Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
1
CHƯƠNG 1: KIỂM TRA, KIỂM
SOÁT TRONG QUẢN LÝ
I. Kiểm tra, kiểm soát trong quản lý
II. Kiểm tra kế toán trong hoạt động tài chính
III. Lịch sử phát triển của kiểm tra tài chính
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
2
I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT TRONG
QUẢN LÝ
1. Quản lý
* Khái niệm:
Quản lý là một quá trình định hướng và tổ chức thực
hiện các hướng đã định trên cơ sở các nguồn lực xác
định nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
* Các giai đoạn của quản lý:
- Giai đoạn định hướng
- Giai đoạn tổ chức thực hiện
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
3
I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT TRONG
QUẢN LÝ
1. Quản lý
* Các giai đoạn của quản lý:
- Giai đoạn định hướng:
+ Tiến hành dự báo các nguồn lực (vốn, lao động, tài nguyên).
+ Đề ra các mục tiêu cần và có thể đạt tới, xây dựng các
chương trình, kế hoạch.
Trong giai đoạn này, cần kiểm tra các thông tin về nguồn lực,
về xây dựng các mục tiêu, chương trình, kế hoạch nhằm đảm

I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT TRONG
QUẢN LÝ
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm tra, kiểm soát trong quản lý
* Cấp quản lý:
- Cấp quản lý vĩ mô (cấp Nhà nước):
Nhà nước thực hiện chức năng kiểm tra thông qua hai hình thức đó là:
kiểm tra trực tiếp và kiểm tra gián tiếp.
+ Kiểm tra trực tiếp: Với tư cách là chủ sở hữu, Nhà nước tiến hành
kiểm tra các mục tiêu, chương trình, kế hoạch, nguồn lực, quá trình và
kết quả thực hiện các mục tiêu của các đơn vị, tính trung thực của các tài
liệu, tính pháp lý trong việc thực hiện các nghiệp vụ…
+ Kiểm tra gián tiếp: Nhà nước có thể sử dụng kết quả kiểm tra của các
chuyên gia hoặc các tổ chức kiểm tra độc lập để thực hiện điều tiết vĩ mô
thông qua các chính sách của mình (như chính sách thuế, bảo hiểm, công
trái…)
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
7
I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT
TRONG QUẢN LÝ
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm tra, kiểm
soát trong quản lý
* Cấp quản lý:
- Cấp quản lý vi mô (cấp đơn vị cơ sở):
Các đơn vị cơ sở vừa là khách thể của sự kiểm tra,
kiểm soát của các cơ quan cấp trên (ngoại kiểm) đồng
thời tự tiến hành kiểm tra, kiểm soát để phục vụ cho
mục đích quản trị nội bộ trong doanh nghiệp (nội
kiểm).
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
8

hiệu năng của quản lý thay cho hiệu quả trong kinh doanh.
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
10
I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT
TRONG QUẢN LÝ
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm tra,
kiểm soát trong quản lý
* Truyền thống văn hoá, điều kiện kinh tế xã
hội :
Trình độ dân trí, trình độ quản lý, tính kỷ cương,
truyền thống luật pháp có ảnh hưởng đến cách
thức và tổ chức hoạt động kiểm tra kiểm soát.
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
11
I. KIỂM TRA, KIỂM SOÁT
TRONG QUẢN LÝ
* Kết luận:
- Kiểm tra gắn liền với quản lý và mọi hoạt động.
- Cơ chế kinh tế, điều kiện xã hội cụ thể quyết định cơ
chế quản lý và cùng với nó là hoạt động kiểm tra. Hoạt
động kiểm tra thay đổi khi các điều kiện tiền đề trên
thay đổi.
- Khi quản lý phát triển ở mức cao thì bên cạnh sự tự
kiểm tra còn có sự kiểm tra độc lập do một hệ thống
chuyên môn độc lập thực hiện.
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
12
II. KIỂM TRA KẾ TOÁN TRONG HOẠT
ĐỘNG TÀI CHÍNH
* Kế toán tài chính là một hệ thống thông tin và kiểm tra về tình

của kế toán, được thực hiện xuyên suốt chu trình
kế toán. Nó nằm ngay trong các phương pháp cơ
bản của kế toán và đáp ứng được nhu cầu của
quản lý khi chưa có sự tách rời một cách đáng kể
giữa chủ sở hữu và người quản lý.
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
15
II. KIỂM TRA KẾ TOÁN TRONG HOẠT
ĐỘNG TÀI CHÍNH
Kiểm tra kế toán dù có nhiều ưu việt nhưng cũng có những mặt hạn
chế nhất định:
- Là sự tự kiểm tra của kế toán, chỉ tạo được niềm tin cho một giới hạn
nhất định của những người quan tâm đến tình hình tài chính, trước hết
chính là những người làm kế toán và những nhà quản lý am hiểu về
nghiệp vụ kế toán mà chưa thực sự tạo niềm tin cho những người bên
ngoài.
- Kiểm tra kế toán dù khoa học cũng chỉ kiểm tra phần thông tin đã thu
được còn lượng thông tin chưa thu được cần kiểm tra ngoài kế toán (để
xác minh thực trạng tài chính một cách rõ ràng).
Do vậy, việc kiểm tra ngoài kế toán, hình thành khoa học kiểm toán
độc lập là yêu cầu tất yếu của quản lý đặc biệt trong điều kiện đa
phương hoá sở hữu và đa dạng hoá các loại hình đơn vị kinh doanh
và công cộng.
Th.S. Nguyễn T Thanh Diệp - NEU
16
III. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN
CỦA KIỂM TRA TÀI CHÍNH
* Thời kỳ cổ đại:
Kiểm tra độc lập đã phát sinh do sự phát triển của sản xuất, sự tách rời của chủ
sở hữu và người quản lý tài sản.