BÀI DỰ THI
CHƯƠNG

TRÌNH

ĐẠI

SỨ

MÔI

TRƯỜNG

BAYER
VIỆ
T
NAM

2006
RÁC
TH
ẢI

SINH
HO
Ạ
T
M
Ộ
T PH
ẦN

Envoy
1998 1999 2000 2001
980.662 1.063.573 1.180.989 1.368.000

Rác

thải

sinh

hoạt
Một

phần

của

cuộc

sống
Rác là một phần tất yếu của cuộc sống, khơng một hoạt động nào của cuộc
sống khơng sinh ra rác. Xã hội ngày càng phát triển, số lượng rác ngày càng nhiều và
dần trở thành một mối đe dọa thật sự đối với cuộc sống. Nếu khơng giải quyết vấn đề
rác thải một cách hợp lý, chẳng mấy chốc, cuộc sống của chúng ta sẽ ngập tràn trong
rác. Chúng ta sẽ làm gì để khơng phải sống trên núi rác? Hãy hành động từ hơm nay.
I. RÁC THẢI SINH HOẠT LÀ GÌ ?
1. Khái niệm
Chất thải rắn – CTR ( còn gọi là rác) là các chất rắn bị loại ra trong q trình
sống, sinh hoạt, hoạt động sản xuất của con người và động vật. CTR phát sinh từ các
hộ gia đình, khu cơng cộng, khu thương mại, khu xây dựng, bệnh viện, khu xử lý chất


of

life
Bayer
-
Young

Environ
ment

Envoy

Plastic khó tái chế 9.1
Cao su, đế giày dép 6.3
Vải sợi, vật liệu sợi 4.2
Đất đá, béton 1.6
Thành phần khác 5.4
Nguồn: HOWADICO, 06.2002
Hình 1: Rác thải sinh hoạt – Một phần của cuộc sống
2. Tác động môi trường của rác thải sinh hoạt
CTR gây ô nhiễm toàn diện đến môi trường sống: không khí, đất, nước.

Gây hại sức khỏe: CTR có thành phần chất hữu cơ cao, là môi trường tốt cho
các loài gây bệnh như ruồi, muỗi, chuột, gián… qua các trung gian có thể phát triển
mạnh thành dịch.

Ô nhiễm nước:
Rác sinh hoạt không được thu gom, thải vào kênh, rạch, sông, hồ…
gây ô nhiễm môi trường nước bởi chính bản thân chúng. Rác nặng lắng làm nghẽn

Ô nhiễm không khí
Bụi trong quá trình vận chuyển lưu trữ rác gây ô nhiễm không khí.
Rác hữu cơ dễ phân hủy sinh học. Trong môi trường hiếu khí, kị khí có độ ẩm
cao, rác phân hủy sinh ra SO
2
, CO, CO
2
, H
2
S, NH
3
… ngay từ khâu thu gom đến chôn
lấp. CH
4
là chất thải thứ cấp nguy hại, gây cháy nổ.

Ô nhiễm đất:
Nước rò rỉ trong bãi rác gây ô nhiễm đất.
II. BIỆN PHÁP NÀO CHO RÁC THẢI SINH HOẠT
Chúng ta có thể chia thành 2 loại biện pháp như sau:

Biện pháp kỹ thuật.

Biện pháp quản lý.
Biện pháp kỹ thuật để xử lý CTR ngày nay rất phát triển với nhiều kỹ thuật
tiên tiến và hiệu quả. Ở Việt Nam, hiện nay có công nghệ Seraphin rất hữu hiệu trong
phân loại và xử lý CTR.Trong bài tiểu luận này, tôi không đề cập đến các giải pháp
kỹ thuật để xử lý CTR mà chủ yếu sẽ đề cập đến các biện pháp mang tính chất quản
lý để có thể quản lý CTR hiệu quả.
Bi

trường dẫn đến ô nhiễm môi trường, đó là sự xuất hiện của chi phí ngoại tác, môi

4
Solid

waste

–

Part

of

life
Bayer
-
Young

Environ
ment

Envoy

trường là tài nguyên tự do tiếp cận và chất lượng môi trường là một hàng hóa công
cộng.
Ba nguyên nhân trên có thể đưa ra nhiều hệ quả, trong đó, một hệ quả thường gặp
nhất là xuất hiện hiện tượng “ăn theo” (hiện tượng free - rider), mọi người mong muốn
hưởng chất lượng môi trường sống tốt hơn nhưng không muốn trả chi phí cho việc cải
thiện môi trường sống của mình và mong muốn người khác trả thay cho mình. Nhiều
người có cùng suy nghĩ như thế sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề xử lý rác thải nói

phải có trách nhiệm với sản phẩm hàng hóa của mình, trách nhiệm này được cụ thể
hóa bằng các đạo luật, họ phải tìm cách cải thiện các sản phẩm của mình sản xuất ra
(kể cả máy giặt, tivi, máy điều hòa…) sao cho dễ lắp đặt, phân loại, tái chế sau khi
chúng hết thời hạn sử dụng. Điều này buộc các công ty phải suy nghĩ để thay đổi,
nhìn chung có thể giúp năng cao trình độ công nghệ của đất nước khi các ngành sản
cuất buộc phải sản xuất thân thiện hơn với môi trường (enviromentally friendly) (mô
hình của Nhật Bản).
4. Hàng năm, nước ta phải tiêu tốn đến 15.000 tỷ đồng và 5000 ha. diện tích đất
quanh đô thị để xử lý và chôn lấp rác thải. Đây là một biểu hiện cho thấy sự yếu kém
và che lấp những khuyết điểm. Nhà nước cũng đã phải chi ra rất nhiều tiền để nhập
các thiết bị, công nghệ xử lý rác thải của các nước tiên tiến nhưng hiệu quả
cũng không cao

5
Solid

waste

–

Part

of

life
Bayer
-
Young

Environ

khó phân hủy và độc hại, thậm chí hệ thống thiết bị không thể vận hành được.
- Nếu thu hồi và tái chế thì do thành phần có giá trị bị bẩn bởi rác hữu cơ và
nước rác nên phải áp dụng công đoạn làm sạch, chính công đoạn này tạo ra chất thải
và nếu xử lý sẽ rất tốn kém làm tăng giá thành sản phẩm tái sinh.
P h ân l oạ

i r á

c sinh ho ạ

t t ạ

i nhà :
M ụ

c

tiê u : Tách rác ra làm hai thành phần riêng biệt nhằm nâng cao hiệu quả của
các hoạt động xử lý tiếp theo.
Ph â n

l o

ại

rác : Rác được chia làm hai loại chính: Chất hữu cơ dễ phân huỷ và các
chất còn lại tạm gọi là rác tái sinh.
Rác hữu cơ dễ phân hủy là các loại rác hữu cơ dễ bị thối rửa trong điều kiện tự
nhiên sinh ra mùi hôi thối như: các loại thức ăn thừa, thức ăn hư hỏng, vỏ trái cây,
các chất thải tách ra do làm bếp

-
Young

Environ
ment

Envoy


Đầu tư mạnh cho hệ thống phân loại rác tại nguồn sẽ rất tốn kém, nhưng phần
có lợi nhất là những loại phế liệu bán được, sẽ bị mạng lưới thu gom rác bán trước.
Do đó, điều kiện thu hồi vốn ban đầu là rất khó. Trang thiết bị tồn trữ và phân loại
trong nhà ít nhất phải có 1 thùng chứa hữu cơ, 1 thùng chứa vô cơ, bao PE. Đó là
chưa kể đến chi phí tuyên truyền rất cao để thay đổi thói quen của cộng đồng dân cư.

Khuyến khích các hộ gia đình tiến hành phân loại rác. Có thể tiến hành như
sau, thu phí thấp đối với nhưng gia đình tiến hành phân loại rác và thu phí cao đối với
các gia đình không phân loại rác. Mức phí phải được điều chỉnh sao cho mỗi gia đình
có thế thấy được sự tiện lợi khi phân loại rác tại nhà. Tuy nhiên, đây là loại biện pháp
mạnh, nên áp dụng sau một thời gian tuyên truyền không hiệu quả hay hiệu quả thấp.
Biện pháp t h

ực hiệ n :

Khuyến khích tận dụng tối đa, triệt để những vật dụng còn sử dụng
được trước khi vứt bỏ (chai, lọ, bao bì, giấy…), giúp giảm nguồn thải. Hạn chế
việc sử dụng những đồ vật “dùng một lần”.

Khuyến khích sử dụng thực phẩm chế biến sẵn.


hay không quan tâm, cho rằng những việc xả thải của mình làm có ảnh hưởng không
đáng kể đến môi trường. Trên quy mô rộng lớn thì suy nghĩ này gây tác hại vô cùng
lớn. Về mặt môi trường sẽ gây tích tụ và gia tăng ô nhiễm, về mặt xã hội thì sẽ gây
nếp suy nghĩ lan truyền trong cộng đồng và giữa các thế hệ. Do đó, cần thiết phải xây

7
Solid

waste

–

Part

of

life
Bayer
-
Young

Environ
ment

Envoy

dựng và phát triển những chương trình giáo dục cộng đồng trên những phương tiện
giao thông đại chúng. Trong chương trình đó nêu rõ những tác hại của rác với môi
trường và cộng đồng, những lợi ích mà môi trường và cộng đồng sẽ thu được khi tiến
hành phân lại rác tại gia đình, những vấn đề mình đã làm được cho cộng đồng, chính

Tại các khu thương mại, vui chơi, chợ chi phí dịch vụ đều tính phí vệ sinh kèm
theo, bố trí các khu vực thu gom rác, rác được lấy đi vào cuối ngày.
7. Xây dựng những nhà máy xử lý CTR chuyên nghiệp gần những bãi rác, nơi
tập kết rác thải. Về việc phân loại rác thải, không cần những nhân công có trình độ
cao về chuyên môn lẫn các mặt khác. Chính điều này giúp tạo điều kiện thuận trong 2
vấn đề sau đây: Thứ nhất, giải quyết được lượng lao động phổ thông rất dồi dào tại
Việt Nam; thứ hai là thực hiện được mục tiêu phân loại rác thải tại nguồn khi chưa
bước vào giải đoạn xử lý. Hiện nay, những khó khăn tại Việt Nam là vấn đề đầu ra và
vấn đề tài chính để thực hiện
Về đầu ra, rác thải sinh hoạt có chứa nhiều thành phần, trong đó có thể chia
thành 2 dạng: dạng có thể tái chế và không thể tái chế. Đối với dạng không thể tái chế,
thông thường là các loại rác có nguồn gốc hữu cơ, chúng ta có thể dùng để đưa vào
hầm ủ phân compost, sản xuất phân bón đất sạch, chi phí cho loại phân này khá rẻ, vì
chỉ tốn chi phí cho việc ủ rác thành phân bón và công chuyên chở, hầu như không tốn

8
Solid

waste

–

Part

of

life
Bayer
-
Young

vận động người dân, cộng đồng, đặc biệt là lực lượng thiếu niên, thanh niên tại từng
địa phương tham gia những ngày hội trồng cây (Tết trồng cây theo lời kêu gọi của
Bác Hồ,…), làm sạch đường phố, địa phương cư trú.
9. Ở cấp quốc gia, thực hiện bốn nguyên tắc trong quản lý rác
i. Nếu có thể, hãy tránh việc sản sinh ra chất thải.
ii. Khi không tránh được việc sản sinh ra chất thải, nếu có thể hãy tái chế chúng.
iii. Nếu chất thải không thể tái chế để làm các vật liệu khác, hãy thu hồi năng lượng
chứa trong chúng.
iv. Khi các bước trên không thể tíến hành được, hãy sử dụng biện pháp tốt nhất để
thải bỏ chúng.
Bên cạnh đó,

Xây dựng hệ thống luật pháp hoàn chỉnh. Trong đó, một số vấn đề quan trọng
cần được quan tâm và xây dựng cụ thể.

Tạo sự công bằng trong cạnh tranh giữa Nhà nước và tư nhân.

Xử lý nghiêm khắc, triệt để những hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Hỗ trợ về giá, thuế, các dịch vụ với các hàng hóa có nhãn sinh thái.

Thành lập đội tình nguyện viên môi trường, hay ở mức độ là cảnh sát môi
trường (được sự bảo hộ của pháp luật). Lực lượng này sẽ góp phần giữ sạch sẽ môi
trường (mô hình cảnh sát môi trường đã được áp dụng tại TP.HCM).

9
Solid

waste


thống quản lý môi trường. Ðây là một
phương pháp kết hợp giữa các biện pháp
tăng năng suất với các kỹ thuật quản lý môi
trường nhằm tạo ra sản phẩm
hoặc dịch vụ hài hoà với môi trường để tăng năng suất mà không làm ô nhiễm môi
trường. NSX có thể được áp dụng cho không chỉ trong các lĩnh vực nông nghiệp, dịch
vụ mà cho cả ngành công nghiệp.
Năng suất xanh khuyến khích sử dụng biện pháp ôn hòa để bảo vệ môi trường.
Như các phương pháp xử lý được đề cập, hầu hết là phương pháp cuối đường ống.
Nhưng thật ra, phương pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ môi trường là giảm thiểu tối đa
việc phát sinh chất thải, năng suất xanh là một trong những biện pháp đó.
III. KẾT LUẬN:
Rác, một phần của cuộc sống. Nhưng, ngày nay, rác không chỉ đi ra từ cuộc
sống, mà còn quay lại, đi vào cuộc sống, cùng con người xây dựng một thế giới mới,
thế giới không rác thải. Đó mới thật sự mang ý nghĩa là một phần tất yếu của cuộc
sống. Rác không phải là đồ bỏ đi nếu chúng con người biết đặt nó đúng vị trí. Nếu
được đặt đúng vị trí và được nhìn nhận vai trò một cách khách quan, rác sẽ mang lại
nguồn lợi vô cùng lớn cho con người. Dân tộc Việt Nam cần cù, người Việt Nam
thông minh, tin rằng, một ngày mai, những người trẻ Việt Nam sẽ xây dựng đất nước
tươi đẹp này trở thành một quốc gia giàu mạnh, văn minh, phát triển. Bên cạnh đó sẽ
là một Việt Nam rất xanh và rất sạch cùng bè bạn năm châu.
Xin chân thành cám ơn công ty Bayer đã tổ chức nên cuộc thi này để chúng tôi,
những người trẻ Việt Nam, có một diễn đàn giao lưu, học hỏi lẫn nhau, cùng nắm tay
nhau đi xây dựng hành trình xanh cho đất nước Việt Nam.
Tài li
ệu

tham

khảo