cỏc quyn t do c bn ca
con ngi nh: "Quyn t do bỏo chớ v t
do ngụn lun; quyn t do lp hi v hi
hp; quyn t do xut ngoi v i du lch
nc ngoi; quyn t do giỏo dc, phi:
thay th ch ra sc lnh bng ch ra
cỏc o lut.
(5)

Cng nh nhng t tng tin b trong
Bn yờu sỏch gi Hi vn quc - Nguyn
i Quc nờu yờu sỏch v: Quyn c lp
hon ton tc khc ca dõn tc Vit Nam;
nu quyn ú c thc hin thỡ nc Vit

khụng bao gi thc hin (nhng chỳng cng
khụng th ph nhn) u tranh, chng t
nh yờu nc Nguyn i Quc rt nhy cm
vi nhng vn lut phỏp quc t. Nờu
nhng t tng ú lờn, Ngi mong tỡm c
ting núi chung, tranh th c s ng h ca
lc lng tin b v lng tri trờn th gii lỳc
by gi. i vi trong nc, t tng ú thc
tnh ý thc u tranh ca nhõn dõn Vit Nam.
S nhy cm c bit vi nhng vn
mang tớnh cht phỏp lớ quc t (nh quyn
dõn tc t quyt, cỏc quyn t do c bn ca
con ngi), ch cú th thng trc trong tõm
trớ ca mt con ngi khi m ch ngha yờu
nc v ch ngha nhõn vn ho qun mt
cỏch nhun nhuyn. ú l phm cht ca mt
nh vn hoỏ ln.
T tng phỏp lut tin b ca nh yờu
nc Nguyn i Quc ngy cng c cng
c v phỏt trin, biu hin tp trung trong
Tuyờn ngụn c lp m Ngi c ngy
2/9/1945 ti qung trng Ba ỡnh lch s.
Tuyờn ngụn c lp, ngy 2/9/1945 l
mt vn kin cú giỏ tr phỏp lớ mang tớnh thi
i. Trong ú, t tng v quyn dõn tc t
quyt v cỏc quyn c bn ca con ngi l
nhng ni dung ch o v l kim ch nam
cho vic xõy dng chớnh quyn cng nh nn
phỏp lut cỏch mng Vit Nam.
M u bn Tuyờn ngụn c lp, Ch

t do c lp. Ton th dõn tc Vit Nam
quyt em tt c tinh thn v lc lng, nghiªn cøu - trao ®æi
52
T¹p chÝ luËt häc sè 3/2004
tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự
do độc lập ấy”.
Đối với nhân dân Việt Nam, quyền sống
trong độc lập, tự do, bình đẳng đã được
khẳng định.
Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 là sự
phát triển tư tưởng chính trị - pháp lí của Chủ
tịch Hồ Chí Minh từ bản “Yêu sách của nhân
dân An Nam”, “Bản yêu sách gửi hội vạn
quốc”… Đó là tư tưởng chính trị - pháp lí dân
tộc, dân chủ. Tư tưởng này còn được tiếp tục
củng cố và phát triển trong Hiến pháp năm
1946, Hiến pháp năm 1959.
Là nhà yêu nước tìm đường giải phóng
dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến với
chủ nghĩa Mác - Lênin. Cuộc cách mạng giải
phóng dân tộc do Người lãnh đạo đã được
gắn liền với cuộc đấu tranh giải phóng giai
cấp công nhân, giải phóng con người khỏi
mọi áp bức, bóc lột và thực hiện các quyền tự
do cơ bản của con người.
Đi từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ
nghĩa cộng sản, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn

nhận được”.
(7)
Người trực tiếp chỉ đạo Chính
phủ xây dựng Hiến pháp và pháp luật ở nước
ta - một nền pháp luật tiến bộ, cách mạng, vì
lợi ích của giai cấp công nhân và toàn thể dân
tộc Việt Nam.
Để củng cố nền độc lập dân tộc và quyền
tự do, dân chủ trong hoàn cảnh nhân dân đã
có chính quyền của mình, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã tiên liệu rằng nguy cơ đánh mất độc
lập, tự do lại có thể xảy ra do chúng ta không
xác lập được một trật tự pháp lí mới, xâm
phạm quyền hưởng tự do, hạnh phúc của
nhân dân, Người nói rằng: “Nước độc lập mà
dân không được hạnh phúc, tự do thì độc lập
cũng không có nghĩa lí gì”.
(8)

Sau Cách mạng tháng Tám đất nước lâm
vào hoàn cảnh thù trong, giặc ngoài. Ngoài
nguy cơ giặc ngoại xâm, giặc đói, giặc dốt
còn một nguy cơ nội xâm trong hàng ngũ
cách mạng: “Có nhiều người phạm những lỗi
lầm rất nặng nề: trái phép. Cũng có lúc vì tư nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 3/2004 53


c bn ca vic cu trỳc li nn vn hoỏ c
truyn - ú l kt hp gia yu t khoa hc v
yu t dõn tc. Tớnh khoa hc trong t tng
vn hoỏ phỏp lut H Chớ Minh bt ngun t
vic tip thu cỏc thnh qu qun lớ t nc
ca nhiu nn vn minh tiờn tin trờn th gii.
Tớnh dõn tc trong t tng vn hoỏ phỏp lut
ca Ngi li bt ngun t truyn thng yờu
nc, lũng nhõn ỏi, v tha lõu i ca nhõn dõn
ta. T tng vn hoỏ phỏp lut H Chớ Minh l
c s cho nhiu quan h lao ng, giao tip,
ng x thu lớ, t tỡnh ca xó hi ta.
Ln u tiờn trong lch s vn hoỏ dõn
tc, H Chớ Minh ó cp mnh m n
vic bỡnh ng gii tớnh, bỡnh ng c v
quyn v ngha v. T tng coi ph n l
na xó hi, cha gii phúng c ph n l
cha gii phúng c xó hi ca Ch tch H
Chớ Minh cú ý ngha vn hoỏ phỏp lớ rt sõu
rng. T tng ny khụng ch khc phc
c s coi thng n gii m nú cũn úng
gúp to ln vo vic gii phúng con ngi, gii
phúng nng lc sỏng to ca xó hi.
Theo t tng H Chớ Minh, vn hoỏ
phỏp lut l vn hoỏ nhõn o. Hiu bit
phỏp lut, lm theo phỏp lut, gúp phn lm
cho cỏi tt trong mi con ngi phỏt trin,
ngn chn cỏi ỏc khi nú ny sinh, ú chớnh l
hng xõy dng vn hoỏ phỏp lut mi m
Ch tch H Chớ Minh xng. Cỏi ct lừi