Hạ huyết áp tư thế:
không nên xem thường
Khi thay đổi tư thế đột ngột, chẳng hạn như đang nằm hoặc ngồi mà
đứng lên quá nhanh, ở một số người xuất hiện các triệu chứng như tối
sầm mặt mày, xây xẩm, hoa mắt, chóng mặt, quay cuồng, đứng không
vững, muốn té, nặng hơn nữa là ngất.

Các triệu chứng này được gọi chung là chóng mặt tư thế, nguyên nhân là do
hạ huyết áp tư thế (HATT), làm máu và ôxy cung cấp lên não bị thiếu.
Hạ HATT sẽ gây nguy hiểm như trường hợp bà N.T.L., 75 tuổi. Trước đó,
bà L. thường bị xây xẩm, tối sầm mặt mày mỗi khi đứng dậy. Triệu chứng
này thoáng qua rất nhanh, chỉ vài giây là hết. Vì thế bà không đi khám bệnh
và không cho con cháu biết. Cho tới một đêm bà L. thức dậy đi tiểu, khi đi
được vài bước bà có cảm giác quay cuồng và quỵ ngã. Sau té, bà không tự
đứng dậy được, phần hông bên phải đau rất nhiều. Kết quả khám bệnh cho
thấy bà bị gãy cổ xương đùi bên phải.

Một số nguyên nhân
Theo American Academy of Neurology, hạ HATT là sự giảm huyết áp động
mạch khi chuyển từ tư thế nằm sang tư thế đứng sau ba phút: huyết áp tâm
thu giảm trên 20 mmHg, huyết áp tâm trương giảm trên 10 mmHg.
Bình thường huyết áp được duy trì ổn định để cung cấp đầy đủ máu đến các
cơ quan trong cơ thể. Để duy trì huyết áp bình
thường cần các yếu tố:

Các yếu tố nguy cơ
- Hạ HATT thường xảy
ra ở người lớn tuổi do

thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị rối loạn cương,
thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc an thần kinh.
- Suy tim, loạn nhịp tim.
- Suy van tĩnh mạch gây ứ trệ máu ở tĩnh mạch chân.
- Bệnh nội tiết như Adison, suy giáp.
- Bệnh gây tổn thương hệ thống thần kinh: đái tháo đường (là nguyên nhân
rất thường gặp gây hạ HATT), Parkinson, hội chứng Shy-Drager
gây nghiện.
- Hạ HATT xảy ra sau ăn no.
Có thể gây tai nạn
Hạ HATT thường là nhẹ, tuy nhiên có thể là dấu hiệu của một bệnh nặng. Vì
vậy khi có biểu hiện hạ HATT cần phải đi khám bệnh để tìm nguyên nhân
và điều trị thích hợp.
Hạ HATT kéo dài có thể gây giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ.
Mặt khác nếu hạ HATT nặng có thể gây ngất, bệnh nhân có thể té ngã và
chấn thương như gãy tay, chấn thương hông hoặc trầm trọng hơn là chấn
thương sọ não. Ngoài ra người bị hạ HATT có thể gây ra tai nạn nếu đang lái
xe hoặc đang điều khiển máy móc.
Điều quan trọng người bệnh nên biết là khi có biểu hiện hạ HATT thì phải
nằm xuống ngay, các triệu chứng sẽ biến mất nhanh chóng. Kế đến là phải đi
khám bệnh càng sớm càng tốt để xác định nguyên nhân gây ra hạ HATT và
có kế hoạch điều trị thích hợp.
Người bệnh có thể tự chăm sóc bằng cách mang vớ áp lực nếu có giãn tĩnh
mạch chân, thay đổi tư thế một cách từ từ, tránh nằm lâu một chỗ. Ở những
người không có bệnh gì đặc biệt cần phải điều trị thì nên ăn nhiều muối và
uống nhiều nước, nhất là khi tập thể dục nhiều. Tránh dùng các loại thuốc an
thần và rượu. Ở những người hạ HATT sau ăn nên tránh ăn quá thịnh soạn.