I – TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Trong những năm gần đây xã hội đang thay đổi từng ngày với một tốc độ chóng
mặt. Nó bị ảnh hưởng bởi những luồng tư tưởng từ khắp nơi xâm nhập vào. Vì thế
mà xã hội ngày càng phát triển nhưng bên cạnh đó nó cũng làm thay đổi về tư
tưởng về lối sống của nhiều người.
Đặc biệt ở đây , một vấn đề rất được quan tâm là lối sống của sinh viên ngày
nay. Nói đến sinh viên tức là nói đến thế hệ đang nắm trong tay tri thức cùng với
những hiểu biết về tiến bộ xã hội nói chung và sự phát triển đất nước nói riêng. Về
mặt số lượng, sinh viên là một lực lượng không nhỏ. Họ là lớp người đang được
đào tạo toàn diện và đầy đủ nhất, bao gồm các chuyên ngành học trên khắp các
lĩnh vực tự nhiên, xã hội, khoa học…
Nói đến sinh viên Việt Nam tức là nói đến một thế hệ trẻ đầy sức sống và sức
sáng tạo. Họ nắm trong tay tri thức của thời đại, chìa khóa mở ra cánh cửa cho tiến
bộ xã hội nói chung và sự phát triển đất nước nói riêng. Về mặt số lượng, sinh viên
là một lực lượng không nhỏ .Hiện nay Việt Nam có tổng số 376 trường đại học,
cao đẳng trên cả nước, trong đó bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp quản lý 54
trường, các Bộ, ngành khác quản lý 116 trường, Các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ
quản của 125 trường. Tổng số sinh viên bậc đại học hiện nay khoảng 1.7000.000
người, số lượng tuyển sinh hằng năm trong những năm gần đây khoảng 500.000
người/kỳ thi.
Về mặt chất lượng, sinh viên là lớp người trẻ được đào tạo toàn diện và đấy đủ
nhất, bao gồm các chuyên ngành học trên khắp các lĩnh vực tự nhiên, xã hội, khoa
học… chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố: chuyên ngành theo học, sự phân bố các
trường, khu vực sinh sống và học tập…, lối sống của sinh viên Việt Nam nhìn
chung cực kỳ đa dạng và phong phú
Nhưng xã hội ngày càng văn minh hiện đại, công nghệ thông tin ngày càng phát
triển, công cuộc hội nhập với thế giới càng cao, đời sống con người càng được
nâng cao thì càng đặt ra cho sinh viên, tầng lớp tri thức, giới trẻ ngày nay càng
nhiều thử thách. Khi mà các nền văn hóa phương tây đang du nhập vào Việt Nam,
có những điều tốt đẹp nhưng cũng không ít những giá trị văn hóa không thích hợp

tập của sinh viên mà ông trực tiếp giảng dạy hiện nay thụ động đến độ khó tin! Để
kiểm nghiệm cách học thụ động này đến đâu, vị giáo sư đã làm cuộc điều tra bỏ
túi: tuần đầu chỉ đứng giảng trên lớp cho sinh viên (và cả học viên cao học) ghi
chép, kết quả chỉ 40% đạt điểm kiểm tra trên trung bình.Tuần hai, giáo sư lên lớp
chỉ hướng dẫn đầu sách tham khảo, kết quả trên 60 % sinh viên đạt điểm trung
bình. Trong hai tuần này, tinh thần học tập của sinh viên không mấy thích thú,
thậm chí có người nằm ngủ gật! Nhưng đến tuần thứ ba, vị giáo sư áp dụng
phương pháp gợi mở câu hỏi đề tài, thì cả lớp thảo luận, tranh cãi quyết liệt, và kết
quả học tập khiến cho vị giáo sư hài lòng : 90% đạt điểm kiểm tra trên trung bình.
Ở các nước tiên tiến, một giáo sư khi giảng dạy trên lớp luôn phải đi kèm từ
một đến hai trợ giảng. Những trợ giảng này luôn đảm nhiệm công tác điều phối
không khí lớp học, nội dung học tập của sinh viên và tổ chức những cemina cho
sinh viên bàn thảo đề tài học tập, gợi mở kiến thức. Từ đó, người học bị lôi cuốn
theo chiều hướng chủ động và sáng tạo. Nhưng đó là chuyện ở các nước, còn ở các
trường ĐH chúng ta hiện nay, để làm được việc này vẫn còn khoảng cách khá xa!
Thêm nữa, tâm lí quen “đọc _ chép” mỗi khi trên lớp cũng dẫn tới tình trạng thụ
động của sinh viên, nếu giảng viên không đọc thì sinh viên cũng không chép, chỉ
ngồi nghe và thưc tế là kiến thức đọng lại trong đầu khi đó sẽ rất ít,thậm chí là
không có gì. Trong khi đó sinh viên cũng không có thói quen đọc giáo trình và các
tài liệu liên quan đến môn học đó khi ở nhà.
Rõ ràng khi ngại phát biểu trong giờ học sẽ dẫn đến ngại phát biểu trong cơ quan
làm việc sau này. Ngại phát biểu cũng đồng nghĩa với việc không dám nói lên sự
thật, không dám nhìn nhận cái sai.... Trong mỗi giờ học, chuyện sinh viên phát
biểu ý kiến là rất ít thay vào đó là “Giảng viên nêu vấn đề, sinh viên cúi mặt xuống
bàn...” Đó là việc các thầy cô đứng trên bục giảng và yêu cầu nhiều lần các sinh
viên trả lời câu hỏi. Đó không phải là những câu hỏi khó. Thông thường nó đều
nằm trong phạm vi hiểu biết và có thể trả lời của sinh viên. Thế nhưng rất ít có
cánh tay nào giơ lên. Điều này ảnh hưởng khá lớn đến không khí học tập trong lớp.
Nó gây ra một cảm giác rất áp lực mỗi khi thầy cô đặt câu hỏi. sinh viên thì cảm
thấy áp lực, còn giáo viên cũng cảm thấy chán nản vì chỉ có sự làm việc một chiều.

được cách giải quyết, không thể tiến bộ. Một đất nước mà có thế hệ trẻ như thế thì
lạc hậu là chuyện không thể tránh khỏi.
Thông qua việc tiến hành khảo sát bằng câu hỏi “tại sao sinh viên giờ lười phát
biểu?” ở một số bạn sinh viên nằm rải rác ở một số trường ĐH và CĐ và đây là
những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng "ít phát biểu" được rút ra từ 15 phiếu
khảo sát tiêu biểu nhất:
(1) . Do sinh viên quá lười học, không chịu chuẩn bị bài trước ở nhà mà chỉ đợi lên
lớp chờ giảng viên giảng rồi chép vào nên không đủ kiến thức để trả lời những câu
hỏi của thầy cô
(2) . Vì sợ phát biểu sai bị bạn bè cười nhạo và đôi khi sợ bị thầy cô la (hoặc có thể
bị trừ điểm) thì "quê độ"
(3) . Trong lớp không ai giơ tay phát biểu mà mình phát biểu thì sợ bị coi là
"chảnh"
(4) . Có khi câu hỏi quá khó vượt ngoài kiến thức hiểu biết
(5) . Có thể sinh viên không cảm thấy hứng thú với môn học, tiết học thiếu tranh
ảnh minh họa, giảng viên giảng bài chưa cuốn hút... nên sinh viên chọn cách ngồi
chép bài là hơn
(6) . Tán chuyện hoặc không tập trung nghe giảng nên không hiểu rõ câu hỏi
(7) . Đôi khi câu hỏi được đặt ra quá dễ, bạn nào cũng biết rồi nên không ai giơ tay
phát biểu vì không có hứng
(8) . Trong một số trường hợp giơ tay phát biểu là vì được khuyến khích cộng
thêm điểm số (nhưng đây chỉ là phần thiểu số)
(9) . Không khí trong lớp học không được sôi động
(10) . Sợ phát biểu đúng có thể thầy cô sẽ đặt tiếp những câu hỏi khác mà mình
không biết trước được
(11) . Không tự tin vào bản thân, ngại ngùng khi phải đứng lên và trả lời trước đám
đông...
Phần lớn sinh viên được khảo sát cho rằng những nguyên nhân có ảnh hưởng
tiêu cực tới hứng thú học tập trong sinh viên là: trong quá trình giảng dạy, giảng
viên không đưa ra các tình huống để kích thích sinh viên tư duy, không cập nhật

khác thông qua lời nói. Sợ không dám nói nghĩa là bỏ qua cơ hội. Để khắc phục
được điều này, sinh viên phải tự học để nắm vững kiến thức và mạnh dạn phát
biểu. nhưng mỗi sinh viên lớn lên trong môi trường văn hoá, xã hội khác nhau,
hình thành những thói quen, cách suy nghĩ, các năng lực nhận thức, hứng thú cũng
khác nhau. Điều này tạo nên sự đa dạng và sự phong phú về phong cách học, một
số sinh viên học tập tích cực, chủ động, một số khác lại tỏ ra thụ động, thích im
lặng ngồi nghe hơn là tranh cãi.
Vậy sinh viên mong muốn gì ở giảng viên? Làm nên sự thụ động của sinh viên,
lỗi cũng một phần chính là ở giảng viên. Đa số sinh viên được khảo sát mong
muốn giảng viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để tích cực hoá người
học trong các giờ học. Có 88,8% sinh viên muốn các bài giảng của giảng viên gồm
cả những tri thức mới không có trong giáo trình; 73,3% sinh viên thích được giảng
viên giao làm những bài tiểu luận để giúp họ phát triển khả năng suy nghĩ độc lập,
tư duy phê phán; 82,4% sinh viên thích giảng viên hỏi, khuyến khích sinh viên đặt
câu hỏi, hướng dẫn sinh viên đào sâu suy nghĩ để hiểu bản chất hơn là thuyết trình
suốt cả tiết học; 85,6% sinh viên muốn khi bắt đầu mỗi môn học, giáo viên nêu yêu
cầu, hướng dẫn phương pháp học, tài liệu tham khảo và cách khai thác thông tin từ
các tài liệu tham khảo này; 79,2% sinh viên mong muốn các môn học có nhiều giờ
tự học (có hướng dẫn và giải đáp thắc mắc) hơn so với hiện nay. Tuy nhiên, khi
đưa ra con số chỉ có 34,7% sinh viên thích hỏi và đưa ra những quan điểm của cá
nhân, nhưng có dự báo rằng những đổi mới về phương pháp dạy và học theo
hướng tích cực hoá người học có thể sẽ gặp những khó khăn đáng kể do nếp nghĩ
và các thói quen học thụ động đã định hình ở một bộ phận lớn sinh viên hiện nay.
Các nghiên cứu về tâm lý học đường cho thấy chương trình đào tạo với phương
pháp giảng dạy mang tính nhồi nhét kiến thức hiện nay đã tạo ra một bộ phận
không nhỏ thanh thiếu niên thụ động, thiếu khả năng thích ứng xã hội. Sinh viên
luôn thụ động với khối lượng kiến thức về lý thuyết, việc thực hành, thực tập bị
xem nhẹ, thậm chí bị bỏ qua, từ đó tạo ra một bộ phận không nhỏ sinh viên thụ
động, vụng về, thiếu khả năng thích ứng xã hội.
Thực trạng sinh viên lười lao động và học tập ngày một nhiều. Bởi lẽ gia đình cứ

hưởng thụ, nhiều khi vô bổ, ít chú ý đến việc mở mang kiến thức và hoàn thiện
nhân cách. “Tớ chỉ thích điện thoại nào đời mới...”, “Phim Hàn Quốc đang chiếu
tới tập...”, “Hàng hiệu hợp thời ở chỗ...”. Đó là những điều quan tâm thường trực
trong đời sống hàng ngày của nhóm sinh viên này. Tuy vậy, họ là những con người
rất năng động, hứng thú với những hoạt động vui chơi, giải trí, hưởng thụ những
thú vui của tuổi trẻ, thể hiện một lối sống tiêu dùng "sành điệu". Lắm khi “ăn chơi”
kiểu bạt mạng đến quên cả lối về!
30% sinh viên say mê học tập?
Và ai cũng biết rằng trách nhiệm của người sinh viên hôm nay đến giảng đường là
để học hỏi, tìm kiếm một ngành nghề nào đó cho cuộc sống tương lai, hoặc để tự
nâng cao kiến thức hiểu biết Nhưng điều đáng tiếc đã xảy ra: chỉ có 30% trong số
họ thực hiện được công việc này. Đây là nhóm sinh viên có thái độ sống tích cực,
năng động, có chí hướng và say mê học tập.
Những hoạt động của nhóm sinh viên này nhằm mục đích phát triển và hoàn
thiện cá nhân như học thêm, làm thêm, đọc sách, đi thư viện. Đồng thời họ cũng
thích xem biểu diễn nghệ thuật, tham gia vào các hoạt động xã hội, câu lạc bộ, các
lễ hội truyền thống Nhóm sinh viên này hướng những hoạt động của mình vào mục
đích thỏa mãn nhu cầu phát triển cá nhân, đồng thời cũng có những hoạt động
hướng ngoại tích cực như hướng đến những nơi giao tiếp công cộng, đại chúng.
Nơi họ đến và tham gia hoạt động là những tổ chức hoạt động chính quy với mục
đích lành mạnh.
3 - Lối sống đẹp – Lối sống lý tưởng
Sống đẹp là phải biết ứng xử văn minh, tích cực tham gia hoạt động cộng đồng,
bảo vệ môi trường, kính trọng thầy cô và xa lánh những tệ nạn trong giảng đường
như quay cóp, hút thuốc, rượu bia, đánh nhau...
Nhiều sinh viên luôn đầy ắp các ý tưởng độc đáo và thú vị; và họ tận dụng mọi cơ
hội để biến các ý tưởng ấy thành hiện thực. Không chỉ chờ đợi cơ hội đến, họ còn
tự mình tạo ra cơ hội . Đã có nhiều sinh viên nhận được bằng phát minh , sáng chế;
và không ít trong số những phát minh ấy được áp dụng, được biến thành những sản
phẩm hữu ích trong thực tiễn. Với thế mạnh là được đào tạo vừa toàn diện vừa