Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 1 - Chuyên đề Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khách
hàng khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 2 -

PHẦN MỞ ĐẦU

Để thành công trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng trong các vụ
việc tranh chấp thừa kế, Luật sư cần phải chú ý một số công việc đặc thù riêng biệt
trong cách giải quyết tranh chấp này. Vì quan hệ tranh chấp thừa kế thoạt nhìn thì có

Đó là quyền và lợi ích hợp pháp của họ cần được bảo vệ và duy trì.

Tại Điều 58 Hiếp pháp năm 1992 quy định : “ Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu
hợp pháp và quyền thừa kế của công dân”. Và từ Pháp lệnh thừa kế năm 1990 đến
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 3 -
Bộ luật dân sự năm 2005 và các pháp luật có liên quan đều thể hiện quan điểm không
ngừng hoàn thiện những quy định pháp luật về thừa kế nhằm đảm bảo quyền và lợi
ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, trên thực tế số lượng các
tranh chấp thừa kế vẫn có số lượng tương đối lớn do tính chất đặc biệt của các loại
tranh chấp này là liên quan đến di sản của người đã chết. Đây cũng là loại tranh chấp
mà khách hàng thường yêu cầu luật sư giúp đỡ trong việc khởi kiện ra Tòa án.
Vậy để giúp khách hàng trong việc khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án,
thì Luật sư cần phải có những kỹ năng gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu trong nội dung
tiểu luận sau với chuyên đề “ Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng
khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án”.

BÀI 1
PHẦN NỘI DUNG

I _ Khái quát chung về thừa kế :
1.1/ Các khái niệm : ( Điều 631 – 645 BLDS 2005 )
1.1.1/ Quyền thừa kế :
Điều 631 BLDS 2005 “ Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của
mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản
theo di chúc hoặc theo pháp luật “.
- Thừa kế là một chế định pháp luật dân sự, bao gồm các quy phạm pháp luật điều
chỉnh việc chuyển dịch tài sản của người đã chết cho người khác theo di chúc
hoặc theo trình tự do pháp luật quy định .

đúng trình tự quy định của pháp luật ) – Điều 652 BLDS 2005.

1.2.2/ Thừa kế theo pháp luật :
Điều 674 BLDS 2005 “ Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế,
điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định “ .
- Hình thức thừa kế theo hàng thừa kế được áp dụng trong những trường hợp :
Người chết không để lại di chúc; di chúc không hợp pháp; Người thừa kế theo di
chúc đều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc,….
* Những người thừa kế theo pháp luật :
- Hàng thừa kế thứ nhất : Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ,
con nuôi của người chết.
- Hàng thừa kế thứ hai : Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột,
cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
- Hàng thừa kế thứ ba : Cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cô
ruột, cậu ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là
bác ruột, chú ruột, cô ruột, cậu ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người
chết là cụ nội, cụ ngoại.
1.2.3/ Thừa kế thế vị : ( Điều 677 BLDS 2005 )
Trường hợp con của người để lại di sản chết trước người để lại di sản, thì cháu
được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ cháu được hưởng nếu còn sống; nếu
cháu cũng đã chết trước người để lại di sản, thì chắt được hưởng phần di sản mà
cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống .
1.3/ Tranh chấp thừa kế :
Tranh chấp thừa kế là những xung đột, mâu thuẫn, bất đồng được thể hiện ra bên
ngoài về quyền thừa kế; tranh chấp về việc thực hiện nghĩa vụ do người chết để
lại, thanh toán các khoản chi phí từ di sản,…Trong trường hợp có tranh chấp về
tài sản thừa kế thì người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có quyền yêu cầu Tòa
án giải quyết .
II_ Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp
thừa kế ra Tòa án :

kế hay không, nếu phải thì thuộc trường hợp nào :
+ Tranh chấp quyền thừa kế : quyền yêu cầu chia di sản thừa kế; yêu cầu xác
nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác.
+ Tranh chấp thừa kế theo di chúc hoặc thừa kế theo pháp luật.
+ Tranh chấp về di sản thừa kế nhà ở, quyền sử sụng đất.
+ Tranh chấp về việc thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại hoặc thanh toán các
khoản chi từ di sản.
- Ngoài ra luật sư cũng phải cho khách hàng biết một cách sơ bộ về điều kiện
khởi kiện, tư vấn cho khách hàng những vấn đề tố tụng, phân tích những thuận lợi
và khó khăn của việc khởi kiện.
2.1.2/ Tư vấn cho khách hàng :
a- Phân tích những lợi ích của việc khởi kiện hoặc không khởi kiện :
- Luật sư cần căn cứ vào các quy định của pháp luật để có cơ sở tư vấn cho khách
hàng những ưu thế và bất lợi của họ khi quyết định đem vụ việc khởi kiện ra Tòa
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 6 -
án để giải quyết, từ đó giúp khách hàng có quyết định khởi kiện hoặc không khởi
kiện, đó chính là quyền tự định đoạt mà pháp luật quy định cho họ.
- Thông thường thì các tranh chấp thừa kế thường xảy ra giữa những người trong
cùng một gia đình-họ tộc, khi tính chất căng thẳng của mối quan hệ giữa họ đã
lên tới mức muốn pháp luật phân xử. Nên bất lợi lớn nhất của khách hàng khi
khởi kiện những tranh chấp này ra Tòa án là việc sẽ làm rạn nứt, và làm nghiêm
trọng thêm mâu thuẫn gia đình. Mặc khác, khi khởi kiện tranh chấp thừa kế ra
Tòa án, khách hàng sẽ phải đối diện với một khoảng thời gian có thể rất dài để
theo đuổi vụ kiện và có thể phải chịu mức án phí lớn.
- Ngoài ra luật sư cũng nên hướng dẫn khách hàng nắm bắt một cách sơ bộ những
tài liệu, chứng cứ cần thiết để Tòa án chấp nhận xem xét thụ lý vụ án, hướng dẫn
khách hàng thu thập chứng cứ, và tìm hiểu rỏ khả năng thu thập chứng cứ-tài liệu
của khách hàng để chủ động hơn trong việc này.

mở trước ngày ban hành pháp lệnh thừa kế ( 30/8/1990 ), việc xác định thời hiệu
khởi kiện về thừa kế trên thực tế cũng tương đối phức tạp liên quan đến khá nhiều
các văn bản khác nhau và việc xác định thời điểm mở thừa kế. Đối với việc thừa
kế đã mở trước ngày ban hành Pháp lệnh thừa kế, theo quy định tại khoản 4 điều
36 Pháp lệnh thừa kế thì thời hiệu khởi kiện trước ngày 10/9/2000. Nhưng theo
hướng dẫn tại Nghị quyết số 58/UBTVQH10 ngày 20/8/1998 thì từ ngày
01/7/1996 đến ngày 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện đối với giao
dịch dân sự về nhà ở xác lập trước ngày 01/7/1991. Do vậy, thời hiệu khởi kiện
loại việc này được tính đến ngày 09/3/2003. Bắt đầu từ ngày 10/3/2003 đương sự
không còn quyền khởi kiện đối với những vụ án thừa kế .
Trường hợp thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện quy định tại điều 161
BLDS 2005: Do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngạy khách quan làm cho chủ thể
có quyền khởi kiện không thể khởi kiện trong phạm vi thời hiệu; chưa có người
đại diện trong trường hợp người có quyền khởi kiện chưa thành niên, mất năng
lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; chưa có người đại
diện khác thay thế hoặc vì lý do chính đáng khác mà không thể tiếp tục đại diện
trong trường hợp người đại diện của người chưa thành niên, người mất năng lực
hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự chết.
Các quy định về bắt đầu thời hiệu khởi kiện theo quy định tại điều 162 BLDS
2005.
Không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được hướng dẫn tại
mục 2 phần 1 Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP “ Trường hợp trong thời hạn
mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp
về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết
thúc thời hạn mười năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa
kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển
thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Tòa án giải
quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, mà áp dụng các
quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết “.
Qua đó cho thấy có sự chuyển hóa về quan hệ giữa yêu cầu chia thừa kế

những vụ việc mà đương sự không phải là người thuộc các diện thừa kế nhưng có
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đang ở nước ngoài hoặc việc giải quyết vụ án cần
phải ủy thác tư pháp cho cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thì sẽ thuộc
thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh.
Luật sư Đỗ Anh Tổng, cũng cần lưu ý các trường hợp tranh chấp di sản
thừa kế là bất động sản thì áp dụng quy định tại điểm i khoản 1 Điều 36 BLTTDS
2004 và thẩm quyền của Tòa án theo sự lựa chọn của nguyên đơn.
- Thủ tục hòa giải ở địa phương ( đối với tranh chấp thừa kế liên quan đến
quyền SDĐ ):
Nếu tranh chấp thừa kế mà liên quan đến quyền sử dụng đất thì theo quy định tại
điều 135, 136 Luật đất đai năm 2003; các tranh chấp này cần phải được hòa giải
tại cơ sở ( Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn ). Trong trường hợp này, luật sư
phải hướng dẫn khánh hàng làm đơn đề nghị UBND xã, phường, thị trấn hòa giải.
Nếu kết quả hòa giải không thành hoặc không hòa giải được thì mới có thể khởi
kiện ra Tòa án cấp có thẩm quyền .
2.1.3/ Hướng dẫn khách hàng về thủ tục khởi kiện :
Một là : Giúp khách hàng soản thảo đơn khởi kiện theo mẫu được quy định tại
khoản 2 Điều 164 BLTTDS 2004; và hướng dẫn khách hàng chuẩn bị một số tài
liệu chứng cứ chứng minh.
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 9 -
Hai là : Giải thích cho khách hàng hiểu rỏ nghĩa vụ tạm ứng án phí đối với yêu
cầu khởi kiện ;
Luật sư cần lưu ý giải thích cho khách hàng các quy định của pháp luật có liên
quan về án phí : chương IX, mục 1 của BLTTDS 2004, Pháp lệnh về án phí-lệ phí
năm 2009; Trường hợp khách hàng có khó khăn về kinh tế, thì luật sư có thể
hướng dẫn khách hàng làm đơn xin miễn giảm tiền tạm ứng án phí, đơn này phải
được UBND xã, phường, thị trấn, cơ quan, tổ chức xã hội nơi cư trú, làm việc của
khách hàng xác nhận thì Tòa án mới xem xét, giải quyết.

các trường hợp không tính vào thời hiệu, các trường hợp không áp dụng thời hiệu.
2.2.2/ Thủ tục nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án :
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 10 -
- Nộp đơn khởi kiện, hồ sơ khởi kiện : quy định tại Điều 166 BLTTDS 2004;
Luật sư có thể hướng dẫn khách hàng nộp đơn khởi kiện bằng hai hình thức :
Một là : Nộp đơn trực tiếp tại Tòa án và nhận biên lại xác nhận việc nộp đơn,
ngày khởi kiện được tính từ ngày đương sự nộp đơn tại Tòa án.
Hai là : Gửi hồ sơ khởi kiện theo đường bưu điện và lấy xác nhận ngày gửi của
bưu điện, ngày khởi kiện được tính từ ngày có dấu bưu điện nơi gửi.
- Sau khi nộp đơn khởi kiện, khi có thông báo của Tòa án về việc thụ lý vụ án dân
sư, luật sư phải hướng dẫn khách hàng đi nộp tiền tạm ứng án phí tại Cơ quan thi
hành án dân sự cùng cấp với Tòa án đang thụ lý, và nộp lại ngay cho Tòa án biên
lại thu tiền tạm ứng án phí, đây là căn cứ để Tòa án thụ lý giải quyết vụ án .
2.3/ Kỹ năng thu thập chứng cứ của Luật sư :
Luật sư hướng dẫn cho đương sự thu thập chứng cứ hoặc tự mình thu thập chứng
cứ. Nguyên tắc thu thập chứng cứ của một vụ án thừa kế là phải tập trung vào
những đặc trưng của tranh chấp thừa kế, trọng tâm của vấn đề cần chứng minh
trên yêu cầu của khách hàng. Trong thu thập chứng cứ luật sư cần phải làm sáng
tỏ các vấn đề chứng minh : Thời điểm mở thừa kế, diện thừa kế và hàng thừa kế,
các vấn đề đến việc phân chia thừa kế,…
Trong vụ án yêu cầu chia thừa kế theo di chúc, thì luật sư cũng phải lưu ý
đến việc thu thập chứng cứ để chứng minh di chúc thuộc loại nào; di chúc miệng
hay bằng văn bản. Trường hợp di chúc bằng văn bản thì xác định di chúc bằng
văn bản thuộc loại nào ( có người làm chứng hay không, có chứng thực của cơ
quan có thẩm quyền hay không,… )
+ Trường hợp di chúc bằng văn bản : cần thu thập các chứng cứ để Tòa án có cơ
sở xem xét nội dung, hình thức của di chúc là phù hợp với quy định của pháp luật
về điều kiện có hiệu lực của di chúc tại thời điểm lập di chúc;

hệ đó.Đặc điểm thứ ba: Quan hệ tranh chấp về di sản thừa kế không chỉ liên quan
chủ yếu đến quan hệ tài sản và quyền tài sản, mà còn liên quan đến quyền nhân thân
của các đương sự tranh chấp thừa kế. Việc thừa nhận được hưởng di sản gắn với cội
nguồn, quyền nhân thân của họ. Cũng từ đó nhiều lúc liên quan đến danh dự của
từng cá nhân trong xã hội. Có nhiều trường hợp đương sự không chỉ đơn thuần được
hưởng di sản của người để lại thừa kế, mà qua đó để khẳng định tính huyết thống,
tình cảm của người quá cố đối với mình và ngược lại, bằng cách đó duy trì quan hệ
gia đình với người khác Đặc điểm thứ tư: Quan hệ tranh chấp về thừa kế, bao giờ
cũng liên quan đến tài sản và quyền tài sản, thường di sản là những tài sản có giá trị
lớn hoặc di sản có ý nghĩa về tinh thần Di sản càng có giá trị lớn về kinh tế, có ý
nghĩa lớn về mặt tinh thần thì tranh chấp càng gay gắt và đó là quy luật. Hơn nữa, do
những hạn chế của hệ thống pháp luật nước ta trước đây còn thiếu hoặc chưa quy
định đầy đủ về thủ tục đăng ký, quản lý tài sản của công dân (đặc biệt là bất động
sản), nên việc xác định nguồn gốc của di sản thừa kế trở nên khá phức tạp, khó khăn.
Vấn đề khó khăn nan giải của Luật sư là xác định đúng, chính xác có phải người để
lại thừa kế là chủ sở hữu đích thực tài sản đó hay không, đặc biệt liên quan đến bất
động sản.Đặc điểm thứ năm: Liên quan đến các văn bản quy phạm pháp luật điều
chỉnh quan hệ thừa kế. Thực tế hệ thống pháp luật của nước ta trong lĩnh vực thừa
kế, giải quyết tranh chấp thừa kế chưa đồng bộ, thậm chí có chỗ còn chưa thống
nhất, còn chồng chéo, mâu thuẫn. Do điều kiện khách quan của các cuộc chiến tranh
giải phóng đất nước, chúng ta đã không dành sự quan tâm thích đáng đối với lĩnh
vực pháp luật này. Hơn nữa, do chiến tranh kéo dài, những hồ sơ về gốc gác tài sản
của công dân cũng thất lạc, mất mát Sau khi thành lập nhà nước mới và sau khi
giải phóng miền nam, những quy định pháp luật về chuyển dịch tài sản và quản lý tài
sản (đặc biệt là bất động sản) từ chế độ cũ sang chế độ mới cũng thay đổi và khác
biệt về bản chất.Đặc điểm thứ sáu: Nói đến thừa kế là liên quan đến Luật Hôn nhân -
Gia đình, Luật Hôn nhân - Gia đình của nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà mới
có hiệu lực từ năm 1961 nhưng do đất nước bị kẻ thù chia cắt nên luật này chỉ mới
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế


kế.Trước hết, trong vụ việc tranh chấp thừa kế, luật sư cần có đầy đủ thông tin về
gốc gác, gia đình của chính thân chủ, những gì liên quan đến nhân thân của thân chủ.
Xác định chuẩn xác quan hệ gia đình, dòng tộc của thân chủ với người để lại thừa
kế Xác định quan hệ của thân chủ với người hoặc số người đang có tranh chấp về
di sản thừa kế là đương sự của vụ án.Tìm hiểu và có đánh giá chuẩn xác quan hệ
giữa họ với nhau. Xác định quan hệ thân chủ của mình với những người có quyền và
nghĩa vụ liên quan trong vụ việc tranh chấp.Xác định chuẩn xác quan hệ thân chủ với
người làm chứng (nếu có) trong vụ tranh chấp.Bằng cách nào đó xác định nét chữ,
bút tích, thói quen, sở thích, ý muốn của thân chủ. Ngoài ra, Luật sư cần tìm hiểu,
cần biết về đạo đức, lối sống, quan hệ xã hội, nghề nghiệp, vị trí công tác của thân
chủ mình.Đồng thời, cần phải tìm hiểu quan hệ gia đình, thái độ đối xử của thân chủ
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 13 -
với người thân, với những người khác mà thân chủ có quan hệ. Qua tìm hiểu, để Luật
sư biết rõ mình đang bảo vệ quyền, lợi ích cho thân chủ mình là ai, tạo ra sức mạnh
nội tâm trong công việc.1.2. Luật sư cần nắm vững yêu cầu của thân chủ trong vụ
việc tranh chấp tài sản:Tưởng đây là vấn đề đơn giản, nhưng qua thực tế hành nghề
Luật sư, không phải Luật sư nào cũng nắm vững và hiểu yêu cầu đích thực của thân
chủ.Hiểu yêu cầu của thân chủ, là nắm bắt được cốt lõi mục đích và giới hạn cuối
cùng của yêu cầu có thể đạt được, đồng thời tìm hiểu khả năng thoả hiệp giải quyết
tranh chấp bằng hoà giải.Để nắm được đầy đủ, chi tiết yêu cầu của thân chủ, Luật sư
có thể tìm hiểu, nghiên cứu qua:1.2.1. Tiếp xúc, gặp gỡ với thân chủ:Đây cũng là
nghệ thuật, đòi hỏi Luật sư phải hiểu biết về khoa học tâm lý, và văn hoá giao tiếp.
Bằng thái độ chân tình tìm hiểu xem thân chủ của mình mong muốn đạt được gì, qua
tiếp xúc, gặp gỡ họ có thể bộc bạch tất cả. Cách tiếp xúc, gợi chuyện của Luật sư với
thân chủ còn phụ thuộc vào thân chủ là bị đơn dân sự hay nguyên đơn dân sự. Nếu
thân chủ là nguyên đơn dân sự trong vụ việc tranh chấp, thì cách đặt vấn đề, gợi mở
phải phù hợp với yêu cầu của thân chủ, trường hợp thân chủ lại là bị đơn dân sự
trong vụ việc tranh chấp, thì Luật sư phải tìm hiểu xem lý do tranh chấp, mức độ

quy định của luật tố tụng dân sự, có thẩm quyền nghiên cứu hồ sơ vụ việc, trong đó
có việc nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có liên quan.Thân chủ (đương sự của vụ
án) ngoài nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Thẩm phán, đồng thời để Luật sư
có đủ điều kiện chứng minh, lập luận bảo vệ lợi ích cho mình, họ cần có nghĩa vụ
cung cấp những chứng cứ, tài liệu của vụ việc cho luật sư của mình.Trong quá trình
nghiên cứu tài liệu, chứng cứ, Luật sư cần chủ động đề xuất yêu cầu của mình đối
với thân chủ trong việc cung cấp chứng cứ, phát hiện và chủ động đề nghị thân chủ
thu thập thêm chứng cứ khách quan (nếu thấy chưa đủ hoặc chưa thuyết phục).
Trong trường hợp hồ sơ có những chứng cứ không đảm bảo, thiếu tính trung thực,
không thuyết phục, thì luật sư nên chủ động yêu cầu thân chủ cung cấp các chứng cứ
bổ sung, thay thế bằng những chứng cứ, tài liệu có tính khách quan và thuyết phục
hơn.Trong một vài trường hợp, xét thấy cần thiết, luật sư có thể tự mình giúp thân
chủ thu thập và cung cấp chứng cứ, tài liệu cho Toà án và cho chính mình để có đủ
căn cứ lập luận bảo vệ lợi ích cho thân chủ.Luật sư cần hệ thống một cách khoa học
hồ sơ vụ án qua việc tổng hợp, phân tích khách quan các chứng cứ, đặc biệt là các
chứng cứ quan trọng có thể làm thay đổi nội dung vụ án theo hướng có lợi cho thân
chủ của mình.1.2.4. Giúp đỡ, tiếp xúc với các nhân chứng và những người có quyền
và lợi ích liên quan.Luật sư với trách nhiệm nghề nghiệp và bằng quyền hạn mà pháp
luật cho phép có thể tiếp xúc với các nhân chứng và những người có quyền lợi và
nghĩa vụ liên quan của vụ việc tranh chấp thừa kế vì lợi ích của thân chủ. Bằng nghệ
thuật giao tiếp, và trình độ chuyên môn, Luật sư có thể nắm bắt thêm những vấn đề
liên quan đến vụ việc. Tìm hiểu quan hệ của họ với thân chủ của mình. Nắm bắt ý
kiến của những người mình tiếp xúc, làm việc, để có thể định cho mình phương
pháp, cách thức và đề xuất hướng giải quyết vụ việc vì quyền, lợi ích của thân chủ
phù hợp với pháp luật, thấu tình đạt lý.1.3. Luật sư cần xác định rõ di sản tranh chấp
thừa kế:Như đã nêu ở đặc điểm thứ tư, mục I của bài này, quan hệ tranh chấp thừa kế
liên quan trực tiếp đến tài sản thừa kế và thường là những tài sản vừa có giá trị kinh
tế, vừa có ý nghĩa tinh thần. Nên để bảo vệ một cách có hiệu quả quyền và lợi ích
của thân chủ, luật sư phải xác định rõ tài sản đang tranh chấp thừa kế. Di sản này là
tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung của

tính mạng của người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản
mà người đó có quyền hưởng, ở đây Luật sư cần phải tìm hiểu lý lịch tư pháp của
thân chủ mình, không chủ quan khi xác minh về thân chủ.Những người có hành vi
lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc, giả mạo
di chúc, sửa chữa di chúc thì Luật sư cần phải yêu cầu giám định chữ viết, để có cơ
sở xác định đúng sự thật khách quan của vụ việc.Luật sư lưu ý, nếu chia di sản theo
di chúc, mà thân chủ có thể thuộc số người như nói trên, trong trường hợp người để
lại di sản thừa kế đã biết rõ hành vi đó của họ, nhưng vẫn cho hưởng di sản thừa kế,
thì quyền hưởng di sản thừa kế đó là quyền hợp pháp.Luật sư cũng cần nắm vững,
nếu thân chủ của mình là cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc, thì cơ
quan tổ chức đó phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.Nếu thân chủ là người sinh ra
còn sống sau thời điểm mở thừa kế, nhưng thành thai trước khi người để lại thừa kế
chết, là người có quyền hợp pháp hưởng quyền thừa kế theo di chúc hoặc theo quy
định của pháp luật.1.4.2. Bảo vệ quyền, lợi ích cho thân chủ trong các vụ việc tranh
chấp thừa kế theo di chúc:Trước hết, Luật sư cần xác định rõ di chúc đó có hợp pháp
hay không về điều kiện người lập di chúc, hình thức di chúc, nội dung di chúc, hiệu
lực pháp luật của di chúc, những quy định của di chúc có người làm chứng, có di
chúc không cần có người làm chứng, di chúc có chứng nhận của công chứng nhà
nước hoặc chứng thực của UBND xã, phường, các thủ tục lập di chúc tại phòng công
chứng và UBND xã, phường, thị trấn và quy định của pháp luật về những người
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 16 -
không được chứng nhận, chứng thực di chúc Đặc biệt, Luật sư cần lưu ý khi di
chúc có phần không hợp pháp mà phần đó không ảnh hưởng đến hiệu lực của các
phần còn lại, thì chỉ có phần đó không có hiệu lực pháp luật. Hoặc trong trường hợp
khi người để lại di sản thừa kế có nhiều bản di chúc đối với tài sản, thì chỉ có bản di
chúc sau cùng mới có hiệu lực pháp luật.Trong trường hợp thân chủ của mình là
người thừa kế không phụ thuộc di chúc - tức là những người con chưa thành niên,
cha mẹ, vợ chồng, hoặc là con của người để lại di sản thừa kế đã thành niên mà

theo pháp luật được áp dụng trong một số trường hợp sau: Không có di chúc, di chúc
không hợp pháp, những người thừa kế theo di chúc đều chết trước hoặc chết cùng
thời điểm với người lập di chúc, cơ quan tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 17 -
không còn vào thời điểm mở thừa kế, những người được chỉ định làm người thừa kế
theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản thừa kế hoặc họ từ chối quyền hưởng
di sản.Trong trường hợp chia thừa kế theo di chúc, còn những phần di sản không
được định đoạt trong di chúc, phần di sản liên quan đến phần di chúc không có hiệu
lực, hoặc phần di sản bị từ chối không hưởng hoặc của cá nhân được chỉ định làm
người thừa kế chết cùng thời điểm với người lập di chúc hoặc phần di sản thuộc di
chúc của tổ chức, cơ quan mà họ không tồn tại vào thời điểm mở thừa kế, thì những
phần di sản đó được chia theo pháp luật. Luật sư lưu ý, phần nghĩa vụ trong các
trường hợp nêu trên (nếu có) thì cũng được chia theo pháp luật phù hợp với tỉ lệ theo
kỉ phần những ai được hưởng di sản theo pháp luật.Chia thừa kế theo pháp luật là
chia di sản của người để lại thừa kế thành những phần bằng nhau cho những người
cùng hàng thừa kế.
Luật sư cần lưu ý Điều 680 Bộ luật Dân sự quy định về thừa kế thế vị. Trong
trường hợp con của người để lại di sản chết trước người để lại di sản, thì cháu được
hưởng phần di sản mà cha mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng đã
chết trước người để lại di sản, thì chắt được hưởng nếu như còn sống.Chia thừa kế
theo pháp luật, không chỉ bao hàm chia di sản mà còn phân chia nghĩa vụ của người
để lại di sản cho người hưởng thừa kế tỷ lệ nghĩa vụ theo kỷ phần di sản của người
đó được hưởng.Đặc biệt Luật sư cần lưu ý, pháp luật dân sự nước ta trong chế định
thừa kế đã chủ động bảo vệ lợi ích cho trẻ em có hoàn cảnh éo le, được nhận làm con
nuôi theo quy định con nuôi và cha mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau, ngoài ra
người con nuôi cũng được hưởng di sản thừa kế của cha mẹ đẻ ở hàng thứ nhất thừa
kế theo pháp luật (Điều 679 - BLDS).Để bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng cho thân
chủ của mình, Luật sư cần lưu ý, nếu thân chủ sinh ra và sống sau thời điểm mở thừa

để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ của mình. Hiển nhiên Luật sư có
thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nhiều thân chủ trong một vụ án, miễn sao
quyền và lợi ích của họ không đối lập nhau.Để đạt được mục đích bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp cho thân chủ, trước hết Luật sư phải tuân thủ những quy định, thủ
tục của phiên toà. Phải tôn trọng pháp luật và chỉ được phép sử dụng những biện
pháp mà pháp luật cho phép để làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án.
Khi tham gia phiên toà, Luật sư cần chứng tỏ mình là người có văn hoá pháp
đình; phẩm chất đó được thể hiện một cách cụ thể trong tác phong đi đứng, tư thế
ngồi, trong lời ăn tiếng nói, thậm chí từ ánh mắt nhìn. Luật sư cần nhã nhặn, khiêm
nhường nhưng không khúm núm, kiên định giữ nguyên tắc nhưng không kiêu căng,
ngạo mạn; lập luận hùng hồn có sức thuyết phục, phủ định những ý kiến khác, nhưng
không gây căng thẳng.Đặc biệt do đặc thù của quan hệ tranh chấp thừa kế - thường là
quan hệ giữa những người là bà con ruột thịt, cùng họ tộc, khi bảo vệ quyền lợi cho
thân chủ, Luật sư cần tránh làm tổn thương đến tình cảm của các đương sự có quyền
lợi đối lập, mâu thuẫn với quyền, lợi ích của thân chủ mình. Ngay cả khi trong phần
thẩm vấn, sau khi Hội đồng xét xử hoặc kiểm sát viên hỏi, đến lượt mình Luật sư cần
phải bình tĩnh, khéo léo đặt ra các câu hỏi cho các đối tượng cần thiết phải thẩm vấn
nhằm xác định một cách đầy đủ các tình tiết của vụ án và bình tĩnh lắng nghe sự
trình bày của họ, tránh nôn nóng, phủ định và tránh đưa câu hỏi dồn ép một ai gây sự
căng thẳng không cần thiết.Tuy nhiên, cũng như đối với bất kỳ một vụ án nào, với vụ
việc tranh chấp thừa kế thì phần tranh luận tại phiên toà là hết sức quan trọng đặc
biệt đối với Luật sư.Khi đã qua phần thẩm vấn tại phiên toà, ở phần tranh luận, Luật
sư bằng kiến thức hiểu biết pháp luật, qua nghiên cứu hồ sơ, thu thập chứng cứ, lập
luận lôgíc bài bảo vệ sẽ có tính khoa học, có sức thuyết phục cao đóng góp những ý
kiến của mình đánh giá chứng cứ, đặc biệt Luật sư cần phải đề xuất hướng giải quyết
vụ án trên cơ sở khách quan, đúng pháp luật vì lợi ích cho thân chủ của mình.Hơn
hết tất cả các giai đoạn tố tụng, phần tranh luận là thời điểm Luật sư thể hiện tài năng
và bản lĩnh nghề nghiệp. Luật sư cần phải có chiến lược và sách lược đúng đắn trong
một qui trình Hội đồng xét xử tiến hành xét xử. Sự bình tĩnh, tự tin, ứng biến mau lẹ,
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

lập di chúc nhưng lại chưa hiểu rỏ về pháp luật khiến cho những bản di chúc này
không rỏ ràng dẫn đến việc người thừa kế phải nhờ pháp luật phân xử; làm giảm sút
các mối quan hệ tình cảm thân thuộc vốn có. Việc luật sư tham gia hỗ trợ khách hàng
khởi kiện tranh chấp thừa kế ra Tòa án là việc làm hết sức cần thiết, bằng những kỹ
năng và kiến thức hiểu biết pháp luật của mình, luật sư sẽ giúp khách hàng tìm ra con
đường đúng, đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình trong các mối quan hệ về tài
sản nói chung và quyền thừa kế nói riêng.
Cũng giống như khi hỗ trợ khách khởi kiện các loại tranh chấp khác ra Tòa án,
Luật sư cần có một số kỹ năng chung như : Tiếp xúc, trao đổi với khách hàng, tư vấn
về điều kiện khởi kiện, tư vấn về hồ sơ và thủ tục khởi kiện, thu thập chứng cứ và
hướng dẫn khách hàng thu thập chứng cứ. Tuy nhiên do những đặc thù của tranh
chấp thừa kế nên Luật sư cũng cần có thêm các kỹ năng đặc thù ngoài các kỹ năng
Kỹ năng của Luật sư trong các vụ án dân sự - Thừa kế

- 20 -
chung như đã trình bày ở trên. Nhằm đảm bảo lợi ích tốt nhất cho khách hàng và
luôn đặt đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu là tiêu chí xuyên suốt trong toàn bộ quá
trình luật sư vận dụng các kỹ năng để trợ giúp và hỗ trợ khách hàng ./.

BÀI 1 PHẦN NỘI DUNG…………………………………………………………………2
I. Khái quát chung về thừa kế :………………………………………………….……… 2
1.1/ Các khái niệm : ( Điều 631 – 645 BLDS 2005 )…………………………… 2
1.1.1/ Quyền thừa kế……………………………………………………………………… 2
1.1.2/ Di sản thừa kế : (Điều 634 BLDS 2005 )………………………………… 2
1.2/ các hình thức thừa kế:……………………………………………………… 2
1.2.1/ Thừa kế theo di chúc:…………………………………………………………… 2
1.2.2/ Thừa kế theo pháp luật:………………………………………………………….…3
1.2.3/ Thừa kế thế vị : ( Điều 677 BLDS 2005 )……………………………… 3
1.3/ Tranh chấp thừa kế:………………………………………………………… 3
II_ Kỹ năng của Luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp thừa
kế ra Tòa án :…………………………………………………………… 3
2.1/ Kỹ năng tiếp xúc với khách hàng:………………………………………… 4
2.1.1/ Trao đổi với khách hàng về nội dung yêu cầu:……………………………… 4
2.1.2/ Tư vấn cho khách hàng:………………………………………………………… 4
2.1.3/ Hướng dẫn khách hàng về thủ tục khởi kiện:……………………………………7
2.2/ Kỹ năng giúp khách hàng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện:……………………… 8
2.2.2/ Thủ tục nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án:…………………………………………8
2.3/ Kỹ năng thu thập chứng cứ của Luật sư:……………………………………… 9
2.4. Luật sư trong việc bảo vệ quyền, lợi ích của thân chủ trong vụ việc tranh chấp
về thừa kế……………………………………………………………… 9-18
III. PHẦN KẾT LUẬN……………………………………………… ………18-19

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ luật dân sự năm 2005;
2. Bộ luật tố tụng dân sự 2004 được sửa đổi, bổ sung năm 2011;
3 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000;
4. Luật đất đai năm 2003 được sửa đổi, bồ sung năm 2009;
5. Nghị định 181NĐ-CP hướng dẩn thi hành luật đất đai năm 2003;
6. Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân tối cao