Bình giảng đoạn thơ trong bài thơ Đất
nước của Nguyễn Đình Thi:
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta.
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về…

A-Gợi ý chung
-Nội dung cảm xúc của đoạn thơ hết sức phong phú;có niềm hoài nhớ bâng
khuâng,có nỗi phấn khích hân hoan,có niềm tự hào sung sướng và có những suy tư
trầm lắng.Phải biết chia tách đoạn thơ ra thành từng đoạn nhỏ hơn để khai thác những
ý tình của nó.
-Nét mới của cảm xúc mà Nguyễn Đình Thiđã đem lại cho đề tài mùa thu trong
thơ ca là cảm hứng thời đại hoà quyện với cảm hứng lịch sử.
-Khai thác cái hay về nhạc điệu của bài thơ.
B-Gợi ý cụ thể
A) Mở bài
-Đây là một bài thơ hay của Nguyễn Đình Thi và của thơ ca kháng chiến chống
thực dân Pháp.
-Đoạn thơ mở đầu bài thơ Đất nước đánh giá là hay nhất bài thơ vì biểu lộ cảm
xúc trực tiếp về một mùa thu mới đan tới trên quê hương.

Trong biếc nói cười thiết tha
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm ngát
Những nẻo đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về…
Bắt đầu bằng hình ảnh đất nước là nỗi nhớ về những tháng ngày đã xa.Nỗi nhớ
ấy có gì buồn bã nhưng không bi lụy,mà nó chỉ thể hiện quyết tâm của người ra
đi.Nhớ về quá khứ để mà nhìn lại thực tại:
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha.
Âm hưởng đoạn thơ như một tiếng reo vui khác hẳn đoạn đầu của bài thơ
không có những con phố dài xao xác hơi may,những lá rơi đầy những người ra đi đầu
không ngoảnh lại.Mà chỉ có niềm vui phấp phới trong lòng tác giả:Trở về hoàn cảnh
sáng tác bài thơ ta thấy đây là giai đoạn đất nước ta phảI thực hiện cuộc chiến tranh
chống quân xâm lược.Với những tháng ngày gian khổ nhưng đầy hào hùng ấy ta giành
thắng lợi trong tay.Mở đầu bài thơ là những ngày đất nước bắt đầu cuộc kháng
chiến.Người thanh niên tiểu tư sản phải từ giã mái trường và thời trung học tươi đẹp
để dấn thân vào con đường cách mạng phục vụ cho lý tưởng.Và hôm nay trong chiến
khu giải phóng ở Việt Bắc niềm vui đã ùa đến lòng người thanh niên học sinh năm
nào.Nhớ lại những ngày tháng xưa để lộ rõ niềm vui hôm nay.Với niềm tin của mình
người thanh niên ấy đã khẳng định “Mùa thu nay khác rồi “.Và từ đáy lòng mình thốt
ra những niềm say sưa bất tận. Mùa thu năm nay đã khác mùa thu xưa vì đất nước đã

những hình ảnh của tuổi thơ êm đềm,ngày thơ của đứa trẻ hỏi “Quê hương là gì hở
mẹ?”. Hàng nghìn năm qua đất nước đã tồn tại,những người đã ngã xuống có những
người khác tiếp bước đứng lên.Cứ thế,đất nước có mãi trong lòng mỗi người.
Lời reo vui của tác giả giờ đây hoà nhập trong cảm hứng chung của mọi
người.Cái âm hưởng vui tương giờ có vẻ trầm lắng hơn và trang trọng khi cảm xúc
chủ quan của tác giả chuyển sang lời tuyên ngôn của dân tộc.
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về.
Những người đã dâng cuộc đời cho đất nước ngàn năm vẫn sống mãi với quê
hương. Hàng nghìn năm qua đã nước đã chịu bao gót giầy của quân xâm lược xéo
nát.Những vết thương vẫn còn mãi ,nhưng dân tộc ta không bao giờ khuất phục , nếu
có ngừơi gục xuống thì người khác sẽ lên thay. Đất nước này là của chúng ta và là của
những người đã ngã,họ không bao giờ mất đi trong lòng đất nước.Câu thơ “Đêm đêm
rì rầm trong tiếng đất” làm người ta nhớ lại hình ảnh người mẹ già đào hầm nuối dấu
bộ đội của Dương Hương Li
Mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác
Bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh
Hình ảnh của người mẹ này sẽ bất diệt cùng hình ảnh của đất nước. Tiếng cuốc
của mẹ vọng vào đêm trường như lời của “ Những buổi ngày xưa vọng nói về”. Đoạn
thơ cô đọng với những tiếng rì rầm, vang vọng của người đã khuất. Đất nước là những
hình ảnh đẹp, những ý chí hào hùng sảng khoáI, nhưng cũng chứa đựng những khắc
nghiệt, những đau đớn quằn quại do quân xâm lược gây ra. Đã nhiều nhà thơ lấy đề tài
đất nước gợi cảm hứng cho mình. Trong trường ca: Mặt đường khát vọng Nguyễn
Khoa Điềm cũng cho ta hình ảnh của đất nước. “ Đất nước có từ ngày xửa ngày xưa
mẹ vẫn hay kể…”. Từ những hòn núi vọng phu, những hòn trống mái. Và đất nước là
tiếng đàn bầu, là những cuộc tiễn đưa…
Đoạn thơ trên là khúc hoan ca của tác giả khi đất nước đã có một vùng giải
phóng “ dẫu chưa toàn vẹn đã bay cờ hồng” ở chiến khu Việt Bắc. Cái đangs quí của