Phụ lục sô 10, đính kèm CV 85/PGD ngày 23/8/2010 của PGD&ĐT Duy Xuyên
Chuyên đề : Viết “i” và “y” theo chuẩn chính tả của Bộ GD
Ngành GDĐT nước ta đang thực hiện công cuộc “chuẩn hóa” trên nhiều
lĩnh vực : chuẩn trường - chuẩn hiệu trưởng - chuẩn nghề nghiệp - chuẩn thư
viện - chuẩn PCGD - chuẩn chất lượng giáo dục - chuẩn kiến thức kĩ năng,…
Riêng việc “chuẩn chính tả” đã được thực hiện từ năm 1980, khi Bộ Giáo dục
(nay là Bộ GD&ĐT) ban hành văn bản “Một số quy định về chuẩn chính tả
trong sách giáo khoa CCGD”. Sau đó, Bộ GD và Ủy ban Khoa học Xã hội
Việt Nam đã ban hành QĐ số 240/QĐ ngày 05/3/1984 “Quy định về chính tả
tiếng Việt và thuật ngữ tiếng Việt”. Một trong các quy định đó nói về cách viết
“i” và “y”, đã được thực hiện một cách nhất quán trong SGK, SGV ở tất cả các
môn học từ lớp 1 đến lớp 12 và trong các sách đọc thêm, tham khảo do NxbGD
ấn hành suốt 30 năm qua.
Mặc dù ngoài ngành, “i” và “y” chưa được phân định, đang chờ một văn
bản chung về chuẩn hóa chính tả của Nhà nước
(1)
, riêng trong ngành giáo dục,
chúng ta phải hiểu đúng “i” và “y” về mặt ngữ âm học và phải viết đúng chuẩn
chính tả quy định của ngành, không thể để xảy ra tình trạng sách giáo khoa trước
mặt học sinh ghi là “Địa lí”, “Mĩ thuật”, “Vật lí” còn trên bảng lớp thì GV ghi
là môn “Địa lý”, “Mỹ thuật”, “Vật lý” hoặc trong văn bản của chuyên môn có
những câu như “Thực hiện qui chế thi cử theo các văn bản pháp quy của ngành.”
(xem chú giải
(1)
ở trang 2)
Các quy định tại QĐ 240/QĐ nêu trên về “i/y” có thể tóm tắt như sau:
- Các “âm tiết mở”
(2)
có vần là [i] thì viết thống nhất bằng “i” (kĩ năng, kĩ
thuật, địa lí, vật lí, quản lí, mĩ thuật, liệt sĩ, Hi Lạp, châu Mĩ, Hoa Kì, biển Mĩ
Khê, thôn Vĩ Dạ Hơn 30 năm qua, tác giả SGK từ lớp 1 đến lớp 12 không bao

của GV đã dùng “y” & “i” càng ngày càng lệch chuẩn, nên chuyên viên PGD
xin được bàn về vấn đề này trước khi bước vào năm học mới
Đề nghị Hiệu trưởng các trường tập huấn cho giáo viên về chuyên đề này
để thực hiện từ đầu năm học 2011 – 2012, cụ thể là trong các văn bản của
CBQL, bài soạn và SKKN của giáo viên
(5)

Bộ phận Tiểu học PGD
Tháng 6/2011
Phần “chú giải”
(1)

(2)

(3) (4)

(5)
Để tinh giản nội dung chuyên đề, người viết xin tách phần lí thuyết hoặc
các giải thích minh họa xuống phần “chú giải” này để người đọc có thể tham
khảo thêm, nếu cần.
(1)
Chữ Quốc ngữ ra đời tại VN từ năm 1651, đến nay đã 360 năm.
(7)
Hơn một
thế kỉ nay, các nhà ngôn ngữ học nhiều lần đề nghị cải tiến chữ quốc ngữ như
sau (có in trong rất nhiều giáo trình và chuyên luận hiện hành) :
- Bỏ “h” trong gh, ngh
- Bỏ “d, gi, r”, thay bằng “z”
- Một số vấn đề như c/k/q ; i/y, “p”, “qu”
Về mặt khoa học (ngữ âm học), các máy móc đo sóng âm hiện đại cũng

giả là Huình Tịnh Của. Thời nay chúng ta ghi tên ông là Huỳnh Tịnh Của cũng
được, vì nguyên âm [i] đứng sau âm đệm [u] thì quy ước viết là “y”.
Theo tác giả SGK, ngày xưa, các danh nhân trên ghi tên mình bằng chữ Hán
hoặc chữ Nôm, còn “i ngắn” hay “i dài” là do chúng ta dùng chữ Quốc ngữ để
phiên dịch lại, phải viết theo “chuẩn chính tả” tiếng Việt hiện hành. Ví dụ : nhà Lí,
Lí Thường Kiệt, Lí Thái Tổ, Lí Bí, quận Huy, Lê Quý Đôn, Lí Bạch…
… Đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể
Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mĩ châu Phi
… Nước Việt Nam nghìn năm Đinh Lí Trần Lê
Thành nước Việt nhân dân trong mát suối…
Trích “Người đi tìm hình của nước” - Chế Lan Viên
(SGK Văn học 12, tập 1, trang 259, NxbGD 2000)
Thỉnh thoảng ta vẫn thấy có người tên là Võ Thỵ Dy, Lê Thuỵ Vỹ, Cao
Sỹ Kiêm, Lê Bá Kông, Hồ Dzếnh, Nguyễn Ánh9, hoặc “Công ty TNHH ABC,
tiến sỹ XYZ, thạc sỹ , bác sỹ , nhạc sỹ, thì các nhà ngôn ngữ học gọi đó là
“phong cách tác giả” hoặc “sở thích cá nhân”, vẫn được tôn trọng (tuy nhiên, cũng
không ít người viết “tiến sỹ, y sỹ…” không phải theo “phong cách tác giả” hoặc
“sở thích cá nhân” mà chỉ là do “thói quen” hoặc viết mà chưa hiểu vì sao i/y ?).
Nhưng trong văn bản hành chính – công vụ, nhất là giáo án hoặc chữ viết
trên bảng lớp của giáo viên và cả trong bài viết của học sinh thì ngoài các danh từ
riêng như trên, các từ ngữ khác cần phải được tuân theo “chuẩn” của ngành, thể
hiện nhất quán trong SGK do NxbGD ấn hành để góp phần thống nhất chính tả
chữ quốc ngữ trong tương lai, vì cả nước có trên một triệu giáo viên, hàng chục
triệu học sinh, sinh viên, nếu thực hiện tốt sẽ góp phần “chuẩn hoá chính tả” trên
phạm vi toàn xã hội.
Trước mắt, trong kì thi “Giáo viên dạy giỏi cấp tiểu học” sắp đến, nếu thí
sinh viết không đúng chuẩn “i/y” thì bị xem là mắc lỗi chính tả
(4)
.
(4)

Các từ sau đây được cóp nhặt từ SGK 3 cấp học. Đề nghị bạn dựa vào ngữ cảnh
để truy xuất từ ngữ trong vốn từ của mình rồi ghi “i, í, ì, ỉ, ĩ, ị, y, ý, ỷ, ỳ, ỹ, ỵ”
còn thiếu vào sau phụ âm đầu.
(Hãy in đề trắc nghiệm ở trang cuối của file này cho mỗi CBQL, GV và
NV thực hành trong tập huấn hè ở trường, lưu bài làm trong hồ sơ chuyên môn)
Họ và tên :
Trường TH Ngày tháng năm 201
TRẮC NGHIỆM CHÍNH TẢ i / y
1) Anh (chị) hãy dựa vào ngữ cảnh để truy xuất từ ngữ trong vốn từ của mình rồi
điền “i, í, ì, ỉ, ĩ, ị, y, ý, ỷ, ỳ, ỹ, ỵ” còn thiếu vào sau phụ âm đầu.
Mẫu : lí luận ; hỉ xả ; si mê ; quy hoạch
l luận ; h xả ; s mê ; qu hoạch ; s tình ; qu kết ; su sụp ; k nghệ ; s
nhục ; pháp qu ; chu k ; đen s ; s phu ; k năng ; s quan ; s tử ; k cọ ; qu
mô ; k kèo ; qu cách ; h sinh ; vật l ; k sĩ ; l tưởng ; thư k ; niềm h vọng ;
tâm l ; binh s ; qu chế ; t lệ ; Hoa K ; quản l ; thế k ; định l ; qu hàng ; qu
nạp ; pháp l ; Qu Nhơn ; h ha h hửng ; qu tiên ; bảy t người ; đại l ; k thuật ;
châu M La tinh ; chữ k ; thời k ; nguyên l ; bãi biển M Khê ; lực l tâm ; qu
củ ; đây thôn V Dạ ; tính chất cơ l ; Bắc K ; l tưởng ; qu định ; k nguyên ; l
lẽ ; đại l ; su nghĩ k càng ; huyện lị Du Xuyên ; k xão ; h trường (nhà hát) ;
qu luật ; k -lô-gam ; tâm sinh l ; vùng Nam M ; truyện thần k ; Nam K khởi
nghĩa ; tiến s ; hoa thiên l ; chữ viết hoa m ; Lê Qu Đôn ; thạc s ; quốc hu ; k
sự ; định l ; song h ; tiến s ; t lệ ; nước M ; Thuỵ S ; xã Yên M ; k sư ; tuổi
T (con chuột) ; năm Qu Sửu ; tuổi T (con rắn) ; l do ;
2) Hãy ghi ra những từ mà anh (chị) còn phân vân về cách viết sao cho đúng
chính tả (kể cả i/y nêu trên, hoặc các âm, vần, dấu thanh khác)
(6)
Tham khảo tư liệu từ internet :
Lỗi nghiêm trọng trên tấm bằng Thạc sĩ
13/06/2011 06:32
(VTC News) - Các tân Thạc sĩ ĐH Huế khóa 2008-2010 tá hỏa khi phát hiện tấm bằng Thạc sĩ

Tại buổi công bố báo cáo, GS.TS Trần Trí Dõi (Khoa ngôn ngữ học Đại
học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã đưa ra một số
vấn đề về chuẩn chính tả trong tiếng Việt cần thực hiện.
Theo ông Trần Trí Dõi, để tiến tới chuẩn chính tả tiếng Việt cần xem xét
một số nội dung liên quan. Thứ nhất là vấn đề “viết hoa tên riêng và địa danh”
trong tiếng Việt, vấn đề “phiên âm tên riêng nước ngoài” trong tiếng Việt và
chuẩn chính tả đối với “hiện tượng chính tả chưa thống nhất”.
Ông Dõi cho rằng các vấn đề này có thể sử dụng các quy định bắt buộc
thực hiện, có quy định mang tính pháp lý của một cơ quan nhà nước có trách
nhiệm. Bên cạnh đó, chúng ta phải thực hiện chuẩn hóa ngôn ngữ tiếng Việt
nhằm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, giữ gìn bản sắc văn hóa Việt trong xu
thế hội nhập quốc tế.
GS.TS Trần Trí Dõi khẳng định với sự phát triển hiện nay của trình độ
ngôn ngữ học và kỹ thuật của công nghệ thông tin nước ta, yêu cầu chuẩn hóa
tiếng Việt hoàn toàn có thể đáp ứng được. Vấn đề cần nhất là sự đồng thuận và
cách tổ chức thực hiện một cách có trách nhiệm và khoa học, đưa ra những quy
định pháp lý về chuẩn chính tả để bảo vệ, giữ gìn và phát huy ngôn ngữ tiếng
Việt.
Theo đó, nếu cần thiết phải có Luật ngôn ngữ để đảm bảo sự thống nhất
chính tả - ông Dõi nói. (Luật Ngôn ngữ)
MINH QUANG
Báo chí - truyền thông có tỉ lệ lỗi chính tả cao nhất
Trong 7 khu vực được đánh giá, xếp hạng, khu vực báo chí và truyền thông có
tỉ lệ lỗi chính tả cao nhất: gần mức báo động 10%.
Khu vực đại học và viện nghiên cứu có tỉ lệ lỗi xấp xỉ mức trung bình của xã
hội. Đáng chú ý, khu vực chính quyền địa phương và các cơ quan thuộc Chính
phủ, thuộc bộ có tỉ lệ lỗi chính tả khá cao.
Những kết quả này phản ánh tình hình báo động của chính tả tiếng Việt.
Nhóm tác giả này hi vọng mỗi ba tháng sẽ có một đợt đánh giá về lỗi chính tả
như vậy, mở rộng về quy mô để hậu thuẫn cho một chiến dịch cộng đồng về

dục Quy định về chính tả tiếng Việt và thuật ngữ tiếng Việt. Đến năm 2002, Bộ
này lại có “Quy định tạm thời về chính tả trong sách giáo khoa mới” và 2003 có
thêm “Quy định tạm thời về viết hoa tên riêng trong sách giáo khoa”…Đến
6/2006 Bộ Nội vụ cũng đưa ra một “Dự thảo” về “Quy định về viết hoa và phiên
chuyển tiếng nước ngoài trong văn bản” tiếng Việt nhằm dùng trong địa hạt
hành chính
(6)
GS Dõi cho rằng, không thể để mãi tình trạng thiếu thống nhất của các Bộ,
Ngành trong quy chuẩn văn bản tiếng Việt như vậy. Đã đến lúc phải xây dựng
Luật Ngôn ngữ có tính thống nhất và khoa học dùng để áp dụng chung trên toàn
quốc.
P. Thanh
(Hình như các “Vụ, Cục” ở Bộ thiếu sự liên thông. Vụ Tiểu học thì đề ra
chỉ tiêu PCGDTH là hằng năm lên lớp trên 95% ; còn Cục Khảo thí và Kiểm
định chất lượng thì đề ra chỉ tiêu lên lớp là 90% trở lên )
Mĩ phẩm
túi xách(6)
Các năm học từ 1998-2002, BPTH thường xuyên thống kê và chấn chỉnh
các lỗi diễn đạt trong SKKN nên đã khắc phục dần. Tuy nhiên, năm học vừa
qua, lỗi chính tả trong SKKN lại tăng đột biến, chuyên viên phải yêu cầu tác giả
tự chữa rồi gửi qua mail mới được xếp loại.
Dưới đây là đoạn trích về các lỗi chính tả đã gửi về trường năm học 2001-2002
CÁC LỖI DIỄN ĐẠT THƯỜNG GẶP TRONG ĐỀ TÀI SKKN
Lỗi diễn đạt gồm : LỖI CHÍNH TẢ, LỖI DÙNG TỪ VÀ LỖI NGỮ PHÁP.
I. LỖI CHÍNH TẢ : gồm lỗi viết sai chính tả và lỗi do đánh vi tính sai : Quy ước :
cả 2 loại lỗi đó đều quy ra thành LỖI CHÍNH TẢ của tác giả và là thiếu sót của
HĐNCKH trường. Vì vậy, các lỗi đó phải được sửa chữa trước khi nộp SKKN

Bồ-La in năm 1651
1 trang sách Giáo lý được viết theo chữ Latinh (bên trái) và chữ Quốc ngữ (bên phải)
Đầu năm 1625, Alexandre cùng với bốn cha dòng Tên khác và một tín hữu Nhật Bản, cập
bến Hội An, gần Đà Nẵng. Ông bắt đầu học tiếng Việt và chọn tên Việt là Đắc-Lộ. Thầy dạy
tiếng Việt cho ông là một cậu bé khoảng 10, 12 tuổi. Ông viết:
"Chỉ trong vòng 3 tuần lễ, chú bé đã dạy tôi học biết tất cả các cung giọngkhác nhau của tiếng Việt
và cách thức phát âm của từng chữ. Cậu không hề có một kiến thức gì về ngôn ngữ Châu Âu, thế
mà, cũng trong vòng 3tuần lễ này, cậu đã có thể hiểu được tất cả những gì tôi muốn diễn tả và
muốn nói với cậu. Đồng thời, cậu học đọc, học viết tiếng Latin và đã có thể giúp lễ. Tôi hết sức
ngạc nhiên trước trí khôn minh mẫn và trí nhớ dẻo dai của cậu bé. Sau đó, cậu trở thành thày
giảng giúp việc các cha truyền giáo và là một dụng cụ tông đồ hữu hiệu trong việc loan báo Tin
Mừng nơi quê hương Việt Nam thân yêu của thầy và nơi Vương quốc Lào láng giềng."
(Hãy nhấn ctrol và kích vào các chữ có màu xanh hoặc hồng trong đoạn trên đây sẽ truy tìm
bài viết gốc trên internet)
Sơ sót “chết người” của nhà đài
01/03/2011 0:22
Tối 27.2, trận chung kết Carling Cup bóng đá nước Anh giữa Arsenal và Birmingham đã trở thành trận “chung chết” (ảnh).
Đó quả là một sai lầm “chết người” của Đài VTC3. Không hiểu nhân viên kĩ thuật buồn ngủ hay để tâm hồn treo ngược cành cây mà đã
“cáo phó” hai đội bóng này như thế.
Tin, ảnh: Quang Viên
Chân dung Alexandre de Rhodes
(7)
Chữ Quốc ngữ, vốn được tạo ra bởi một số nhà truyền giáo Tây phương, đặc
biệt là linh mục Alexandre de Rhodes (tác giả cuốn Từ điển Việt-Bồ-La và Ngữ
pháp tiếng An Nam năm 1 6 51),
Một trang Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum tức Từ điển Việt-
Bồ-La in năm 1651
1 trang sách Giáo lý được viết theo chữ Latinh (bên trái) và chữ Quốc ngữ (bên phải)
Đầu năm 1625, Alexandre cùng với bốn cha dòng Tên khác và một tín hữu Nhật Bản, cập
bến Hội An, gần Đà Nẵng. Ông bắt đầu học tiếng Việt và chọn tên Việt là Đắc-Lộ. Thầy dạy