Một số đề xuất về cải cách chính sách tiền lương
cán bộ, công chức trong giai đoạn 2012 – 2020
Chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức là một trong những
chính sách kinh tế - xã hội hết sức cần thiết và cấp bách của quốc gia, ảnh
hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trên tầm vĩ mô, có tác
động đến hàng triệu người lao động hưởng lương, trong đó có đối tượng là cán
bộ, công chức.
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng quan tâm cải cách,
sửa đổi bổ sung chính sách tiền lương, điều chỉnh mức lương tối thiểu nhiều lần,
góp phần cải thiện đời sống người lao động hưởng lương, thúc đẩy người lao
động sáng tạo, hăng say trong công việc. Tuy nhiên, bên cạnh một số những ưu
điểm mang tính giải pháp tạm thời, chính sách tiền lương thời gian qua cũng đã
bộc lộ những hạn chế cần sớm được khắc phục. Việc cải cách chính sách tiền
lương phải đạt đến cái đích là: đảm bảo cho cán bộ, công chức sống được bằng
tiền lương ở mức trung bình khá trong xã hội. Muốn vậy, nhà nước cần đẩy
mạnh hơn nữa những chính sách có sự tác động trực tiếp đến việc cải cách tiền
lương đối với cán bộ, công chức cụ thể như sau:
1. Phải đổi mới hơn nữa về tư duy trong cải cách chính sách tiền lương
Muốn có tư duy mới về cải cách tiền lương cán bộ, công chức đòi hỏi các
nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và người lãnh đạo, quản lý phải
bắt đầu từ nhận thức về sự cần thiết cải cách nền công vụ, đáp ứng những đòi
hỏi trong thời kỳ đổi mới của nước ta hiện nay.
- Phải hiểu tiền lương theo đúng nghĩa của nó, tiền lương phải được trả
tương xứng với giá trị sức lao động mà người cán bộ, công chức đã bỏ ra để
thực thi công vụ. Tiền lương không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa
chính trị - xã hội. Nó phản ánh sự ưu việt của bản chất chế độ, hay sự quan tâm
của nhà nước đối với người lao động hưởng lương, sự phát triển của xã hội và
mối tương quan giữa các tầng lớp trong xã hội.
- Tiếp tục thống nhất về nhận thức, coi chi tiền lương cho cán bộ, công
chức chính là chi cho đầu tư phát triển; đảm bảo cho tiền lương thực sự là động
lực quan trọng thúc đẩy cán bộ, công chức nâng cao năng lực để thực thi công

năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nước trong nền kinh tế thị trường cho đến việc
thiết kế tổng thể cơ cấu bộ máy và các mối quan hệ trong vận hành của bộ máy.
Bộ máy hành chính nhà nước phải được sắp xếp lại theo hướng gọn nhẹ, đa
chức năng, đa ngành, đa lĩnh vực, bảo đảm chức năng quản lý vĩ mô bằng quy
hoạch, kế hoạch, chính sách pháp luật đối với toàn bộ các lĩnh vực kinh tế, xã
hội, an ninh quốc phòng.
Xây dựng hệ thống công vụ chuyên nghiệp, hiện đại, tiến kịp trình độ của
các nước trong khu vực và trên thế giới, bảo đảm yêu cầu hội nhập quốc tế, làm
cơ sở cho việc cải cách cơ bản tiền lương công chức. Phải thiết kế một cách
khoa học về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức nhà nước gọn nhẹ; đảm bảo
tính hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động nền công vụ. Nền công vụ mới phải
được xây dựng phát triển trên cơ sở nền kinh tế tri thức và khoa học tổ chức nhà
nước, khoa học hành chính. Cần xác định rõ nhiệm vụ của từng chức danh trong
bộ máy, từ người quản lý đến các chuyên viên; có cơ sở để đánh giá năng lực,
trình độ và xác định tiền lương của mỗi công chức trong bộ máy hành chính nhà
nước. Gắn việc trả lương cho công chức với đề cao trách nhiệm của người đứng
đầu cơ quan, đơn vị.
Việc đổi mới quản lý nhà nước về tiền lương còn có sự liên quan chặt chẽ
đến sự phát triển nguồn nhân lực công từ Trung ương đến cơ sở. Công chức nhà
nước là nhân lực công thực thi quyền lực nhà nước từ Trung ương tới cơ sở, đó
là một dạng lao động quyền lực đặc biệt với yêu cầu trình độ cao, được đào tạo,
bồi dưỡng thường xuyên, huấn luyện kỹ năng quản trị đáp ứng nhiệm vụ đặt ra.
Như vậy, khâu quan trọng của tuyển chọn, bố trí nhân lực là chất lượng đầu vào
và bổ nhiệm vị trí công chức lãnh đạo, quản lý (người đứng đầu tổ chức) cần
tuân thủ các tiêu chuẩn, quy trình tuyển chọn công khai, có sự cạnh tranh lành
mạnh giữa các ứng viên; tiền lương và các chính sách kèm theo phải có sự công
khai, minh bạch; trả lương theo đúng vị trí việc làm và mức độ cống hiến của
họ. Những chuyên gia có trình độ, kỹ năng nghiệp vụ cao cần được trả lương
xứng đáng.
Một nội dung quan trọng trong tư duy quản lý đó là: Nhà nước cần chú ý

bộ, công chức.
- Khoán biên chế và khoán chi hành chính hằng năm để khuyến khích
việc giảm biên chế và tiết kiệm chi phí hành chính. Đồng thời, thực hiện chế độ
thuê, khoán hợp đồng một số công việc trong cơ quan hành chính, thay cho việc
tuyển người vào biên chế công chức, từ đó có điều kiện trả lương tương xứng
với giá trị sức lao động. Cơ chế khoán biên chế và chi hành chính có ưu điểm là
không làm tăng chi ngân sách nhà nước quá mức cho tiền lương cán bộ, công
chức, đồng thời tạo sức ép để cắt giảm biên chế hành chính.
- Xác định rõ những vị trí việc làm cụ thể, hạn mức biên chế của từng cơ
quan, đơn vị; sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức sao cho phù hợp với thực tế
yêu cầu nhiệm vụ đặt ra. Việc tinh giản biên chế bộ máy hành chính nhà nước
phải được coi như một khâu đột phá quan trọng, song đây cũng là việc làm khó
khăn, phức tạp. Tinh giản biên chế về số lượng nhưng phải đồng thời chú trọng
đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức (vừa cắt giảm, vừa thay thế,
vừa phải bồi dưỡng thường xuyên), tuyển dụng công chức có đủ năng lực xứng
đáng vào làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước. Đây cũng là biện pháp
giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, hoàn thiện chương trình cải cách
chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2012 -
2020 của Chính phủ.
- Nhà nước tiếp tục có chính sách để khuyến khích, tạo thuận lợi cho
những cán bộ, công chức dôi dư từ thực hiện xác định vị trí việc làm, sắp xếp lại
bộ máy cơ quan hành chính; người không tái cử nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu,
không bố trí được vào vị trí công tác mới; cán bộ, công chức chưa đạt trình độ
chuẩn theo quy định của vị trí công việc đang đảm nhận nhưng không có vị trí
công tác khác phù hợp để bố trí; những người không hoàn thành nhiệm vụ được
giao trong nhiều năm liền do năng lực chuyên môn, nghiệp vụ yếu kém hoặc
sức khoẻ không bảo đảm hoặc do thiếu tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức, kỷ
luật kém.
3. Từng bước tách tổng quỹ lương hưu, chế độ mất sức lao động (BHXH)
và trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp bảo trợ xã hội từ ngân sách nhà nước

thị, các hộ nghèo
Đây là nhóm đối tượng đang hưởng trợ cấp từ nguồn ngân sách nhà nước,
chiếm tỷ lệ lớn trong kinh phí chi trả từ ngân sách, đã phần nào tác động không
nhỏ đến việc trả lương cho cán bộ, công chức cũng như quá trình thực hiện cải
cách chính sách tiền lương hiện nay.
Từ những thực tế nêu trên, Nhà nước cần có cơ chế tạo nguồn để chi trả
chế độ (BHXH), trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp bảo trợ xã hội tương đối
độc lập với ngân sách nhà nước, giảm dần áp lực tăng kinh phí chi trả từ nguồn
ngân sách nhà nước, góp phần hoàn thành việc thực hiện cải cách chính sách
tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2012- 2020.
Tóm lại: Vấn đề cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức
hiện nay là công việc hệ trọng, phạm vi rộng lớn, phức tạp và nhạy cảm, tác
động đến năng suất và hiệu quả lao động của cán bộ, công chức. Do vậy, đòi hỏi
phải có sự tháo gỡ một cách căn bản trong thời gian tới. Để thành công việc cải
cách chính sách tiền lương giai đoạn 2012 - 2020, cần có sự thay đổi về phương
thức trả lương, đảm bảo tiền lương tương xứng với giá trị sức lao động, khắc
phục tình trạng bình quân, cào bằng trong trả lương như hiện nay.
Quá trình thực hiện cải cách chính sách tiền lương đòi hỏi có sự cải cách
đồng bộ với nhiều chính sách khác có tác động liên quan trực tiếp đến tiền
lương như:
Cải cách hành chính, cải cách tài chính công; cải cách chính sách bảo
hiểm xã hội, chính sách ưu đãi đối với người có công và chính sách trợ giúp xã
hội; đồng thời phải xuất phát từ tình hình bối cảnh thực tiễn ở Việt Nam hiện
nay. Sự đồng thuận giữa các cấp, các ngành, sự lựa chọn lộ trình thực hiện là
yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công trong cải cách chính sách tiền lương,
song cũng phải xác định được đâu là khâu có tính chất đột phá, trọng tâm trọng
điểm, không thực hiện dàn đều tất cả. Cải cách chính sách tiền lương đối với
cán bộ, công chức phải kết hợp chặt chẽ với cải cách về tổ chức bộ máy hành
chính nhà nước; tinh giản biên chế, cải cách cơ chế quản lý và kiểm soát về tiền
lương và các khoản thu nhập ngoài lương, nâng cao mức sống cho đội ngũ cán