NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ
LÃI SUẤT TRONG NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG
1. Quan điểm về lãi suất
Lãi suất theo nghĩa chung nhất là giá cả của tín
dụng - giá cả của quan hệ vay mượn
- Khi đến hạn, người đi vay sẽ phải trả cho người cho vay
một khoản tiền dôi ra ngoài số tiền vốn gọi là tiền lãi.
- Tỷ lệ phần trăm của số tiền lãi trên số tiền vốn gọi là lãi
suất
2. Vai trò
Trong quản lý kinh tế vĩ mô
 Công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô
 Phát triển thị trường tài chính và thị trường chứng khoán
 Công cụ góp phần điều tiết, kiểm soát luồng vốn của đất nước với
nền kinh tế thế giới
2. Vai trò
Trong quản lý kinh tế vi mô
 Cá nhân, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh: cơ sở đưa ra
các quyết định kinh tế:
 chi tiêu
 để dành gửi tiền tiết kiệm, đầu tư, mua sắm thiết bị phát triển
sản xuất kinh doanh
 Hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại: điều kiện
tồn tại và phát triển ngân hàng thương mại
3. Đo lường – Lãi suất đơn
 Áp dụng trong các món vay có thời hạn vay trùng với
chu kỳ tính lãi và người vay tiền sẽ trả một lần cho
người cho vay vào ngày đến hạn trả nợ cả vốn và lãi
 Công thức: Lãi suất = Tiền lãi/ tiền vay * 100%
 Ví dụ: vay 1 tháng trả 1 tháng, vay 1 năm trả 1 năm

Công thức:
PV = FP/(1+i)
1
+ FP/(1+i)
2
+ + FP/(1+i)
n
 PV: giá trị hiện tại của vốn tín dụng
 FP: khoản thanh toán hàng năm đã biết
 Trái phiếu coupon
Công thức:
PV = C/(1+i)
1
+ C/(1+i)
2
+ + C/(1+i)
n
+ F/(1+i)
n
 PV và C là số tiền thu nhập coupon đã biết
 F: mệnh giá
4. Phân biệt – Lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa
 Trong điều kiện tỷ lệ lạm phát < 10%
i
r
= i
n
- i
i
 Trong điều kiện tỷ lệ lạm phát ≥ 10%

 Lãi suất cho vay: i
cv
= i
tg
+ X
- i
tg
: lãi suất tiền gửi
- i
cb
: lãi suất cơ bản ngân hàng trả cho từng loại tiền gửi khác nhau
- i
cv
lãi suất cho vay
- X là chi phí nghiệp vụ ngân hàng
 Lãi suất liên ngân hàng: Sibor, Libor, Pibor, Vnibor
5. Nhân tố ảnh hưởng
Trong điều kiện nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung
 Lãi suất do Nhà nước quy định
 Không thể dự đoán hay xác lập bất cứ quy luật vận động nào
5. Nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường
 Cung và cầu của Quỹ cho vay
 Lạm phát kỳ vọng
 Bội chi Ngân sách Nhà nước
 Những thay đổi trong chính sách Thuế
 Mức độ rủi ro của món vay/khoản vay
 Thời hạn của món vay
 Những nhân tố khác
5. Nhân tố ảnh hưởng

 Thu nhập của cá nhân và tổ chức giảm đi khi hình thức thuế tăng -
> i tăng
 Cụ thể: Y = Y
d
+ T
 Y
d
= S + C. Trường hợp T tăng -> Y
d
giảm -> S giảm -> i
tăng
5. Nhân tố ảnh hưởng
Mức độ rủi ro của món vay/khoản vay
Mức độ rủi ro của món vay càng cao, lãi suất của món vay đó càng cao
Qb1 Qb2 Quỹ cho vay Qc1 Qc2 Quỹ cho vay
Sb1
Sc1
Dc2
Db1
i
b1
i
c
1
i
c
2
Thị trường trái phiếu chính phủ Thị trường trái phiếu công ty
Lãi suất Lãi suất
Db2

6. Lãi suất ở Việt nam
Trước những năm cải cách nền kinh tế và hệ thống ngân hàng tài chính
 Lãi suất trần thấp (thậm chí lãi suất thực âm) và cố định
 Được quy định một cách cứng nhắc bởi Nhà nước, phản ánh cơ
chế bao cấp qua hệ thống tín dụng
 Lãi suất cho vay ngân hàng (đầu ra) nhỏ hơn lãi suất tiền gửi
(đầu vào)
 Lãi suất dài hạn (cho vay đầu tư xây dựng cơ bản) nhỏ hơn lãi
suất ngắn hạn
6. Lãi suất ở Việt nam
Trước những năm cải cách nền kinh tế và hệ thống ngân hàng tài chính
Giai đoạn 1989 – 2000
 Điều chỉnh theo yêu cầu và điều kiện của nền kinh tế xã hội:
lãi suất có linh hoạt hơn
 Phản ánh sự phát triển kinh tế, mức sinh lợi trong sản xuất -
kinh doanh
 Hạn chế và kiểm soát được lạm phát
 Góp phần hình thành và phát triển thị trường tài chính
6. Lãi suất ở Việt nam
Sau khi thực hiện cải cách hệ thống ngân hàng
Giai đoạn từ 2001 đến nay
 Tháng 6/2001: tự do hoá lãi suất đối với tín dụng đồng
ngoại tệ
 Tháng 6/2002: tự do hoá lãi suất đối với tín dụng đồng nội
tệ
 Tác động tích cực của lãi suất thả nổi: sự phát triển của hệ
thống tài chính, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế, hội
nhập
 Nguy cơ và thử thách: đầu cơ tài chính và khủng hoảng,
khả năng điều tiết của Nhà nước