CHƯƠNG I http://www.dayhoctructuyen.com/file.php/23/CHUONG_I.htm
1 of 11 4/2/2008 11:15 AM
CHƯƠNG I. BẢN CHẤT, ĐỐI TƯỢNG VÀ
PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN

I. BẢN CHẤT CỦA HẠCH TOÁN KẾ TOÁN:
1. Khái niệm về hạch toán kế toán:
Sản xuất ra của cải là cơ sở tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Hoạt động sản xuất
là hoạt động tự giác, có ý thức và mục đích của con người là hoạt động quan trọng nhất, nhằm tạo ra
sản phẩm thoã mãn mọi nhu cầu của con người.
Để đạt đượ
c hiệu quả cao trong quá trình sản xuất đòi hỏi phải quản lý hoạt động sản xuất.
Để tổ chức quản lý, điều hành tốt hoạt động sản xuất đòi hỏi phải có thông tin về quá trình ho
động kinh tế đó.
Để có được thông tin đòi hỏi phải dùng các biện pháp: quan sát, đo lường (thước đo), tính toán,
ghi chép các hoạt động kinh tế đó.
Quan sát
các quá trình và hiện tượng kinh tế là giai đoạn đầu tiên của việc phản ánh và giám đốc quá trình
tái sản xuất xã hội.
Đo lường
mọi hao phí trong sản xuất và kết quả của sản xuất là biểu hiện những đối tượng đó bằng các đơ
n
vị đo lường thích hợp (thước đo hiện vật, thước đo lao động, thước đo bằng tiền).
Tính toán
là quá trình sử dụng các phép tính, các phương pháp tổng hợp phân tích dể xác định các chỉ tiê
u
cần thiết, thông qua đó để biết được tiến độ thực hiện các mục tiêu, dự án và hiệu quả của hoạt
động kinh tế.
Ghi chép là quá trình thu
thập, xử lý và ghi lại tình hình, kết quả của các hoạt động kinh tế trong từng thời kỳ, từng địa
điểm phát sinh theo một trật tự nhất định.

Tổng giá trị tài sản
- Tiền và các khoản tương đương tiền
- Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn
- Các khoản phải thu ngắn hạn
- Hàng tồn kho: NVL, CC-DC, TP, HH…
- Tài sản ngắn hạn khác
Tài sản ngắn hạnNỢ
PHẢI
TRẢ
CHƯƠNG I http://www.dayhoctructuyen.com/file.php/23/CHUONG_I.htm
2 of 11 4/2/2008 11:15 AM

Hạch toán thống kê, gọi tắt là thống kê, là một môn khoa học, đối tượng nghiên cứu của hạch
toán thống kê là
mặt lượng trong mối quan hệ mật thiết với mặt chất của các hiện tượng kinh tế - xã hội s
ố
lớn trong điều kiện thời gian và địa điểm cụ thể nhằm rút râ bản chất và tính quy luật trong
sự phát triển của hiện tượng đó. Thích ứng với đối tượng này, hạch toán thống kê đã xây
dựng một hệ thống phương pháp khoa học riêng như điều tra thống kê, phân tổ thống kê,
số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân và ch
ỉ số. Hạch toán thống kê với đối tượng và phương
pháp trên nên có thể sử dụng tất cả các loại thước đo: hiện vật, thời gian và giá trị. Tuỳ theo đặc
điểm hiện tượng nghiên cứu mà sử dụng thước đo cho thích hợp.
2.3. Hạch toán kế toán:

Theo như khái niệm đã nêu ở mục 1, khác với thống kê, đối tượng nghiên cứu của hạch toán
k

), diện tích (ha), độ dài (m)…
* Thước đo lao động
được sử dụng để xác định số lượng thời gian lao động hao phí trong một quá trình kinh doanh,
một công tác nào đó. Đơn vị dùng để thể hiện là ngày công, giờ công…
* Thước đo tiền tệ
là sử dụng tiền làm đơn vị tính thống nhất để phản ánh các chỉ tiêu kinh tế, các loại vật tư, tài sản,
mọi hao phí vật chất và kết quả trong s
ản xuất đều dùng tiền để biểu hiện.
Cả ba thước đo
trên đều cần thiết trong hạch toán và có tác dụng bổ sung cho nhau để phán ánh và giám đốc t
o
diện các chỉ tiêu số lượng,chất lượng trong hoạt động kinh doanh
Ba loại hạch toán trên tuy có đối tượng nghiên cứu và phương pháp riêng, nhưng có
mối quan hệ mật thiết với nhau trong việc ghi chép và kiểm tra, giám sát quá trình tái sản xuất
x
hội. Cả ba loại hạch toán đều nhằm thu
thập, ghi chép và truyền đạt những thông tin về kinh tế tài chính của dơn vị - đều là công cụ
q
trọng phục vụ cho việc quản lý, điều hành và chỉ đạo của đơn vị và các đối tượng khác.
3. Bản chất, chức năng và vai trò của hạch toán kế toán:
CHƯƠNG I http://www.dayhoctructuyen.com/file.php/23/CHUONG_I.htm
3 of 11 4/2/2008 11:15 AM
3.1. Bản chất của hạch toán kế toán:

Kế toán là một hệ thống thông tin và kiểm tra về tài sản trong các đơn vị bằng hệ th
ố
phương pháp khoa học
như: phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản kế toán - ghi sổ kép, phương phá
p
tính giá, phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán.

với sự phát triển mạnh mẽ của nền sả
n xuất nông nghiệp, ra đời giai cấp địa chủ và nông dân,
xuất hiện địa tô phong kiến dẫn đến hệ thống sổ sách kế toán phong phú và đa dạng hơn.
- Thời kỳ TBCN:
nền sản xuất hàng hoá phát triển mạnh, quan hệ trao đổi mua bán ngày càng được mở rộng, ra
đời phương thức ghi kép và nhiều nguyên tắc khoa học trong việc tính toán, ghi chép và kiểm tr
a
số liệu, đã tạo điều kiện cho hạch toán kế toán được trở thành một môn khoa học độc lập.
- Thời kỳ XHCN: Chế độ công hữu về TLSX xã hội hoá ngày càng cao, yêu cầu quản lý
phức tạp. Vì vậy, hạch toán kế toán phát huy đầy đủ vai trò của nó.
Tại Việt nam, lịch sử phát triển kế toán Việt nam cùng với sự phát triển kinh tế và chính
trị của đất nướ
c.
Trước năm 1945, hệ thống kế toán Việt nam được thừa hưởng từ thời Pháp thuộc và tồn tại đ
ế
năm 1954.
Vào những năm 1960, Việt nam
gia nhập khối các nước xã hội chủ nghĩa (Liên Xô và Trung Quốc) và du nhập hệ thống kế toán
từ những nước này.
Vào giữa những năm 1980, từ khi có chính sách “đổi mới”, hệ thống kế toán Việt nam bắt đầ
u
chịu ảnh hưởng từ các nước phát triển.
Từ năm 1995 đến năm 2001, chính sách phát triển kinh tế theo hướng hội nhập quốc tế đòi
CHƯƠNG I http://www.dayhoctructuyen.com/file.php/23/CHUONG_I.htm
4 of 11 4/2/2008 11:15 AM
hỏi Việt Nam phải cải tiến hệ thống kế toán cho phù hợp qua các mốc thời gian sau:
-
Quyết định 1141 – TC/QĐ-CĐKT, ngày 01/11/1995, ban hành hệ thống kế toán cho
D
nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế.

1.

Nhiệm vụ của ké toán:
Để cung cấp thông tin đáp ứng nhu cầu của các đơn vị kinh tế, các cơ quan Nhà
nước và các đối tượng khác, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
- Cung cấp, đầy đủ , kịp thời và chính xác các tài liệu về tình hình cung cấp dự trữ, sử
dụng tài sản từng loại (TSNH, TSDH…), trong quan hệ với nguồn hình thành từng loại tài sản
đó, góp phần bảo vệ
tài sản và sử dụng hợp lý tài sản của đơn vị hạch toán, khai thác khả năn
tiềm tàng của tài sản.
- Kiểm tra, Giám sát
tình hình kinh doanh của các DN, Cty…tình hình sử dụng nguồn kinh phí của các đơn vị
s
nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh, hiệu quả nguồn vốn cấp phát…Trên cơ sở th
hiện luật pháp và Chế độ kế toán Doanh nghiệp..
- Phân tích thông tin, số liệu kế toán, tham mưu, đề xuất các giải pháp phục
vụ yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán
2. Yêu cầu đối với kế toán:

Từ nhiệm vụ trên đòi hỏi hạch toán kế toán cần có các yêu cầu sau: Tài liệu kế toán cung cấp phải
đảm bảo:
- Trung th
ực (Integrity):
Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo trên cơ sở các bằng chứng đầ
y
CHƯƠNG I http://www.dayhoctructuyen.com/file.php/23/CHUONG_I.htm
5 of 11 4/2/2008 11:15 AM
khách quan và đúng với thực tế của nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
- Khách quan (Objectivity): Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép
và báo cáo đúng với thực tế, không làm sai lệch.

- Kỳ kế toán:
là khoảng thời gian được xác định từ thời điểm đơn vị kế toán bắt đầu ghi sổ kế toán đến thời
điểm kết thúc việc ghi sổ kế toán, khoá sổ để lập báo cáo tài chính. Kỳ kế toán gồm: kỳ kế to
á
năm, kỳ kế toán quý, kỳ kế toán tháng.
2.Các nguyên tắc kế toán cơ bản: 8 nguyên tắc
* Nguyên tắc giá phí:
Nguyên tắc này đòi hỏi việc đánh giá tài sản, công nợ, vốn, chi phí, phải đặt trên cơ sở giá phí
thực tế (giá vốn).
* Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: doanh thu là số tiền thu được khi bán các sản phẩm,
hàng hoá, dịch vụ cho khách hàng (đã thu được tiền hoặc được người mua chấp nhận trả tiền).
* Nguyên t
ắc phù hợp:
nguyên tắc này đòi hỏi chi phí để tính lãi, lỗ, kết quả phải phù hợp với doanh thu ở kỳ của doanh
thu được ghi nhận.
* Nguyên tắc khách quan:
tài liệu do kế toán cung cấp phải mang tính khách quan có thể kiểm tra được, nghĩa là có bằ
n
chứng tin cậy.
* Nguyên tắc nhất quán:
các khái niệm, nguyên tắc, chuẩn mực và phương pháp mà kế toán sử dụng phải bảo đảm nh
ấ
quán, không thay đổi giữa kỳ này với kỳ khác.
* Nguyên tắc công khai:
nguyên tắc này đòi hỏi báo cáo kế toán của Doanh nghiệp phải rõ ràng,dễ hiểu và phải đầy đủ