1
ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ HOÀN CẢNH ĐẾN KHẢ
NĂNG TÁI SINH VÀ SINH TRƯỞNG CỦA CÂY GIỔI XANH
(MICHELIA MEDIOCRIS DANDY)

Phan Văn Thắng
Trung tâm Nghiên cứu Lâm đặc sản
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
TÓM TẮT
Hoàn cảnh là nhân tố quan trọng ảnh hưởng khá rõ đến khả năng tái sinh và sinh trưởng
của cây rừng nói chung và cây Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) nói riêng. Kết quả nghiên
cứu khả năng tái sinh của Giổi xanh dưới tán rừng tự nhiên ở Kon Hà Nừng (Gia Lai) và trồng
dưới tán rừng Thông mã vĩ ở Chi Lăng (Lạng Sơn) cho thấy Giổi xanh tái sinh tự nhiên tốt nhất
ở độ tàn che 0,3. Trồng dưới tán rừng Thông mã vĩ ở giai đoạn đầu, Giổi xanh sinh trưởng tốt
nhất ở độ tàn che từ 0,3-0,5 và đất phải đủ ẩm, tầng đất dày trên 50cm, thành phần cơ giới là thịt
nhẹ. Đây chỉ là những kết quả bước đầu làm cơ sở định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.
Từ khoá: Giổi xanh, tái sinh, sinh trưởng
ĐẶT VẤN ĐỀ
Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) - là cây bản địa gỗ lớn, lá rộng thường xanh,
phân bố rộng từ Bắc vào Nam, được ưa chuộng để sản xuất các mặt hàng xuất khẩu, trang trí
nội thất. Giổi xanh không những là cây gỗ sinh trưởng khá nhanh mà còn là cây đa tác dụng, hạt
làm gia vị dùng chế biến thức ăn, vỏ và hạt còn dùng làm dược liệu chữa một số chứng bệnh
cảm cúm và đường ruột. Trong cơ cấu cây trồng lâm nghiệp, Giổi xanh là một trong những loài
cây trồng chính ở một số vùng sinh thái ở nước ta. Đặc biệt, trong Chương trình giống quốc gia,
Giổi xanh cũng là một trong những loài cây được chú trọng nghiên cứu nhằm nâng cao chất
lượng giống phục vụ làm giầu rừng và phục hồi rừng tự nhiên nghèo kiệt trong những năm tới.
Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về cây Giổi xanh, điển hình như của
Nguyễn Tiến Nghênh (1980), Hoàng Xuân Tý và Nguyễn Đức Minh (2000), Nguyễn Bá Chất
(2002), nhưng kết quả nghiên cứu về đặc điểm điều kiện gây trồng loài cây này còn rất hạn
chế, chưa đủ cơ sở để đề xuất các biện pháp kỹ thuật gây trồng và phát triển một cách hiệu quả.

- Thí nghiệm gồm 3 công thức tương ứng với các độ tàn che: 0,2-0,3; 0,4-0,5 và >0,5.
- Xác định độ tàn che theo phương pháp hệ thống lưới điểm kết hợp trắc đồ ngang.
Thí nghiệm ảnh hưởng của điều kiện thổ nhưỡng đến sinh trưởng của Giổi xanh trồng 1-2
năm tuổi tại Chi Lăng- Lạng Sơn
Trên đất feralit phát triển trên sa thạch xen lẫn đá vôi có độ dày tầng đất trung bình từ
20 đến 60 cm, độ dốc từ 15 – 35
0
, thành phần cơ giới thịt nhẹ và cát pha; độ ẩm khác nhau, thí
nghiệm về điều kiện thổ nhưỡng được bố trí gồm 3 công thức ở vị trí chân đồi, với độ tàn che
0,4-0,5 và có một số đặc điểm đất khác nhau: độ dày tầng đất trên 50cm, đất ẩm, thành phần cơ
giới thịt nhẹ (công thức TN1); độ dày tầng đất từ 30-50cm, đất hơi ẩm, thành phần cơ giới thịt
nhẹ (công thức TN2); độ dày tầng đất trung bình nhỏ hơn 30cm, đất khô, thành phần cơ giới cát
pha (công thức TN3).
- Điều tra đất theo phương pháp điều tra phẫu diện đất, mỗi công thức tiến hành đào 3
phẫu diện đất đại diện để thu thập số liệu về độ dày tầng đất, độ ẩm đất và thành phần cơ giới.
Thời gian điều tra vào tháng 9 năm 2007.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
Ảnh hưởng của độ tàn che tầng cây cao tới tái sinh của Giổi xanh tại Kon Hà Nừng
Kết quả bảng 1 cho thấy khả năng tái sinh tự nhiên của Giổi xanh rất kém và khác nhau
rõ rệt giữa các công thức thí nghiệm cả về tổng số cây tái sinh lẫn tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng.
Độ tàn che của rừng ảnh hưởng rất lớn đến khả năng tái sinh tự nhiên của chúng. Ở các độ tàn
che khác nhau, số lượng cây Giổi xanh tái sinh tự nhiên biến động rất lớn từ 0-280 cây/ha, trung
bình là 130 cây/ha và tỷ lệ cây tái sinh tự nhiên có triển vọng cũng rất thấp trung bình khoảng
7,1%. Vì vậy, trong quá trình phục hồi rừng Giổi xanh, khi xúc tiến tái sinh hoặc trồng rừng cần
chú ý điều chỉnh độ tàn che hợp lý nhằm tăng khả năng tái sinh, sinh trưởng và phát triển của
Giổi xanh.
Bảng 1. Ảnh hưởng của độ tàn che tới tái sinh tự nhiên của cây Giổi xanh
Công
thức
TN

thức
TN
Độ tàn che
Tỷ lệ
sống
(%)
Hvn
(m)
D
00

(cm)
Δh (m)
Sh (%)
MS1 0,2-0,3 87 0,78 0,94 0,38 74
MS 2 0,4-0,5 95 0,99 1,04 0,59 55
MS 3 >0,5 92 0,89 1,02 0,49 79
H= 19,90 > χ
05
2
= 5,99
Bảng 3. Sinh trưởng của Giổi xanh trồng tại Nhân Lý- Chi Lăng – Lạng Sơn
Công
thức
Độ tàn che
Tỷ lệ sống
(%)
Hvn
(m)
D

triển của Giổi xanh sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ sống và khả năng sinh trưởng chiều cao của Giổi
xanh, qua đó làm tăng năng suất của rừng trồng Giổi xanh.
Ảnh hưởng của điều kiện thổ nhưỡng tới sinh trưởng của Giổi xanh trồng ở Lạng Sơn
Bảng 4. Ảnh hưởng của điều kiện thổ nhưỡng tới sinh trưởng của Giổi xanh tại Chi
Lăng- Lạng Sơn
Công thức Đặc điểm đất đai
Tỷ lệ
sống
(%)
Hvn (m) D
00
(cm) Δh (m) Sh (%)
TN 1
Độ dày tầng đất > 50cm; đất
ẩm; thành phần cơ giới thịt
nhẹ
95 1,05 1,04 0,65 66
TN 2
Độ dày tầng đất 30- 50cm;
đất hơi ẩm; thành phần cơ
giới thịt nhẹ
92 0,92 0,93 0,52 76
TN 3
Độ dày tầng đất < 30cm; đất
khô; thành phần cơ giới pha
cát
87 0,79 0,87 0,39 88
Hh = 36,14 > χ
05
2

Bảng 5. Phân cấp điều kiện sinh thái tới sinh trưởng của Giổi xanh giai đoạn đầu tại
Gia Lai và Lạng Sơn

Cấp sinh trưởng
Điều kiện sinh thái
Độ tàn che
Độ dày tầng đất
(cm)
Độ ẩm đất Thành phần cơ giới
Rất thuận lợi 0,3-0,5 > 50cm ẩm Thịt nhẹ
Thuận lợi 0,2-0,3 và 0,5-0,6 30-50cm Hơi ẩm Thịt nhẹ
Ít thuận lợi 0-0,2 và 0,5-0,7 30-50cm Hơi ẩm Thịt nhẹ
Không thuận lợi > 0,7 < 30cm Khô Pha cát
KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ VÀ TỒN TẠI
Điều chỉnh độ tàn che tầng cây cao từ 0,4-0,5 để xúc tiến tái sinh của Giổi xanh là phù
hợp.
Điều kiện thuận lợi cho Giổi xanh sinh trưởng ở giai đoạn đầu (1-3 tuổi) là nơi có độ tàn
che từ 0,3-0,5, đất ẩm, với độ dày tầng đất trên 50cm và thành phần cơ giới thịt nhẹ là tốt nhất.
Có thể sử dụng bảng phân cấp trên đây làm tham khảo khi lựa chọn điều kiện lập địa và
đề xuất biện pháp kỹ thuật gây trồng và xúc tiến tái sinh Giổi xanh. Đây là biện pháp kỹ thuật
đơn giản, dễ áp dụng.
Do thời gian theo dõi thí nghiệm còn ngắn, cây Giổi xanh mới trồng được 1-2 năm, phạm
vi thí nghiệm còn hạn chế, một số đặc điểm của điều kiện thổ nhưỡng được xác định mang tính
chất định tính nên các kết quả nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mức định hướng. Để có các kết
luận chính xác hơn, cần tiếp tục theo dõi, nghiên cứu sâu, rộng hơn cả về đối tượng và phạm vi
thí nghiệm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nguyễn Bá Chất, 1984. Kỹ thuật trồng Giổi xanh. TCLN số 4/1984.
Nguyễn Bá Chất, 2002. Sử dụng cây bản địa vào trồng rừng ở Việt Nam. Nhà xuất bản Nông