Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
LỜI NÓI ĐẦU.
Hiện nay trên thế giới, một vấn đề có tính cạnh tranh giữa các quốc gia
là sự ganh đua về phát triển kinh tế. Và điều đó được đo bằng sự tăng trưởng
của chỉ tiêu GDP. Vì thế quốc gia nào cũng muốn tìm mọi cách đểû tăng chỉ
tiêu GDP của nước mình.
Đứng trước thách thức to lớn như vậy, Đảng và Nhà nước ta đã chủ
trương từ nay đến năm 2020 đưa nước ta thành một nước công nghiệp phát
triển, từng bước hoà nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Để làm được
điều này, ngay từ bây giờ Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiệm vụ cho tất cả
các ngành, các cấp thực hiện. Trong đó ngành Thống kê có nhiệm vụ quan
trọng là phải tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, mà quan trọng không chỉ
là GDP theo năm mà còn cả GDP quý để Chính phủ biết được thực trạng nền
kinh tế nước nhà, tốc độ tăng trưởng kinh tế không chỉ qua các năm mà còn
qua các quý trong năm, cung cấp thông tin kòp thời để các nhà hoạch đònh
chính sách nhanh chóng đề ra các chính sách phát triển kinh tế chiến lược
ngắn hạn, cũng như dài hạn cho quốc gia, cho vùng, lãnh thổ, xác đònh ngành
nghề mới, gọi vốn đầu tư trong nước và từ nước ngoài… để phát triển nền kinh
tế nước nhà.
Khu vực 1 là một trong ba khu vực kinh tế trọng yếu của đất nước ta,
chiếm vò trí quan trọng hàng đầu trong việc cung cấp lương thực – thực phẩm
cho đời sống các tầng lớp dân cư; cung cấp nguyên liệu cho các ngành khác
hoạt động như: công nghiệp chế biến, xuất khẩu…, và giải quyết vấn đề việc
làm cho xã hội. Vì vậy, một sự thay đổi của khu vực 1 sẽ ảnh hưởng đến sự
phát triển kinh tế và ổn đònh xã hội của đất nước.
Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của khu vực 1 đến sự phát triển nền kinh
tế của đất nước và sự đóng góp trong GDP toàn quốc qua các năm và qua
từng quý trong năm, cần phải tính GDP của khu vực 1 theo năm nói chung và
theo quý nói riêng. Từ đó có các chính sách, biện pháp phù hợp với sự phát
triển của khu vực 1 và nền kinh tế qua các năm và qua từng quý trong năm để
góp phần phát triển kinh tế đất nước.

Nh÷ng vÊn ®Ị lý ln chung vỊ SNA vµ GDP
I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ SNA
1. Kh¸i niƯm về SNA.
HƯ thèng tµi kho¶n qc gia (System of National Accounts –SNA) lµ mét
trong hai hƯ thèng th«ng tin kinh tÕ x· héi tỉng hỵp trªn thÕ giíi, ®ỵc h×nh thµnh
bëi mét hƯ thèng c¸c chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp, tr×nh bµy díi d¹ng nh÷ng b¶ng
c©n ®èi hc nh÷ng tµi kho¶n tỉng hỵp nh»m ph¶n ¸nh toµn bé qu¸ tr×nh t¸i s¶n
xt x· héi nh: ®iỊu kiƯn s¶n xt, kÕt qu¶ s¶n xt, chi phÝ s¶n xt; qu¸ tr×nh
ph©n phèi, ph©n phèi l¹i thu nhËp gi÷a c¸c ngµnh kinh tÕ, gi÷a c¸c khu vùc thĨ
chÕ vµ c¸c nhãm d©n c; ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh sư dơng ci cïng kÕt qu¶ s¶n xt
cho c¸c nhu cÇu:tiªu dïng ci cïng cđa c¸ nh©n d©n c vµ x· héi ,tÝch lòy tµi s¶n,
xt nhËp khÈu hµng ho¸ vµ dÞch vơ víi níc ngoµi cđa mét qc gia.
2. Quá trình hình thành và phát triển của hệ thống tài khoản quốc
gia.
Cuộc đại quy thoái kinh tế các năm 1930 cùng với sự phát triển các lý
thuyết kinh tế vó mô đã thúc đẩy các nước chú ý nghiên cứu về thu nhập quốc
gia cũng như thống nhất cách tính các chỉ tiêu kinh tế để có thể so sánh được
trên phạm vi thế giới.
Năm 1947, bản báo cáo đầu tiên về SNA của Richard Stone công bố, là
một hệ thống gồm 9 bảng biểu và 24 tài khoản, trong đó thể hiện rõ cách tiếp
cận hạch toán trên phạm vi xã hội (Social accounting approach). Cách tiếp
cận hạch toán xã hội được xem như là sự phát triển logic và trở thành nguyên
lý cơ bản cho các hướng hoàn thiện SNA sau này. Tuy nhiên SNA 1947 chỉ áp
dụng được đối với những nước phát triển và các giao dòch chủ yếu là các giao
dòch về tiền tệ.
Năm 1952, Liên hợp quốc đã tổ chức nghiên cứu, xây dựng một hệ thống
tài khoản quốc gia chuẩn công bố năm 1953 dựa trên báo cáo đầu tiên về
SNA năm 1947. Trong SNA 1953 có 6 tài khoản chuẩn và 12 biểu trình bày
chi tiết các luồng ghi tài khoản. SNA 1953 phát triển thêm các giao dòch về
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n

đồng Bộ trưởng giao cho Tổng cục thống kê tiến hành, ngày 25/12/1992, Thủ
tướng Chính phủ ra Quyết đònh số 183/TTg về việc chính thức áp dụng hệ
thống tài khoản quốc gia SNA thay cho hệ thống bảng cân đối kinh tế quốc
dân trên toàn lãnh thổ Việt nam. Như vậy, từ năm 1993, Việt Nam đã áp
dụng hệ thống tài khoản quốc gia thay cho bảng cân đối kinh tế quốc dân.
Đến nay, sau 10 áp dụng SNA, vụ hệ thống tài khoản quốc gia nước ta đã thu
được những thành tựu nhâùt đònh như: đã tính được một số chỉ tiêu kinh tế tổng
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
4
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
hợp như: GDP, tích luỹ tài sản, tiêu dùng cuối cùng, GNI… và đã lập được một
số tài khoản chủ yếu phục vụ quản lý vó mô của Đảng và Nhà nước.
3. Tác dụng của hệ thống tài khoản quốc gia.
HƯ thèng tµi kho¶n qc gia lµ mét c«ng cơ qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« nỊn kinh
tÕ qc d©n. Nã cã nh÷ng t¸c dơng sau:
- Sè liƯu cđa SNA ph¶n ¸nh mét c¸ch tỉng hỵp toµn bé kÕt qu¶ s¶n xt
nỊn kinh tÕ qc d©n, cung cÊp th«ng tin chi tiÕt ®Ĩ theo dâi mét c¸ch toµn diƯn
c¸c diƠn biÕn cđa nỊn kinh tÕ: tÝch l tµi s¶n, xt nhËp khÈu, tiªu dïng ci
cïng cđa d©n c vµ x· héi.
- Cung cÊp th«ng tin ®Ĩ tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp, nghiªn cøu
c¸c c©n ®èi lín cđa nỊn kinh tÕ qc d©n: c©n ®èi gi÷a tiªu dïng vµ s¶n xt,
xt khÈu vµ nhËp khÈu, tiªu dïng vµ tÝch l vµ c¸c c¬ cÊu kinh tÕ.…
- Nghiªn cøu qu¸ tr×nh s¶n xt, ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i vµ sư dơng
ci cïng, nghiªn cøu c¸c mèi quan hƯ gi÷a c¸c ngµnh trong nỊn kinh tÕ th«ng
qua c¸c m« h×nh kinh tÕ vÜ m« do c¸c nhµ kinh tÕ thÕ giíi ®Ị xt. Trªn c¬ së kÕt
qu¶ ph©n tÝch vµ dù b¸o, ®Ị ra chiÕn lỵc vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ phï hỵp.
- HƯ thèng tµi kho¶n qc gia lµ mét chn mùc cđa hƯ thèng kª Liªn
HiƯp Qc, thèng nhÊt ®ỵc ph¹n vi, néi dung vµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n nỊn kinh
tÕ, do ®ã ®¶m b¶o tÝnh so s¸nh ®ỵc trong so s¸nh qc tÕ, ®¸nh gi¸ tr×nh ®é t¨ng
trëng vµ ph¸t triĨn kinh tÕ x· héi cđa c¸c qc gia.

b. T¸c dơng cđa tµi kho¶n s¶n xt.
Tµi kho¶n s¶n xt lµ tµi kho¶n ®ỵc thiÕt lËp ®Çu tiªn vµ lµ tµi kho¶n quan
träng nhÊt cđa hƯ thèng tµi kho¶n qc gia. Vai trß nµy ®ỵc quy ®Þnh bëi vai trß
cđa s¶n xt trong nỊn kinh tÕ qc d©n. V× vËy, c¸c chØ tiªu trong tµi kho¶n lµ c¬
së ®Ĩ lËp c¸c tµi kho¶n kh¸c.
Tµi kho¶n s¶n xt cã t¸c dơng ®¸nh gi¸ tỉng hỵp kÕt qu¶ xt cđa nỊn kinh tÕ
qc d©n. Th«ng qua tµi kho¶n s¶n xt ta cã thĨ n¾m b¾t ®ỵc c¸c chØ tiªu kinh tÕ
tỉng hỵp nh: gi¸ trÞ s¶n xt, chi phÝ trung gian, gi¸ trÞ t¨ng thªm, thỈng d s¶n
xt, khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh. Trªn c¬ së ®ã nghiªn cøu kÕt cÊu gi¸ trÞ cđa s¶n
phÈm (C, V, M).
Tµi kho¶n s¶n xt ®ỵc thiÕt lËp víi c¸c ph©n tỉ nh: theo nghµnh kinh tÕ,
theo thµnh phÇn kinh tÕ, theo khu vùc thĨ chÕ cã ý nghÜa quan träng trong viƯc
nghiªn cøu c¬ cÊu s¶n xt cđa nỊn kinh tÕ.
4.2. Tµi kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu.
a. Đối tượng nghiên cứu của tài khoản thu nhập và chi tiêu.
Tµi kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu lµ hƯ thèng c¸c chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp cã
liªn hệ h÷u c¬ víi nhau ®ỵc tr×nh bµy díi d¹ng tµi kho¶n nh»m ph¶n ¸nh qu¸
tr×nh h×nh thµnh, ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i c¸c kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu gi÷a
c¸c thµnh viªn cđa khu vùc thĨ chÕ vµ toµn bé nỊn kinh tÕ qc d©n trong mét
thêi kú nhÊt ®Þnh.
Khác với tài khoản sản xuất, tài khoản thu nhập và chi tiêu chỉ nghiên
cứu quá trình tái sản xuất theo quan điểm tài chính, tức là tài khoản thu nhập
và chi tiêu ngiên cứu quá trình sản xuất và phân phối kết quả sản xuất
b. T¸c dơng cđa tµi kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu .
Tµi kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu lµ mét trong 4 tµi kho¶n chÝnh, chđ u cđa
SNA, ®øng thø 2 sau tµi kho¶n s¶n xt. Nã cã nh÷ng t¸c dơng chđ u sau:
- Tµi kho¶n thu nhËp vµ chi tiªu ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh ph©n phèi vµ ph©n
phèi l¹i tỉng s¶n phÈm trong níc (GDP), qu¸ tr×nh chun nhỵng thu nhËp gi÷a
c¸c thµnh viªn trong c¸c khu vùc thĨ chÕ vµ gi÷a c¸c khu vùc thĨ chÕ, gi÷a trong
níc vµ níc ngoµi. tõ ®ã h×nh thµnh thu nhËp cđa toµn bé nỊn kinh tÕ qc d©n

ỵng hc tõ ph¸t hµnh tiỊn mỈt, c«ng tr¸i cđa toµn bé nỊn kinh tÕ qc d©n vµ
tõng khu vùc thĨ chÕ .
Th«ng qua tµi kho¶n nµy, cã thĨ ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tÝch l tõ nguồn s¶n
xt trong níc, møc ®é phơ thc vµo ngn vèn níc ngoµi, ®Þnh híng ph¸t triĨn
kinh tÕ x· héi nãi chung vµ ph¸t triĨn s¶n xt nãi riªng trªn nỊn t¶ng hiƯn cã.
4.4. Tµi kho¶n quan hƯ kinh tÕ víi níc ngoµi
a. Đối tượng nghiên cứu của tài khoản quan hệ kinh tế với nước ngoài
Tài khoản quan hệï kinh tế với nước ngoài là một hệ thống các chỉ tiêu
kinh tế tổng hợp trình bày dưới dạng tài khoản, phản ánh mối quan hệ kinh tế
của nền kinh tế quốc dân với nước ngoài.
Như vậy, đối tượng nghiên cứu của tài khoản quan hệ kinh tế với nước
ngoài là các quan hệ kinh tế của nền kinh tế với nước ngoài. Đó là các quan
hệ kinh tế thường xuyên với nước ngoài như: quan hệ trao đổi hàng hoá dòch
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
7
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
vụ (còn gọi là hoạt động xuất nhập khẩu), quan hệ thu – chi nhân tố sản xuất
như: lao động, vốn, tài sản, các quan hệ thu - chi chuyển nhượng thường
xuyên dưới hình thức bắt buộc và tự nguyện, quan hệ mua bán tài sản vật
chất và tài sản tài chính; và các quan hệ về vốn - tài sản – tài chính với nước
ngoài.
b. T¸c dơng cđa tµi kho¶n quan hƯ kinh tế víi níc ngoµi .
Tµi kho¶n quan hƯ kinh tÕ víi níc ngoµi ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh trao ®ỉi, giao l-
u s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vơ, chun nhỵng hiƯn hµnh, chun nhỵng vèn,
còng nh quan hƯ thu nhËp vỊ c¸c nh©n tè s¶n xt víi níc ngoµi .
Nghiªn cøu mèi quan hƯ c©n ®èi gi÷a xt khÈu víi nhËp khÈu, thu nhËp vµ
chi tr¶ vỊ lỵi tøc së h÷u c¸c nh©n tè s¶n xt nh: lao ®éng, vèn kinh doanh, ®Êt,
tµi nguyªn chun nhỵng hiƯn hµnh díi h×nh thøc b¾t bc vµ tù ngun,
chun nhỵng vèn (t b¶n) díi h×nh thøc viƯn trỵ, cho kh«ng, quµ biÕu cđa c¸c tỉ
chøc chÝnh phđ vµ phi chÝnh phđ, vay vµ cho vay víi níc ngoµ. Trªn c¬ së ®ã

kinh tế quốc dân. Trên cơ sở đó đònh các chính sách về giá cả, tiêu dùng, thu
nhập, về tỷ suất lãi, tỷ suất thuế… trong từng ngành sản phẩm và toàn bộ nền
kinh tế.
4.6 Mèi liªn hƯ gi÷a c¸c chØ tiªu trong hƯ thèng Tµi kho¶n qc gia.
HƯ thèng tµi kho¶n qc gia bao gåm nh÷ng tµi kho¶n tỉng hỵp, mçi tµi
kho¶n cã ®Ỉc ®iĨm, nhiƯm vơ vµ mơc ®Ých nghiªn cøu kh¸c nhau. Mçi tµi kho¶n
trong hƯ thèng Tµi kho¶n qc gia ®ỵc cÊu thµnh bëi c¸c chØ tiªu kinh tÕ tỉng
hỵp kh¸c nhau. Song gi÷a chóng cã mèi quan hƯ mËt thiÕt víi nhau. Mèi quan hƯ
®ã ®ỵc thĨ hiƯn th«ng qua ph¬ng ph¸p kÕ to¸n kÐp. Mét chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp
nµo ®ã ®ỵc thĨ hiƯn bªn ngn (thu, cã) cđa tµi kho¶n nµy, ®ång thêi nã còng ®-
ỵc thĨ hiƯn bªn sư dơng (chi, nỵ) cđa tµi kho¶n kh¸c vµ ngỵc l¹i. Cụ thể, ta có sơ
đồ sau:
Nhập khẩu
Trả công người SX thuần thu LTNT
Thuế SX
Thặng dư SX thuần thu CNHH khác
TDCC nhà nước
TDCC hộ gia đình thuần
TLTS cố đònh để dành
TLTS lưu động
Thuần thu CN vốn
Tích luỹ TSQH
Khấu hao TSCĐ thuần thu về TSTC
Thuần thực tế các khoản nợï
Xuất khẩu
: có tài khoản này và nợ của tài khoản khác.
5. Nh÷ng kh¸i niƯm c¬ b¶n cđa SNA.
5.1. Ho¹t ®éng s¶n xt
Ho¹t ®éng s¶n xt víi t c¸ch lµ ho¹t ®éng t¹o ra cđa c¶i cho con ngêi. V×
vËy, nã cã mét vÞ trÝ rÊt quan träng trong cc sèng. Tuy nhiªn, cã rÊt nhiỊu kh¸i

1. Lµ ho¹t ®éng cã mơc ®Ých cđa con ngêi, vµ ngêi kh¸c cã thĨ lµm thay ®ỵc.
2. Bao gåm c¶ ho¹t ®éng t¹o ra s¶n phÈm vËt chÊt vµ ho¹t ®éng t¹o ra s¶n
phÈm dÞch vơ.
3. S¶n phÈm vËt chÊt vµ s¶n phÈm dÞch vơ t¹o ra ph¶i h÷u Ých vµ ph¶i ®ỵc x·
héi chÊp nhËn, tøc tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng cđa x· héi, cđa s¶n xt, cho ®êi
sèng vµ cho tÝch l.
Quan niƯm vỊ s¶n st trªn ®©y của SNA ®· më réng ph¹m vi tÝnh to¸n c¸c
chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cđa nỊn kinh tÕ qc d©n. Ngoài
ra, nó còn cho phép phân đònh hoạt động nào là hoạt động sản xuất, hoạt
động nào là hoạt động phi sản xuất; chi phí nào được tính vào chi sản xuất
(tiêu dùng trung gian), chi phí nào đựơc tính vào tiêu dùng cuối cùng, kết quả
nào được tính vào kết quả sản xuất… Tuy nhiên, trong thực tế, khi xây dựng
SNA, phải căn cứ vào đặc điểm kinh tế xã hội, điều kiện thu thập thông tin
và trình độ hạch toán thống kê ở mỗi nước mà có những quy điònh thêm.
5.2. L·nh thỉ kinh tÕ.
Trong nỊn kinh tÕ më, khi mµ tÊt c¶ c¸c qc gia ®Ịu cã nh÷ng mèi quan hƯ
giao lu kinh tÕ xÐt trªn tÊt c¶ c¸c mỈt: s¶n xt, xt nhËp khÈu víi nhau vµ…
nh÷ng mèi quan hƯ nµy thêng rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹ th× vÊn ®Ị ®Ỉt ra cã tÝnh
nguyªn t¾c trong SNA lµ ph¶i x¸c ®Þnh râ rµng vµ cơ thĨ ph¹m vi h¹ch to¸n kinh
tÕ ë tõng qc gia. §Ĩ gi¶i qut vÊn ®Ị nµy, SNA sư dơng hai kh¸i niƯm cã liªn
quan ®Õn nhau rÊt chỈt chÏ víi nhau lµ: l·nh thỉ kinh tÕ, ®¬n vÞ thêng tró và đơn
vò không thường trú.
* L·nh thỉ kinh tÕ.
C¸c chØ tiªu kinh tÕ tỉng hỵp trong c¸c tµi kho¶n thc SNA ®ỵc tÝnh theo
ph¹m vi l·nh thỉ kinh tÕ. L·nh thỉ kinh tÕ cđa mét qc gia lµ l·nh thỉ ®Þa lý cđa
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
10
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Kim Thoa - Thống kê 41A
quốc gia đó, không kể phần địa giới các sứ quán, lãnh sự quán, khu quân sự, cơ
quan làm việc của các tổ chức quốc tế mà các quốc gia khác, các tổ chức của

Ngợc với khái niệm đơn vị thờng trú là khái niệm đơn vị không thờng trú
dùng để chỉ tất cả các tổ chức hay cá nhân không phải là đơn vị thờng trú cuả
một quốc gia, bao gồm:
- Phần còn lại của các đơn vị thuộc các nớc không hoạt động trên lãnh
thổ địa lý Việt nam .
- Các đơn vị sản xuất kinh doanh của Việt Nam hoạt động ở nớc ngoài
với thời gian trên 1 năm.
- Các tổ chức hoặc dân c nớc ngoài hoạt động ở Việt Nam thời gian dới 1
năm, kể cả học sinh nớc ngoài làm việc tại Việt Nam.
Trờng đại học kinh tế quốc dân
11
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Kim Thoa - Thống kê 41A
- Các đại sứ quán, lãnh sự quán, tổ chức quốc phòng, an ninh của nớc
ngoài làm việc tại Việt Nam.
Việc xác định đơn vị thờng trú và lãnh thổ kinh tế đóng vai trò quan trọng
khi tính các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp để lập các tài khoản. Vì vậy, tuỳ theo điều
kiện kinh tế xã hội mỗi nớc, thời gian hoạt động và lợi ích kinh tế của từng đơn vị
hoạt động sản xuất kinh doanh mà có quy định cụ thể cho phù hợp với khả năng
hạch toán và thu thập thông tin.
5.3. Nền kinh tế quốc dân.
Nền kinh tế quốc dân là một hệ thống bao gồm toàn bộ các đơn vị kinh tế
hay chủ thể kinh tế có chức năng hoạt động khác nhau, tồn tại trong mối quan hệ
mật thiết với nhau trên cơ sở phân công lao động xã hội, đợc hình thành trong
một giai đoạn lịch sử nhất định.
So với quan niệm về nền kinh tế quốc dân của MPS, quan niệm về nền kinh
tế quốc dân của SNA có nhiều điểm khác nhau:
- Theo MPS: nền kinh tế quốc dân gắn liền với lãnh thổ địa lý. Theo lãnh
thổ địa lý, nền kinh tế quốc dân là tổng thể các đơn vị kinh tế thờng trú và không
thờng trú trong phạm vi lãnh thổ nghiên cứu, tồn tại trong mối quan hệ hữu cơ
với nhau, thực hiện các chức năng khác nhau trong hệ thống phân công lao động

qc phßng, b¶o ®¶m x· héi, nghiªn cøu khoa häc, ho¹t ®éng sù nghiƯp vỊ y tÕ,
v¨n ho¸, gi¸o dơc, thĨ thao Ngn kinh phÝ ®Ĩ chi tiªu cho c¸c ®¬n vÞ nµy do…
ng©n s¸ch Nhµ níc cÊp.
- Khu vùc thĨ chÕ tµi chÝnh: gåm c¸c ®¬n vÞ cã chøc n¨ng ho¹t ®éng kinh
doanh tiỊn tƯ, ng©n hµng, tÝn dơng, b¶o hiĨm Ngn kinh phÝ ®Ĩ ho¹t ®éng cđa…
c¸c ®¬n vÞ chđ u dùa vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xt kinh doanh tiỊn tƯ vµ tµi
chÝnh cđa ®¬n vÞ.
- Khu vùc thĨ chÕ phi tµi chÝnh: gåm c¸c ®¬n vÞ cã chøc n¨ng s¶n xt
kinh doanh s¶n phÈm hµng ho¸ vµ dÞch vơ thc c¸c lÜnh vùc n«ng nghiƯp, c«ng
nghiƯp, x©y dùng, th¬ng nghiƯp Ngn kinh phÝ ho¹t ®éng chđ u dùa vµo kÕt…
qu¶ ho¹t ®éng s¶n xt kinh doanh s¶n phÈm hµng ho¸ - dÞch vơ cđa ®¬n vÞ.
- Khu vùc thĨ chÕ v« vÞ lỵi: gåm c¸c ®¬n vÞ s¶n cung cÊp c¸c dÞch vơ phơc
vơ nhu cÇu tiªu dïng sinh ho¹t, tÝn ngìng cđa d©n c nh: c¸c hiƯp héi, c¸c héi tõ
thiƯn, c¸c tỉ chøc tÝn ngìng Ngn kinh phÝ ho¹t ®éng chđ u dùa vµo sù…
®ãng gãp tù ngun cđa c¸c thµnh viªn, sù ®ãng gãp vµ gióp ®ì cđa c¸c tỉ chøc.
- Khu vùc thĨ chÕ hé gia ®×nh. Hé gia ®×nh d©n c võa lµ ®¬n vÞ tiªu dïng
ci cïng, võa lµ ®¬n vÞ s¶n xt cã chøc n¨ng s¶n xt ra s¶n phÈm vËt chÊt vµ
dÞch vơ. Khu vùc hé gia ®×nh bao gåm toµn bé c¸c hé gia ®×nh d©n c víi t c¸ch lµ
®¬n vÞ tiªu dïng vµ ®¬n vÞ s¶n xt c¸c thĨ. Ngn kinh phÝ chđ u ®Ĩ chi tiªu
cđa c¸c hé gia ®×nh dùa vµo s¶n xt kinh doanh c¸ thĨ, thu nhËp vµ tiỊn l¬ng, l·i
tiỊn gưi ng©n hµng …
Phân tổ theo khu vực thể chế sẽ giúp cho việc xác đònh các chỉ tiêu kinh
tế tổng hợp được chính xác hơn, phạm vi nghiên cứu rôïng hơn, đa dạng hơn
để phục vụ công tác lãnh đạo các cấp và quản lý nền kinh tế ở tầm vó mô đạt
kết quả cao nhất.
6.2 Ph©n ngµnh kinh tÕ qc d©n.
Ph©n ngµnh kinh tÕ qc d©n lµ sù ph©n chia nỊn kinh tÕ qc d©n thµnh c¸c
ngµnh kinh tÕ kh¸c nhau dùa trªn c¬ së vÞ trÝ, chøc n¨ng ho¹t ®éng cđa c¸c ®¬n vÞ
kinh tÕ hay chđ thĨ kinh tÕ trong hƯ thèng ph©n c«ng lao ®éng x· héi.
ViƯc ph©n lo¹i c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ vµo c¸c ngµnh kinh tÕ thÝch hỵp ph¶i

Xét trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế, phân ngành kinh tế quốc dân đã mô tả
chi tiết hơn, chính xác hơn, cụ thể hơn một bớc của phân loại theo khu vực thể chế.
6.3. Phân toồ theo sản phẩm.
Nếu phân ngành kinh tế, về cơ bản vẫn dựa vào chức năng sản xuất chính
của từng đơn vị hoạt động kinh tế, trong đó bao gồm nhiều loại sản phẩm dịch vụ
thuộc ngành kinh tế khác nhau thì phân theo ngành sản phẩm dựa vào :
- Những sản phẩm dịch vụ có cùng công dụng.
- Những sản phẩm dịch vụ có cuứng quy trình công nghệ sản xuất tơng tự nhau.
- Sử duùng nguyên vật liệu chủ yếu tơng tự nhau.
Phân theo ngành sản phẩm sẽ chi tiết hơn nữa đối với từng ngành kinh tế,và
đợc sử dụng trong bảng I/O, trong công tác kiểm kê sản phẩm hàng hoá, tồn kho,
tài sản cố định, hàng hoá xuất nhập khẩu
6.4 Phân toồ theo thành phần kinh tế.
Phân theo thành phần kinh tế là căn cứ vào chế độ sở hữu đối với các yếu tố
sản xuất và kết quả sản xuất để tập trung các đơn vị hay chủ thể kinh tế của nền
kinh tế quốc dân thành từng nhóm khác nhau.
Phân theo thành phần kinh tế là căn cứ quan trọng để hoạch định các chính
sách phát triển kinh tế- xã hội đúng đắn, khuyến khích các thành phần kinh tế
phát triển, đồng thời củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa.
Theo Nghị Quyết Đại Hội 9 của Đảng và Nhà nớc, các thành phần kinh tế n-
ớc ta hiện nay gồm có:
1. Kinh tế Nhà nớc.
Trờng đại học kinh tế quốc dân
14
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Kim Thoa - Thống kê 41A
2. Kinh tế tập thể
3. Kinh tế cá thể và tiểu chủ.
4. Kinh tế t bản t nhân
5. Kinh tế hỗn hợp
6. Kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài

a. Phơng pháp xí nghiệp.
Theo phơng pháp này, lấy xí nghiệp làm đơn vị tính, thực chất là tổng giá trị
sản xuất của tất cả các xí nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau trong
toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
GO
XN
=

=
n
i
GO
1
XN1
.
Trờng đại học kinh tế quốc dân
15
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
b. Ph¬ng ph¸p ngµnh.
LÊy ngµnh lµm ®¬n vÞ tÝnh, thùc chÊt lµ tỉng céng gi¸ trÞ s¶n xt cđa tÊt c¶
c¸c ngµnh trong nỊn kinh tÕ qc d©n.
GO
NGµNH
=
∑
=
)17(20
1I
GO
ngµnh

c¸c u tè thc chi phÝ trung gian.
7.3 Tỉng s¶n phÈm qc néi( Gross Domestic Product GDP)–
7.4 Tỉng thu nhËp qc gia (Gross National Income -GNI)
GNI =GDP +∆nh©n tè s¶n xt.
7.5 Thu nhËp qc gia (National Income NI)–
NI= GNI – KHTSC§.
7.6 Thu nhËp qc gia sư dơng(National Disposable Income NDI)–
NDI= NI + ∆ chun nhỵng hiƯn hµnh
7.7 Tiªu dïng ci cïng(Final Consumption - C)
Tiªu dïng ci cïng lµ mét phÇn cđa Tỉng s¶n phÈm x· héi sư dơng ®Ĩ
tho· m·n nhu cÇu tiªu dïng ®êi sèng, sinh ho¹t cđa c¸c nh©n d©n c, hé gia ®×nh
vµ nhu cÇu tiªu dïng chung cđa x· héi (Nhµ Níc), gåm: tiªu dïng ci cïng cđa
d©n c vµ tiªu dïng ci cïng cđa Nhµ níc.
7.8 Tỉng tÝch l tµi s¶n (Gross Capital Formation)
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
16
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
Tỉng tÝch l tµi s¶n lµ mét bé phËn cđa GDP ®ỵc sư dơng ®Ĩ ®Çu t t¨ng tµi
s¶n nh»m më réng s¶n xt vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cđa d©n
c, gåm tÝch l tµi s¶n cè ®Þnh, tÝch l tµi s¶n lu ®éng vµ tÝch l tµi s¶n q
hiÕm.
7.9. Xt nhËp khÈu hµng ho¸ vµ dÞch vơ.
Xt nhËp khÈu hµng ho¸ vµ dÞch vơ bao gåm toµn bé s¶n phÈm vËt chÊt vµ
dÞch vơ ®ỵc mua b¸n, trao ®ỉi, chun nhỵng gi÷a c¸c ®¬n vÞ th… êng tró cđa n-
íc ta víi c¸c ®¬n vÞ thêng tró cđa níc ngoµi.
7.10.§Ĩ dµnh (Sn).
§Ĩ dµnh lµ phÇn tiÕt kiƯm hc ®Ĩ dµnh tõ néi bé nỊn kinh tÕ, lµ mét trong
nh÷ng ngn vèn ®Ĩ tÝch l tµi s¶n.
§Ĩ dµnh ®ỵc tÝnh cho toµn bé nỊn kinh tÕ qc d©n vµ tõng khu vùc thĨ chÕ.
Cã 3 lo¹i ®Ĩ dµnh:

trong thời kỳ sản xuất để làm tăng giá trò sản phẩm được sản xuất ra.
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
17
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
Nếu đứng ở giác độ người thu nhập trong sản xuất (tức người lập tài
khoản thu nhập chi tiêu, tài khoản vốn tài sản tài chính) thì 4 yếu tố trên là
những khoản thu nhập để tiêu dùng (đối người lập tài khoản thu nhập chi
tiêu) hoặc là thu nhập để đầu tư tích luỹ vốn tài sản (đối với người lập tài
khoản vốn tài sản tài chính)
2.1. Trả công cho người lao động (Compensation of employees).
Trả công lao động cho người sản xuất là toàn bộ các khoản thu nhập mà
người sanû xuất nhận được từ công lao động của mình được chủ sản xuất huy
động sử dụng trong quá trình sản xuất .
Thực chất chỉ tiêu này là toàn bộ các khoản chi phí mà chủ sản xuất trả
cho người trực tiếp sản xuất để bù đắp lại sức lao dộng đã hao phí trong quá
trình sản xuất tạo ra sản phẩm mới.
Thu nhập về tiền công lao động của người sản xuất (gồm tiền mặt, hiện
vật) được thể hiện ở những khoản sau;
- Tiền lương.
- Trả tiền công lao động.
- Trích bảo hiểm xã hội.
- Các khoản thu nhập có tính chất khác: tiền ăn trưa, ca ba; tiền bồi
dưỡng độc hại; tiền hao mòn, xe máy, xe đạp cho CNVC đi làm việc thường
ngày; tuền phong bao hội nghò về chuyên ngành; tiêng phụ cấp lưu trú, tiền đi
công tác…
2.2. Thuế sản xuất (Tax on production).
Thuế sản xuất là toàn bộ các khoản đóng góp theo nghóa vụ của mọi hoạt
động sản xuất trên lãnh thổ kinh tế của quốc gia đóng góp vào ngân sách nhà
nước trong năm (không kể phần trợ cấp của Nhà nước cho những hoạt động
sản xuất đặc biệt vì mục đích chính trò, xã hội).

Về bản chất, thặng dư sản xuất chỉ phát sinh ở những ngành hoạt động
mang tính chất sản xuất kinh doanh và là phần nguồn cho việc chi trả lợi tức
sở hữu trong quan hệ sản xuất.
3. Vò trí và ý nghóa kinh tế của chỉ tiêu GDP.
3.1. Vò trí của GDP trong hệ thống tài khoản quốc gia SNA.
Như đã trình bày ở trên, hệ thống tài khoản chính, chủ yếu của SNA được
thiết lập nhằm phản ánh kết quả một quá trình sản xuất trên lãnh thổ kinh tế
của một quốc gia trong một thời kỳ kế toán (thường là một năm); phản ánh
quá trình phân phối lần đầu và phân phối lại kết quả sản xuất đó vào các mục
đích tiêu dùng (TDCC Nhà nước, TDCC dân cư), tích luỹ (TLTS cố đònh, TS
lưu động, TS quý hiếm), đồng thời cũng phản ánh kết quả các mối quan hệ
kinh tế (mua bán, chuyển nhượng, vay vốn…) cuả quốc gia với bên ngoài
quốc gia. Như vậy, điểm chủ đạo và cũng là mấu chốt được được thể hiện
trong các tài khoản đó là chỉ tiêu giá trò (được phân chia ra các yếu tố) phản
ánh kết quả của nền sản xuất thực hiện trên lãnh thổ kinh tế của quốc gia
trong 1 năm; bởi lẽ, có kết quả sản xuất (mà chủ yếu phản ánh khối lượng
sản phẩm mới tăng thêm trong năm do các ngành sản xuất đóng góp ) mới có
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
19
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
các quá trình phân phối xã hội: Phân phối lần đầu và phân phối lại; mới có
các mối quan hệ kinh tế với bên ngoài (quốc gia khác, các tổ chức quốc tế
khác và các tổ chức phi chính phủ…). Chỉ tiêu phản ánh kết quả của mọi hoạt
động trên nền kinh tế của một quốc gia sau 1 năm hoặc quý là GDP.
Trong hệ thống các tài khoản chính được xây dựng, GDP bằng tổng các
chi phí tạo nên các yếu tố hình thành các điều khoản trong tài khoản sản xuất
và như vậy cũng bằng tổng các điều khoản mang tính thu nhập trong tài
khoản thu nhập và chi tiêu. Trên thực tế của nền sản xuất xã hội, các yếu tố
hình thành các điều khoản gốc tạo nên GDP (các điều khoản của tài khoản
sản xuất), qua sự vận động giá trò trong các mối quan hệ kinh tế (mua bán,

to¸n c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ møc sèng d©n c, so s¸nh qc tÕ, x¸c ®Þnh tr¸ch nhiƯm
cđa mçi níc ®èi víi c¸c tỉ chøc qc tÕ …
4. Ph¬ng ph¸p tÝnh.
4.1 Nguyªn t¾c tÝnh.
Còng nh GO, khi tÝnh VA vµ GDP cÇn tu©n theo c¸c nguyªn t¾c sau:
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
21
Tài khoản sản xuất
G D P
Tài khoản quan hệ
kinh tế với nước ngoài
Tài khoản thu nhập
và chi tiêu
Tài khoản vốn -
tài chính
Tiêu
dùng
sản
phẩm
cuối
cùng
Tích
luỹ
tài
sản
KH
TS
CĐ
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
- Nguyªn t¾c thêng tró ( hay theo l·nh thỉ kinh tÕ): chØ tÝnh vµo VA vµ

trong công tác phí, phong bao hội nghò, trang bò bảo hộ lao động dùng trong
sinh hoạt ngoài thời gian làm việc.
- Thu nhập hỗn hợp trong kinh tế phụ và kinh tế cá thể.
TN1DN chính là thu nhập lần đầu của các đơn vò kinh tế (thặng dư sản
xuất) gồm:
- Lợi tức vốn sản xuất đóng góp.
- Lợi tức về thuê đất đai, vùng trời, vùng biển phục vụ sản xuất.
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
22
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
- Lợi tức kinh doanh…
- Khấu hao tài sản cố đònh để lại doanh nghiệp.
- Trả lãi đi vay.
TN1NN gồm:
- Thuế gián thu như: thuế doanh thu hoặc thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc
biệt, thuế xuất nhập khẩu, thuế nhà đất, thuế tài nguyên: đất, rừng, hầm
mỏ…,, thuế vốn, thuế môn bài, thuế sản xuất khác…
- Khấu hao tài sản cố đònh nộp cho ngân sách.
KÕt thóc giai ®o¹n ph©n phèi lÇn ®Çu, GDP tiÕp tơc ®ỵc ph©n phèi l¹i ®Ĩ
®iỊu tiÕt thu nhËp, vµ h×nh thµnh nªn thu nhËp ci cïng. Khi ®ã:
GDP = ΣTN
1
= Σ TNCC
Víi TNCC = TN
1
+ kÕt d ph©n phèi l¹i.
Trªn ph¹m vi nỊn kinh tÕ, kÕt d ph©n phèi l¹i b»ng kh«ng.
c. Ph¬ng ph¸p sư dơng ci cïng.
GDP = C + G + S + X – M
Víi :

- Ngoµi ra, viƯc nghiªn cøu vµ tÝnh GDP theo q cßn cã mơc ®Ých phÊn
®Êu ®Ĩ tr×nh ®é thèng kª tµi kho¶n qc gia ViƯt Nam ngang tÇm víi tr×nh ®é
trung b×nh tiªn tiÕn cđa c¸c níc trªn thÕ giíi.
ChÝnh v× ý nghÜa to lín nh vËy nªn viƯc tÝnh GDP theo q ngµy cµng ph¸t
triĨn vµ ®ỵc ¸p dơng réng r·i ë ViƯt nam
6. kÕt ln ch¬ng
Nh÷ng néi dung trªn chØ lµ giíi thiƯu rÊt s¬ lỵc vỊ hƯ thèng tµi kho¶n qc
gia vµ chØ tiªu GDP. Tuy nhiªn qua ®ã ta còng cã thĨ nhËn thÊy tÇm quan träng
cđa hƯ thèng tµi kho¶n qc víi vai trß qu¶n lý vÜ m« nỊn kinh tÕ qc d©n vµ ý
nghÜa cđa viƯc nghiªn cøu chØ tiªu GDP, ®Ỉc biƯt lµ viƯc nghiªn cøu chØ tiªu GDP
theo q ®èi víi ngµnh thèng kª nãi riªng vµ toµn x· héi nãi chung.
Vµ còng qua ®ã ta cã thĨ nhËn thÊy sù kh¸c biƯt gi÷a hai hƯ thèng th«ng tin
kinh tÕ x· héi SNA vµ MPS về cơ sở lý luận, đối tượng nghiên cứu và phản
ánh, các quan điểm khi xem xét quá trình sản xuất, phương pháp luận nói
chung và phương pháp tính chỉ tiêu thu nhập quốc dân và Tổng sản phẩm
quốc nội nói riêng.
Trêng ®¹i häc kinh tÕ qc d©n
24
Ln v¨n tèt nghiƯp Ngun Kim Thoa - Thèng kª 41A
Ch¬ng II
TÝnh GDP q cđa khu vùc I ( NÔNG – LÂM - THUỶ SẢN )
theo ph¬ng ph¸p s¶n xt.
I. VAI TRÒ CỦA KHU VỰC I
Hệ thống ngành kinh tế quốc dân ban hành theo NghÞ ®Þnh cđa ChÝnh phđ
sè 75/CP ngµy 27/10/1993, toµn bé ho¹t ®éng s¶n xt cđa nỊn kinh tÕ qc d©n
cđa qc gia ®ỵc chia thµnh 3 khu vùc :
khu vùc 1: bao gåm nh÷ng ho¹t ®éng khai th¸c s¶n phÈm tõ tù nhiªn nh:
l©m nghiƯp, n«ng nghiƯp, thủ s¶n.
khu vùc 2: bao gåm nh÷ng ho¹t ®éng khai th¸c vµ chÕ biÕn s¶n phÈm tõ má
c¸c lo¹i, c«ng nghiƯp chÕ biÕn; s¶n xt vµ ph©n phèi ®iƯn níc, ga, x©y dùng.