Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 56

tạp chí luật học số
9/2010

Ths. Nguyễn Quý Trọng *
ra i ca Lut doanh nghip v Lut
u t nm 2005 l bc tin trong vic
xõy dng v hon thin h thng phỏp lut
Vit Nam v doanh nghip v u t. Nhng
ch nh trong hai o lut c xõy dng
theo hng tp trung, gúp phn to khung
phỏp lớ cho sõn chi chung bỡnh ng cho
mi loi hỡnh doanh nghip, khụng phõn bit
ch s hu v nh u t. Tuy nhiờn, s
tn ti ng thi ca Lut doanh nghip v
Lut u t vi nhng im khỏc bit c bn
v thnh lp, qun lớ v hot ng ca cỏc
doanh nghip ó to ra s cha thng nht
trong h thng phỏp lut v doanh nghip; s
phõn bit, i x gia cỏc nh u t trong
nc v nc ngoi trờn phng din no ú
l iu khú trỏnh khi.
Mc tiờu xõy dng v iu chnh hot
ng ca cỏc nh u t, ch yu l doanh

cu trỏch nhim hỡnh s, ngi b kt ỏn tự
m cha c xoỏ ỏn. Quyn t quyt nh
ca ch u t trong thnh lp, ng kớ; cỏc
quyt nh v lnh vc ngnh ngh, vn cng
luụn c m bo. Cỏn b, cụng chc thuc
biờn ch cỏc n v hnh chớnh s nghip cú
th thnh lp v qun lớ doanh nghip c
hay khụng cha c cp c th.
(1)
Tuy
nhiờn, Lut phũng chng tham nhng cú quy
nh rừ rng hn v vn ny.
S song hnh cỏc vn bn phỏp phỏp lut,
trong ú cú Lut doanh nghip v Lut u t
ó to nờn nhng gam mu sỏng- ti nh
S

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số
9/2010

57

hng khụng nh n quỏ trỡnh thc thi phỏp
lut, nht l khi Vit Nam ó tr thnh thnh
viờn chớnh thc ca WTO, tng bc thc

chuyn t bn t quc gia ny sang quc gia
khỏc; l vic nh u t b vn bng cỏc loi
ti sn hu hỡnh hoc vụ hỡnh hỡnh thnh
ti sn tin hnh cỏc hot ng u t theo
quy nh ca phỏp lut. Thụng qua cỏc
phng thc u t, nh u t cú th trc
tip qun lớ, nh: gi cỏc chc danh qun lớ
vi vai trũ l cỏc nhõn s cao cp, hoc thc
hin quyn kim soỏt cỏc giao dch thng
mi, u t hoc khụng trc tip qun lớ cỏc
d ỏn u t ti quc gia tip nhn u t.
Hot ng u t, bao gm u t giỏn tip
v u t trc tip thụng qua cỏc d ỏn u
t. u t trc tip l hỡnh thc u t do nh
u t b vn u t v tham gia qun lớ hot
ng u t. u t giỏn tip l hỡnh thc u
t thụng qua vic mua c phn, c phiu, trỏi
phiu, cỏc giy t cú giỏ khỏc, qu u t
chng khoỏn v thụng qua cỏc nh ch ti
chớnh trung gian khỏc m nh u t khụng
trc tip tham gia qun lớ hot ng u t.
Nhng quy nh trong Lut u t chớnh l
cm nang phỏp lớ cho cỏc nh u t, cỏi
m h cú th thc hin c khi ó iu
kin l mt nh u t theo quy nh ca
phỏp lut Vit Nam vi t cỏch l nc tip
nhn u t v phỏp lut nc ngoi. Ct lừi
thnh cụng trong hot ng kinh doanh phi
c xõy dng trờn mt nn qun tr doanh
nghip hiu qu. Hot ng u t, kinh

nghip, bao gm vic thnh lp, t chc qun
lớ v hot ng ca cụng ti trỏch nhim hu
hn, cụng ti c phn, cụng ti hp danh v
doanh nghip t nhõn thuc mi thnh phn
kinh t; quy nh v nhúm cụng ti. i vi loi
hỡnh cụng ti nh nc do Nh nc thnh lp
v qun lớ khụng thuc phm vi iu chnh ca
Lut doanh nghip nm 2005 (thuc phm vi
iu chnh ca Lut doanh nghip nh nc
nm 2003). Loi hỡnh doanh nghip ny s
c thc hin l trỡnh chuyn i hng nm,
chm nht trong thi hn bn nm k t khi
Lut doanh nghip nm 2005 cú hiu lc phỏp
lut, cỏc cụng ti nh nc thnh lp theo quy
nh ca Lut doanh nghip nh nc nm
2003 phi chuyn i thnh cụng ti trỏch
nhim hu hn hoc cụng ti c phn theo quy
nh ca Lut doanh nghip. ng kớ, t chc
v hot ng theo quy nh ca Lut doanh
nghip v phỏp lut cú liờn quan. Tuy nhiờn,
quỏ trỡnh chuyn i loi hỡnh cụng ti nh
nc theo hng trờn cũn chm. Lut u t
nm 2005 xỏc nh phm vi iu chnh ch
yu v hot ng u t nhm mc ớch kinh
doanh; quyn v ngha v ca nh u t; bo
m quyn, li ớch hp phỏp ca nh u t;
khuyn khớch v u ói u t; qun lớ nh
nc v u t ti Vit Nam v u t t Vit
Nam ra nc ngoi.
(3)

ODA m Chớnh ph Nht Bn dnh cho Vit
Nam xõy dng cỏc cụng trỡnh h tng c s
trng im ca t nc, hoc s tham gia ca
t chc tớn dng quc t khi thc hin cỏc hp
ng tớn dng quc t. Lut doanh nghip quy
nh v cỏc loi hỡnh doanh nghip c xột
trờn nhiu phng din, nh: s hu, t chc
qun lớ, bao gm cỏc loi hỡnh cụng ti, doanh
nghip t nhõn, cụng ti c phn nh nc,
cụng ti trỏch nhim hu hn nh nc. Mt s
ch th kinh doanh khỏc khụng c gi l
doanh nghip, nh hp tỏc xó (hot ng theo
Lut hp tỏc xó nm 2003), cỏ nhõn, h kinh
doanh mc dự cỏc ch th ny cng l nh u
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số
9/2010

59

t khi tham gia hot ng u t c iu
chnh bi vn bn phỏp lut khỏc. Nh vy,
nh u t khụng ch bao gm cỏc loi hỡnh
doanh nghip thuc i tng iu chnh ca
Lut doanh nghip m cũn bao gm nhiu ch
th kinh doanh khỏc khi ỏp ng y cỏc
iu kin ca Lut u t v phỏp lut liờn
quan. Hot ng u t c thc hin trờn ba

ngoi. Tuy nhiờn, Lut u t nm 2005
khụng i theo hng iu chnh ca lut
doanh nghip 2005 khi to ra s phõn bit i
x gia nh u t nc ngoi v nh u t
Vit Nam. i vi cỏc nh u t nc ngoi
ln u tiờn u t vo Vit Nam thỡ phi cú
d ỏn u t v lm th tc ng kớ hoc
thm tra h s u t c cp giy chng
nhn u t trong khi cỏc nh u t Vit
Nam khụng phi thc hin cụng vic ny.
(5)

Giy chng nhn u t ng thi l giy
chng nhn ng kớ kinh doanh. Chỳng tụi
cho rng thut ng ng thi cha n, vỡ
nu trờn nhiu phng din giy chng nhn
u t v giy chng nhn kinh doanh khụng
th ng nht vi nhau c khi m th tc
cp, c quan cú thm quyn, ch s hu, thi
hn giỏ tr ca giy phộp khụng phi l
mt. Suy cho cựng giy phộp u t l mt
loi giy t cho phộp anh thc hin cỏi m
ngi ta gi l u t, trong khi ú giy
chng nhn ng kớ kinh doanh l c s phỏp
lớ chng nhn anh cú t cỏch phỏp lớ ca
mt ch th, c thc hin cỏc hot ng
kinh t, thng mi; trong khi ú u t ch l
mt trong bn lnh vc hot ng thng mi
ca nh u t.
(6)

hng ti xúa b nhng ro cn to s phõn
bit i x gia cỏc nh u t trong nc v
u t nc ngoi. Vn phỏp nh ch c
t ra i vi cỏc nh u t trong mt s lnh
vc nht nh nh l mt iu kin bt buc
nhm m bo nng lc ti chớnh, hn ch ti
a hnh vi vi phm phỏp lut ca nh u t
khi thc hin cỏc mc ớch khụng trong sỏng
trong kinh doanh, nh: la o, chim dng
vn, Lut doanh nghip khụng quy nh
mc vn gúp ti a ca cỏc nh u t vo
cỏc loi hỡnh doanh nghip, ch yu do s
tho thun gia cỏc ụng ch doanh nghip.
Quy nh ny nhm c suý tinh thn kinh
doanh cho h, ng thi tng cng kh nng
ti chớnh, qun tr v trỏch nhim trong doanh
nghip. õy cng l ch nh khỏc vi xó viờn
trong hp tỏc xó, khi gúp vn vo hp tỏc xó
thỡ mc vn gúp ca xó viờn khụng c thp
hn mc vn ti thiu do iu l hp tỏc xó
quy nh v khụng cao hn 30% Vn iu l
ca hp tỏc xó.
(7)
Tuy nhiờn, theo quy nh ti
Lut u t nm 2005 thỡ t l vn gúp ti a
ca nh u t nc ngoi s c khng ch
trong mt s ngnh, lnh vc v gii hn ú
c xoỏ b ti mt thi im nht nh. Quy
nh ny cú l nhm hn ch quyn lc en
hay tin ti s thng lnh th trng ca cỏc

doanh nghip c quy nh ti Lut khỏc
thỡ ỏp dng theo quy nh ca Lut ú.
(Xem tip trang 76)

(1).Xem: Lut cỏn b cụng chc nm 2009.
(2).Xem: iu 3 Lut doanh nghip nm 2005.
(3).Xem: iu 2 Lut u t nm 2005.
(4).Xem: iu 2 Lut u t nm 2005.
(5).Xem: iu 46, iu 47 Lut u t nm 2005.
(6).Xem: iu 3 Lut thng mi nm 2005.
(7).Xem: iu 19 Lut hp tỏc xó nm 2003.
(8).Xem: iu 6 Ngh nh ca Chớnh ph s
140/2007/N-CP.