Trang 1

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
———————

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12
Năm học: 2009-2010
Hướng dẫn chấm thi môn Ngữ văn
(Dành cho học sinh trường THPT )

———————
(Hướng dãn có 04 trang)
Câu 1: (3,0 điểm)
* Về hình thức:
- Hiểu đề bài, biết cách làm bài nghị luân xã hội bàn về vấn đề đời sống qua
tác phẩm văn học. Bố cục chặt chẽ, diễn đạt dễ hiểu, dẫn chứng chọn lọc; không
mắc lỗi dùng từ , ngữ pháp.
* Về nội dung:
1. Câu thơ trên của Tố Hữu nêu lên vấn đề sống đẹp là thế nào? Thế nào là sống
đẹp theo quan niệm của thanh niên hiện nay. Để sống đẹp con người cần rèn luyện
và tu dưỡng những phẩm chất nào.
2. Phân tích:
- Sống đẹp là sống tích cực xuất phát từ lòng nhân ái, bao dung, vị tha và biết tha
thứ, biết hướng thiện. Sống đẹp là sống có lý tưởng, hoài bão và ước mơ và bằng
nghị lực, bằng ý chí, kiên định phấn đấu đạt ước mơ đó. Sống đẹp là sống trung
thực, trong sáng, giản dị và mạnh khỏe. Sống đẹp dám đương đầu với khó khăn thử
thách, hi sinh, không sợ hiểm nguy, không sợ thất bại, không sợ đấu tranh. Sống
đẹp thực sự hòa mình với mọi người, sống có ích cho mình, cho đời với nguyện
ước làm cho cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn. Sống đẹp luôn lạc quan yêu đời, tin
tưởng vào ngày mai tươi sáng để vượt lên tự hoàn thiện, trở thành người có ích,

II. YÊU CẦU
1. Kĩ năng:
- Hiểu đúng yêu cầu của đề bài; biết cách làm bài nghị luận văn học, bố cục
chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, dẫn chứng chọn lọc; không mắc lỗi dùng từ, diễn đạt
và ngữ pháp.
2. Nội dung:
a. Học sinh cần hiểu rõ hoàn cảnh sáng tác và những vấn đề tư tưởng chi phối sáng tác
văn thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Cảm hứng thường chỉ tâm trạng đặc biệt của
tình cảm, rung động mãnh liệt, cồn cào tha thiết. Nói đến cảm hứng là nói đến sự riêng biệt của
từng tác giả, trong từng cảnh ngộ và cách thổ lộ cảm xúc đó. Trong ba bài thơ cùng thời, cảm
hứng của mỗi thi phẩm vừa có điểm chung nhiệt thành ca ngợi vẻ đẹp núi sông, tự hào về truyền
thống, gắn bó thủy chung với cách mạng, đều chất chứa lòng căm thù giặc …Mỗi thi phẩm lại
được viết với những tâm trạng và thời gian khác nhau cho nên sắc điệu cảm xúc cũng không
giống nhau. Học sinh có thể có cách trình bày riêng nhưng cần làm rõ các nội dung cơ bản sau:
b. Sự gặp gỡ của cảm xúc giữa 3 nhà thơ viết về đất nước.
- Sự gặp gỡ của các nhà thơ cùng viết về đề tài đất nước và thể hiện đề tài trong những
hình ảnh vừa cụ thể, chân thực vừa lãng mạn, khái quát.
Ca ngợi vẻ đẹp của đất nước tự do, độc lập, ca ngợi cuộc sống bình yên. Thiên nhiên Tây
Bắc hùng vĩ, ngàn dặm, đẹp hoang sơ và dữ dội trong con mắt yêu đời, trẻ trung của người lính

Trang 3

TâyTiến (Sài khao sương lấp đoàn quân mỏi…Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi); mùa thu đất
nước giải phóng xanh tươi, giàu có trải dài rộng theo niềm vui chiến thắng (Tôi đứng vui nghe
giữa núi đồi … Những buổi ngày xưa vọng nói về) ; sự hòa hợp giữa thiên nhiên và con người
trong hạnh phúc hân hoan, lạc quan tin tưởng vào cách mạng, vào ngày mai trong lòng người
Việt Bắc (Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi… Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung).
- Các tác giả đều chọn những thời điểm có ý nghĩa( một năm xa đơn vị Tây Tiến, khi kết thúc
cuộc kháng chiến 1955, trong buổi chia tay với Việt Bắc) và cảm xúc khơi dậy từ kỉ niệm có
thực, từ nỗi nhớ, từ tình cảm chân thành của người trong cuộc nên mỗi câu thơ xúc động lòng

dũng kết tinh được những tình cảm lớn của con ngưòi Việt Nam cả một thời 9 năm kháng chiến
trường kỳ và chiến thắng lẫy lừng năm châu.
+ Hình thức nghệ thuật:
- Bài thơ Tây Tiến viết bằng bút pháp hào hoa, lãng mạn, nhiều sáng tạo về hình ảnh, ngôn
ngữ và giọng điệu.
- Việt Bắc viết theo thể thơ lục bát, kết cấu đối đáp, ngôn ngữ đậm chất dân gian.
- Đất nước sử dụng thể thơ tự do, phóng túng, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng, ngôn ngữ sáng tạo
giàu nhạc điệu đã làm cho cảm xúc thơ về đất nước trở nên gần gũi, sâu lắng và thiêng liêng.
( Học sinh chọn những chi tiết điển hình để phân tích, so sánh làm rõ sự giống và khác biệt trong
khi biểu đạt cảm xúc về đất nước của mỗi nhà thơ)
III. THANG ĐIỂM
- Điểm 7,0: Đáp ứng được những yêu cầu nêu trên; văn viết sâu sắc, diễn đạt trong sáng, bài
viết thể hiện được sự sáng tạo, cảm thụ riêng biệt. Có thể còn có một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 6,0: Cơ bản đáp ứng được những yêu cầu nêu trên; văn viết chưa thật sâu sắc nhưng
phải đủ ý, diễn đạt trong sáng. Có thể còn có một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 5,0: Cơ bản hiểu yêu cầu của đề, chọn và phân tích được một số chi tiết để làm sáng tỏ
vấn đề. Diễn đạt rõ ý. Còn có thể mắc một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 4,0: Chưa hiểu đúng đề bài, nội dung bàn luận dàn trải; diễn đạt còn hạn chế, còn mắc
nhiều lỗi ngữ pháp, dùng từ
- Điểm 2,0;3,0: Chưa hiểu đề, nội dung sơ sài hoặc không nêu được ý; diễn đạt non yếu, mắc
nhiều lỗi ngữ pháp, dùng từ
- Điểm 0;1,0: Cơ bản không hiểu đề, hoặc sai lạc về nội dung và quá sơ sài, cẩu thả trong việc
trình bày.
* Trên đây là một số gợi ý về thang mức điểm. Các giám khảo cần cân nhắc từng trường
hợp cụ thể. Cần hết sức chú ý việc hiểu đề, khả năng cảm thụ riêng và diễn đạt sáng tạo của học
sinh. Điểm của bài thi là điểm của từng câu cộng lại, tính lẻ đến 0,5.
—————————

Trang 5