Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 321
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG KẼM TRONG
MỘT SỐ LOÀI VẸM, NGHÊU VÀ SÒ VÙNG BIỂN ĐÀ
NẴNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP VON-AMPE HÒA TAN
A STUDY ON CURRENT DETERMINATION OF ZINC IN SOME KINDS OF
MUSSELS, OYSTERS AND COCKLES ALONG THE COAST OF DA NANG
CITY BY ANODIC STRIPPING VOLTAMMETRIC METHOD

SVTH : ĐOÀN THỊ THẮM
GVHD : LÊ THỊ MÙI
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng
Tóm tắt
Xã hội ngày càng phát triển, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã và đang làm gia tăng
nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, trong đó phải kể đến hàm lượng kim loại nặng. Kết quả
phân tích hàm lượng bằng phương pháp Von-ampe hòa tan cho thấy rằng hàm lượng kẽm
trong cơ thể một số loài vẹm, nghêu và sò vung biển Đà Nẵng là đáng kể.
ABSTRACT
Our society is developing. The urbanization, industrialization and modernization are increasing
the environmental pollution, among which is the contamination caused by the release of heavy
metals. The analysis results by Anodic stripping voltammetric method showed that a
considerable content of zinc was obtained in some kinds of mussels, oysters and cockles
which were collected along the coast of Danang city.
1. Mở đầu
Nhuyễn thể hai mảnh vỏ là các nguồn thực phẩm giàu đạm và có giá trị xuất khẩu cao.
Chúng sống trong môi trường nước nên sự tích tụ kim loại nặng là điều tất yếu. Đặc biệt chúng
là chỉ thị sinh học phục vụ cho việc đánh giá mức độ ô nhiễm bởi kim loại nặng. Đà Nẵng là
thành phố phát triển nên có nhiều nhà máy, khu công nghiệp nên khó tránh khỏi khả năng gây
ô nhiễm môi trường biển. Trong bài báo này chúng tôi trình bày phương pháp và kết quả

COOH, NH
4
Cl, NH
4
OH, nước cất 2 lần.
2.2. Lấy mẫu và xử lý mẫu
Các mẫu vẹm, nghêu, sò được lấu từ nơi đánh bắt vùng biển Nam Ô và biển Thanh
Bình, đem về phòng thí nghiệm để xử lý sơ bộ. Nếu lấy mẫu ở xa phòng thí nghiệm thì phủ
bùn và bảo quản chỗ mát.
2.3. Phương pháp phân tích hóc học
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 322
Trong đề tài này để phân tích hàm lượng kẽm chúng tôi sử dụng phương pháp Von-
Ampe hoà tan kết hợp với DPP trên điện cực màng thuỷ ngân điều chế tại chỗ.
3. Kết quả và thảo luận
Để lập dựng quy trình phân tích hàm lượng kẽm trong một số loài vẹm, nghêu và sò
chúng tôi tiến hành khảo sát các điều kiện tối ưu: Chất nền, các kim loại khác ảnh hưởng đến
việc xác định kẽm, các điều kiện vô cơ hoá mẫu.
3.1. Lập dựng phương pháp phân tích
Trong phưong pháp Von- ampe hoà tan kết hợp DPP, tín hiệu phân tích thu được dưới
dạng píc, píc càng cân đối độ chính xác càng cao. Trong các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ cân
đối và chiều cao của píc thì chất nền là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất. Vì vậy, chúng tôi đã tiến
hành khảo sát một số nền thông thường như: NH
4
SCN, CH
3
COONa, CH
3

khi nồng độ của Pb
2+
lớn gấp hơn 10 lần nồng độ Zn
2+
thì cường độ dòng có giảm chút ít. Tuy
nhiên, hàm lượng Pb trong vẹm, nghêu, sò thường rất nhỏ cho nên có thể xác định Zn khi có
mặt Pb.
Khi có mặt ion Cu
2+
thì chiều cao píc hoà tan của Zn giảm mạnh đến khi nồng độ của
Cu
2+
là 8ppm thì píc hoà tan của Zn hầu như biến mất. Do vậy để loại trừ ảnh hưởng của ion
Cu
2+
chúng tôi thu hẹp khoảng điện hoạt từ -1,3V đến -0,8V.
Sự có mặt của Cd
2+
gần như không ảnh hưởng đến píc hoà tan của Zn.
Như vậy, kết quả khảo sát cho thấy Cd, Pb không ảnh hưởng đến píc hoà tan của Zn
nhưng sự có mặt của Cu
2+
lại ảnh hưởng mạnh đến píc hòa tan của Zn cho nên chúng tôi thu
hẹp khoảng điện hoạt từ -1,3V đến -0,8V.
Trên cơ sở các điều kiện tối ưu đã chọn, chúng tôi tiến hành xác định sai số thống kê
của phương pháp với 5 lần thí nghiệm. Kết quả phân tích cho thấy phương pháp có sai số nhỏ,
tức độ chính xác cao và hệ số biến động nhỏ, chứng tỏ độ lặp lại tốt.
Bảng 1. Một số giá trị đánh giá sai số thống kê của phương pháp
Các đại lượng
Phương



1,6.10
-3


0,38

Sau khi chọn được nền và khảo sát ảnh hưởng của các kim loại khác đến việc xác định
kẽm, chúng tôi tiến hành khảo sát điều kiện tối ưu để vô cơ hoá mẫu. Kết quả thu được như
sau:
Dung môi: 1ml HClO
4
, 10ml HNO
3
, 5ml H
2
O
2

Nhiệt độ nung: 440
0
C
Thời gian nung: 1 giờ
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 323
Dựa trên kết quả đã khảo sát ở trên, chúng tôi đã lập dựng quy trình phân tích hàm
lượng Zn trong một số mẫu vẹm, nghêu và sò thực tế (hình 1)

kẽm trong một số mẫu vẹm, nghêu, sò thuộc vùng biển Đà Nẵng. Kết quả được thể hiện ở
bảng 2, píc hoà tan thu được trên hình 2
- Nhiệt độ nung 440
0
C
- Thời gian nung 1 giờ
Tro trắng
Cân 20 gam
+ 1ml dd HClO
4
,
+ 10 ml dd HNO
3(đặc)

+ 5ml dd H
2
O
2
30%
+ 5ml KNO
3


Hình 2. Píc hoà tan Zn của một số mẫu vẹm, nghêu, sò
Bảng 2. Kết quả phân tích hàm lượng Zn
2+
trong một số mẫu vẹm, nghêu và sò thuộc vùng
biển Đà Nẵng.
Địa điểm
lấy mẫu
Ngày lấy
mẫu
Loại nhuyễn thể
Kích
thước
(mm)
Hàm lượng kẽm
trung bình (µg/g
khối lượng tươi)

Biển Nam
Ô
04/04/2008
Nghêu lụa
(Paphia undulata)
43-45
9,97

0,57
04/04/2008
Vẹm xanh
(Perna viridis)

98-102
14,12

0,45
06/04/2008
Sò lông
(Anadara subcrenata)
52-56
10,35

0,61
14/04/2008
Nghêu lụa
(Paphia undulata)
42-47
6,42

0,43
14/04/2008
Nghêu dầu (Meretrix
meretrix LinnÐ)
35-37
7,56

0,69
18/04/2008
Nghêu trắng
(Meretrix lyrata)
40-42
7,34

[6] Nguyễn Tinh Dung, Hóa học phân tích - Các phương pháp định lượng hóa học, Nhà xuất
bản giáo dục, năm 2003.