Lý LuậN tích luỹ t bản - ý nghĩa và vai trò của nó trong việc huy
động vốn ở các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN ở Việt Nam hiện nay
--------------------------------
đặt vấn đề
Sự chuyển đổi nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp
sang nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa là bớc đi đúng đắn cuả
Đảng và Nhà nớc ta. Những thành tựu đã đạt đợc trong 15 năm qua là sự cố
gắng của nhiều cấp nhiều ngành, nhiều thành phần kinh tế đem lại bộ mặt
phát triển cho Việt Nam tạo bớc đi và khẳng định vị thế trong khu vực và trên
thế giới. Một trong các yếu tố đem lại thành công thì vấn đề huy động vốn và
sử dụng vốn là yếu tố quan trọng và cơ bản nhất bởi lẻ nó là điều kiện cần
thiết, yêu cầu tất yếu đối với quá trình phát triển của bất kỳ quốc gia nào trên
thế giới đặc biệt là Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Tích luỹ vốn để xây
dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật đáp ứng cho mục tiêu công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nớc.
Trong doanh nghiệp vấn đề tích luỹ vốn đợc xem là yếu tố để doanh
nghiệp có thể mở rộng sản xuất tăng khả năng cạnh tranh và đem lại thu
nhập cao trong tơng lai, cùng với nó việc phân bố và sử dụng hiệu quả cũng
là bài toán đòi hỏi các doanh nghiệp cần có sự lựa chọn và đa ra các quyết
định cần thiết. Thấy rõ đợc tầm quan trọng của việc tích luỹ vốn hiện nay,
trong giới hạn của bài viết này em tập trung nghiên cứu vấn đề tích luỹ t bản
ở các góc độ mặt chát và mặt lợng đồng thời đa ra các giải pháp có tính khả
thu nhằm thúc đẩy quá trình tích luỹ đáp ứng nhu cầu trong doanh nghiệp
nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung trong giai đoạn tới. Bài viết dới
dạng để án của môn Kinh tế chính trị nên nội dung gồm có:
1
Phần I : Lý luận chung về tích luỹ t bản
Phần II: Làm rõ các khái niệm: doanh nghiệp, vốn doanh nghiệp trong
nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa.
Phần III: ý nghĩa thực tiênhững mà việc nghiên cứu.

lớn trong toàn t bản, lúc đầu bằng một lợng t bản nhỏ và tài khéo léo của
3
mình mà nhà t bản đã làm cho qui mô và lợi nhuận không ngừng lớn mạnh.
Các-mac đã nói T bản ứng trớc chỉ là một giọt nớc trong dòng sông của sự
tích luỹ mà thôi.
Động cơ của TLTB và tái sản xuất mở rộng TBCN. Mục đích của sản
xuất t bản là sự lớn lên không ngừng của giá trị để thực hiện mục tiêu đó các
nhà t bản không ngừng tích luỹ và tái sản xuất mở rộng xem đó là phơng
tiện để bóc lột công nhân và làm giàu cho bản thân.
Nh vậy tích luỹ giữ vai trò quyết định làm cho nền sản xuất t bản lớn
nhanh muốn tái sản xuất mở rộng thì phải có vốn lớn tích luỹ là nguồn gốc
cơ bản tạo ra vốn lớn đó. Tích luỹ vốn gắn chặt với quá trình tái sản xuất mở
rộng vì vậy muốn mở rộng sản xuất thì nhà t bản phải tích luỹ vốn và chiếm
dụng vốn . Mặt khác do cạnh tranh, các nhà t bản buộc phải tích luỹ không
ngừng làm cho t bản của mình tăng lên. Nếu không tích luỹ thì không thể
đứng vững trên thị trờng đồng nghĩa với sự phá sản. Trên thực tế ban đầu nhà
t bản rất tiết kiệm để đầu t mở rộng sản xuất để hy vọng vào kết quả đầu t sản
xuất của mình và tiêu dùng t bản tăng lên cùng với thời gian cùng với sự lớn
mạnh của qui mô tích luỹ.
ở nớc ta thì tích luỹ là để mở rộng sản xuất nâng cao hiệu quả sản
xuất và xã hội vì mục tiêu cuả giai cấp công nhân và của toàn xã hội, mục
tiêu dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng văn minh. Tích luỹ vốn đợc
chúng ta coi là chiến lợc và là chìa khoá của sự thành công trong quá trình
phát triển.
2. Mặt lợng của tích luỹ.
Mặt lợng của tích luỹ TB chính là qui mô khối lợng của t bản cho tích
luỹ, nhân tố ảnh hởng trực tiếp đến khối lợng t bản dành cho tích luỹ chính là
khối lợng giá trị thặng d và tỷ lệ phân chia khối lợng giá trị thặng d k cho tiêu
4
dùng và đầu t của nhà t bản. Do đó nhân tố làm tăng qui mô tích luỹ cũng

Khi m không đổi thì v càng lớn thì khối lợng giá trị thặng d càng
nhiều tạo điều kiện để tăng qui mô của tích luỹ TB. Ngày nay do cấu tạo hữu
cơ t bản c/m tăng lên mới nhìn ta tởng rằng ngời lao động ngày càng đợc
nghỉ ngơi thế nhng thực tế ngợc lại họ càng phải làm việc căng thẳng bị vắt
kiệt sức bởi cờng độ lao động và sự tập trung cao độ trong lao động.
3. Mối quan hệ giữa tích luỹ, tích luỹ tập trung t bản.
Một trong những qui luật của tích luỹ t bản là quá trình tích tụ và tập
trung vốn ngày càng tăng. Tích tụ vốn là sự tăng lên của qui mô t bản cá biệt
bằng việc biến một phần lợi nhuận thành vốn đầu t phụ thêm vào chu kì sản
xuất tiếp theo tích tụ vốn là kết quả của quá trình tích luỹ vốn. Khối lợng lợi
nhuận mà doanh nghiệp tạo ra ngày càng lớn chính là điều kiện để doanh
nghiệp có thể chuyển một phần lợi nhuận để tích luỹ vốn và không ngừng
tăng qui mô sản xuất.
Trong quá trình tích luỹ vốn còn xảy ra quá trình tập trung t bản. khác
với tích luỹ và tích tụ tập trung t bản là tập trung khối lợng lớn vào tay một
ngời này thì nó biến khỏi tay nhiều ngời ở nơi khác. Sự tiến bộ của tích luỹ
cũng làm tăng thêm vật liệu cho sự tập trung tức là làm tăng thêm vật liệu
theo sự tập trung tức là làm tăng thêm những t bản cá biệt vì vậy muốn thực
hiện thì trớc đó phải tập trung t bản. Nh vậy tập trung vốn là sự tăng thêm qui
mô vốn của doanh nghiệp cá biệt bằng cách hợp nhất nhiều doanh nghiệp cá
biệt có sẵn thành một doanh nghiệp mới có qui mô lớn hơn.
Tập trung vốn có thể đợc thực hiện theo kiểu cá lớn nuốt cá bé hoặc
chính quá trình cạnh tranh sẽ thúc đẩy các nhà doanh nghiệp riêng lẻ liên kết
6
lại với nhau hình thành nên những tập đoàn kinh tế lớn nhằm tăng sức cạnh
tranh trên thị trờng và mặt khác cũng là sự phá sản. Hơn nữa tập trung vốn
còn đợc thực hiện qua con đờng tín dụng, chính tín dụng làm tăng u thế của
doanh nghiệp có vốn lớn giành quyền chủ động trong sản xuất kinh doanh,
tăng sức cạnh tranh trên thơng trờng, thôn tính vốn của các doanh nghiệp
cạnh tranh. Tích tụ và tập trung tuy có sự khác nhau về nguồn tích luỹ nhng

hoá sản xuất với tính chất chiếm hữu t nhân t bản chủ nghĩa. Sự mâu thuẫn
sẽ ngày càng trở nên gay gắt đòi hỏi giai cấp t bản tự điều chỉnh để cho ngời
lao động có cuộc sống đầy đủ hơn.
nghiệp có thể có cho quá trình đầu vào hoạt động kinh doanh đem lại
lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trong tình hình hiện nay doanh nghiệp có vai
trò chủ đạo trong nền kinh tế, nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta
lú hình thức mà doanh nghiệp tồn tại là doanh nghiệp nhà nớc doanh nghiệp
liên doanh liên kết và doanh nghiệp t nhân. Họ làm ăn nhanh nhậy và hiệu
quả đem lại bộ mặt phát triển cho Việt Nam.
Để tiến hành công việc sản xuất kinh doanh doanh nghiệp cần phải có
t liệu sản xuất và nhân công mà muốn có nó doanh nhiệp phải có vốn để
trang trải cho hoạt động của mình ngoài vốn do chính chủ doanh nghiệp bỏ
ra hoặc đợc bổ xung từ kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngoài ra
để mở rộng sản xuất thì doanh nghiệp có thể huy động nguồn vốn nhàn rỗi từ
trong dân c, các tầng lớp xã hội hoặc qua các kênh thu vốn nh ngân hàng, các
tổ chức tín dụng, từ ngân sách nhà nớc, từ nớc ngoài.
2. Vai trò của vốn.
8
Vốn có vai trò quyết định trong việc tạo ra mọi của cải vật chất cho xã
hội và tiến bộ xã hội, nó là nhân tố vô cùng quan trọng để thực hiện quá trình
ứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ
cấu và đẩy nhanh tốc độ kinh tế nhờ đó đời sống nhân dân ngày một nâng
cao các nguồn lực về con ngời tài nguyên đợc khai thác hiệu quả hơn từ đó
tác động mạnh đến cơ cấu kinh tế của đất nớc đợc chuyển dịch nhanh chóng
theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá. Đại hội Đảng IX đã đặt ra mục tiêu
phấn đấu đến năm 2020 nớc ta trở thành một nớc công nghiệp tiến tới ra nhập
các tổ chức thơng mại WTO, AFTA... và hội nhập với thế giới. Để thực hiện
đợc mục tiêu đó đòi hỏi sự nỗ lực của toàn Đảng toàn dân, mọi cá nhân mọi
tổ chức trong nền kinh tế đặc biệt phải nhấn mạnh vai trò chủ đạo của doanh
nghiệp vấn đề đặt ra là phải sử dụng nguồn vốn sao cho đạt hiệu quả cao nhất