BỔ SUNG MỘT LOÀI XÂM CÁNH MỚI – XÂM CÁNH BẾN
EN GLYPTOPETALUM SCLEROCARPUM (KURZ) M.A
LAWSON (CELASTRACEAE – HỌ DÂY GỐI)CHO HỆ
THỰC VẬT VIỆT NAM

Hoàng Văn Sâm
Trường Đại học Lâm nghiệp

TÓM TẮT

Glyptopetalum sclerocarpum (Kurz) M.A Lawson được ghi nhận có phân bố ở Myanmar,
Cambodia, và Thái Lan. Loài này lần đầu tiên được phát hiện tạị Việt Nam ở Vườn Quốc
gia Bến En, địa phận huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa vào năm 2006. Mẫu vật được lưu
giữ tại phòng tiêu bản Thực vật Trường Đại học Lâm nghiệp và Viện Thực vật quốc gia
Hà Lan - chi nhánh Đại học Leiden (L). Trên cơ sở mô tả đặc điểm hình thái và so sánh
với tiêu bản chuẩn đã được giám định tại Viện Thực vật quốc gia Hà Lan. Sau khi giám
định và tra cứu tài liệu về họ Dây gối Celastraceae trên toàn thế giới, loài này được xác
định là mới cho hệ Thực vật Việt Nam và được đặt tên là Xâm cánh Bến En để ghi nhớ
địa danh lần đầu tiên loài này được phát hiện tại Việt Nam. Đặc điểm nổi bật và khác biệt
với các loài Xâm cánh khác là hoa tự thường lớn, có khi dài tới 10cm, phân nhiều nhánh
và đặc biệt vỏ quả có nhiều vẩy nhỏ, sần sùi. Phát hiện mới này nâng tổng số loài trong
họ Dây gối (Celastraceae) tại Việt Nam lên 80 loài thuộc 13 chi.

Từ khoá: Xâm cánh, Vườn Quốc gia Bến En, loài mới, Glyptopetalum sclerocarpum
(Kurz) M.A Lawson

MỞ ĐẦU

Chi Xâm cánh (Glyptopetalum Thwaites) có khoảng 20 loài phân bố chủ yếu ở Châu Á

Phòng tiêu bản Thực vật Trường Đại học Lâm nghiệp và Viện Thực vật quốc gia Hà Lan
– chi nhánh Đại học Leiden (L) với số hiệu tiêu bản HVS 296.

Phương pháp

Sử dụng phương pháp mô tả, phân tích, so sánh và tra cứu tài liệu để giám định loài. Khi
xác định được tên loài chúng tôi tra cứu tất cả tài liệu nghiên cứu về họ Dây gối –
Celastraceae, chi Glyptopetalum trên toàn thế giới để khẳng định loài này chưa từng được
phát hiện và ghi nhận tại Việt Nam. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tên thực vât:

Chi Xâm cánh - Glyptopetalum Thwaites
Glyptopetalum Thwaites in Hook. J. Bot. Kew Misc. 8 (1856) 267, 7B; Loes. in Engl. &
Prantl, Nat. Pflanzenfam. ed. 2, 20b (1942) 125. – Fig. 7; Ding Hou in Fl. Mail. I, 6: 254.
1963.

Xâm cánh Bến En - Glyptopetalum sclerocarpum (Kurz) M.A Lawson in Hook.f., Fl.
Brit. India 1: 613.1875; Prain, J. Asiat. Bengal 60 (2): 210. 1891; Tardieu in Fl. Gen. I-C.
Suppl. 785. 1948; Gardner, Sidisunthorn & Anusarnsunthorn, Field Guide to Trees N.
Thailand 128, fig. & photo 225. 2000. – Euonymus sclerocarpus Kurz, J. Asiat. Soc.
Bengal 41 (2): 299. 1872; Forest Fl. Burma 1: 250. 1877.

Tên đồng nghĩa: Euonymus sclerocarpus Kurz

Đặc điểm hình thái



Xâm cánh Bến En có phân bố tự nhiên ở Vườn quốc gia Bến En, Thanh Hóa. Loài này
cũng được ghi nhận có phân bố ở Myanmar, Cambodia và Thái Lan.

Tên cây rừng Việt Nam. Nhà Xuất Bản Nông nghiệp. Hà Nội
Nguyễn Tiến Bân (ed), 2003. Danh lục các loài Thực vật Việt Nam, tập II. Nhà
Xuất Bản Nông nghiệp. Hà Nội
Phạm Hoàng Hộ, 2000. Cây cỏ Việt Nam, Nhà xuất bản Thanh Niên. Hồ Chí
Mính
Pitard, C.J., 1912. Celastracea. in Lecomte, Flore Generala de Indo – Chine 1: 863
– 907. Paris. France.
Prain, D., 1891. Journal of Asiatic Society of Bengal. 60 (2): 210.
Tardieu, B., 1948. Celastraceae. in Lecomte, Flora. General. Indo-Chine. Suppl.
781 – 812. Paris. France
Thwaites, 1856. Glyptopetalum in Hook. Journal Botany Kew Garden
Misccelany. 8: 267, 7B. London GLYPTOPETALUM SCLEROCARPUM (KURZ) M.A LAWSON
(CELASTRACEAE) A NEW RECORD FOR FLORA OF VIETNAM
Hoang Van Sam
Vietnam Forestry University

SUMMARY

Glyptopetalum sclerocarpum (Kurz) M.A Lawson, up to now only known from
Myanmar, Cambodia and Thailand, is recorded for Vietnam for the first time. The species
was collected in Ben En National Park, Nhu Xuan district, Thanh Hoa province in 2006.
The specimens were deposited in the herbarium of the Vietnam Forestry Univeristy and
the National Herbarium of the Netherlands- Leiden University Branch (L). Its
morphological features are described and compared with authenticated specimens of