BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC THỰC HIỆN THỦ TỤC HẢI
QUAN ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU
THƢƠNG MẠI TẠI CHI CỤC HẢI QUAN TÂN CẢNG THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành : QUẢN TRỊ KINH DOANH
Chuyên ngành : QUẢN TRỊ NGOẠI THƢƠNG Giảng viên hướng dẫn : THS.TRẦN THỊ TRANG
Sinh viên thực hiện : NGUYỄN ĐAN TUYÊN
MSSV: 0954010599 Lớp: 09DQN1 TP. HỒ CHÍ MINH, 07/2013
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan với thầy cô nhà trường, bài luận văn tốt nghiệp này là do

Chân thành cám ơn thầy cô và các anh/chị.
Trân trọng.
Trang i

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT v
DANH SÁCH CÁC BẢNG SỬ DỤNG vi
DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH vii
LỜI MỞ ĐẦU 1
1. Tính cấp thiết của đề tài: 1
2. Tình hình nghiên cứu: 1
3. Mục đích nghiên cứu: 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu: 2
5. Phƣơng pháp nghiên cứu: 2
6. Dự kiến kết quả nghiên cứu: 3
7. Tài liệu tham khảo: 3
8. Kết cấu của Khóa luận tốt nghiệp: 4
CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5
1.1 Giới thiệu chung về thủ tục Hải quan điện tử 5
1.1.1 Khái niệm 5
1.1.1.1 Hải quan là gì? 5
1.1.1.2 Nhiệm vụ của Hải quan 5
1.1.1.3 Thủ tục hải quan và thủ tục hải quan điện tử 6
1.1.2 Sự cần thiết phải thực hiện hải quan điện tử tại Việt Nam 7
1.1.3 Nguyên tắc tiến hành thủ tục Hải quan điện tử 10
1.2 Thủ tục Hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

nhập khẩu thƣơng mại tại Chi cục Hải quan Tân Cảng thành phố Hồ Chí
Minh 33
2.2.1 Phân tích thực trạng thực hiện thủ tục hải quan điện tử tại Chi cục Hải
quan Tân Cảng thành phố Hồ Chí Minh 33
Trang iii

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
2.2.1.1 Quy trình thực hiện thủ tục hải quan điện tử tại Chi cục Hải quan Tân
cảng thành phố Hồ Chí Minh 33
2.2.1.2 Tình hình phân luồng, chuyển luồng của tờ khai thực hiện thủ tục hải
quan điện tử 41
2.2.2 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan
điện tử tại Chi cục Hải quan Tân Cảng thành phố Hồ Chí Minh 47
2.2.2.1 Thuận lợi 47
2.2.2.2 Khó khăn 49
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 53
CHƢƠNG III: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO VIỆC
THỰC HIỆN THỦ TỤC HẢI QUAN ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI HÀNG HOÁ XUẤT
NHẬP KHẨU THƢƠNG MẠI TẠI CHI CỤC HẢI QUAN TÂN CẢNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 54
3.1 Phƣơng hƣớng phát triển của Chi cục Hải quan Tân Cảng thành phố Hồ
Chí Minh trong năm 2013 54
3.2 Một số giải pháp-kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tại Chi
cục Hải quan Tân Cảng 55
3.2.1 Giải pháp 55
3.2.1.1 Về phía cơ quan Hải quan 55
3.2.1.1.1 Nâng cao hiệu quả công cụ quản lý rủi ro 55
3.2.1.1.2 Đẩy mạnh việc kiểm tra sau thông quan 58
3.2.1.1.3 Hoàn thiện hệ thống xử lý dữ liệu của phần mềm khai hải quan
Ecus 4 61

XK: Xuất khẩu
XNK: Xuất nhập khẩu
VNĐ: Việt Nam đồng
Trang vi

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
DANH SÁCH CÁC BẢNG SỬ DỤNG

BẢNG SỬ DỤNG: Trang
Bảng 2.1: Thống kê số lượng tờ khai theo các phương thức khai HQ năm 2012 28
Bảng 2.2: Số tiền thu nộp ngân sách nhà nước năm 2012 28
Bảng 2.3: Kết quả các vụ xử lý vi phạm hành chính 29
Bảng 2.4: Thống kê số lượng tờ khai điện tử tại Chi cục HQ Tân Cảng qua 3 năm
2010, 2011 và 2012 41
Bảng 2.5: Thống kê số lượng tờ khai điện tử tại Chi cục HQ Tân Cảng từ ngày
04/03/2013 đến 09/04/2013 45
Bảng 2.6: Thống kê số lượng tờ khai điện tử chuyển luồng từ ngày 04/03/2013 đến
09/04/2013 45

Trang vii

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ
ĐỒ, HÌNH ẢNH
SƠ ĐỒ: Trang
Sơ đồ 1.1: Quy trình thủ tục HQ điện tử đối với hàng hóa XK, NK theo hợp đồng
mua bán hàng hóa 14

mối quan hệ hợp tác song phương, đa phương là yêu cầu và nhiệm vụ của nước ta
nói chung và của ngành HQ Việt Nam nói riêng.
Cùng với sự phát triển đó, tất cả các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan
đến các hoạt động kinh tế nói chung và hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) nói riêng,
đã và đang từng bước đổi mới, cải tiến thủ tục hành chính nhằm theo kịp tốc độ phát
triển và hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động nói trên có điều kiện phát triển. Với xu thế
phát triển của HQ quốc tế ngày nay và trong tương lai chính là ứng dụng công nghệ
thông tin vào hoạt động quản lý, cải cách hành chính ngành HQ. Việc ứng dụng thủ
tục HQ điện tử là yêu cầu và nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết của HQ Việt Nam
trong quá trình hội nhập kinh tế với thế giới. Đặc biệt là trong thời điểm hiện nay,
các hoạt động XK-NK ngày càng gia tăng đòi hỏi sự nhanh chóng, rút ngắn quy
trình thủ tục HQ để sớm thông quan cho hàng hóa. Do đó, việc triển khai thủ tục
HQ điện tử-đặc biệt là nâng cấp phần mềm khai HQ điện tử lên phiên bản Ecus 4 là
việc làm rất cần thiết và mang lại nhiều lợi ích không những về phía doanh nghiệp
(DN) mà còn mang nhiều lợi ích, thuận lợi cho việc quản lý của cơ quan HQ.
Với đề tài “NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC THỰC HIỆN THỦ TỤC HẢI
QUAN ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU THƢƠNG MẠI
TẠI CHI CỤC HẢI QUAN TÂN CẢNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”, đây
được xem là 1 trong những đề tài nóng, hấp dẫn đang diễn ra trong thời gian qua và
phản ánh được tình hình triển khai thực hiện thủ tục HQ điện tử tại Chi cục HQ Tân
Cảng TP.HCM.
2. Tình hình nghiên cứu:
Việt Nam đã nhanh chóng triển khai thủ tục HQ điện tử vào năm 2005 cho
một số Chi cục HQ tại một số thành phố lớn trong cả nước. Thủ tục HQ điện tử này
Trang 2

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
chỉ áp dụng thí điểm và khuyến khích sử dụng cho một số DN lớn, bên cạnh vẫn áp
dụng thủ tục HQ truyền thống. Nhưng vào những ngày đầu năm 2013, đã đồng loạt
triển khai áp dụng khai báo và làm thủ tục HQ bằng điện tử, không áp dụng làm thủ

- Sử dụng phương pháp so sánh, đánh giá một số chỉ tiêu năm chọn so với
năm gốc.
- Từ những văn bản pháp lý và các số liệu thực tế thu thập được tôi đã sử
dụng phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp có hệ
thống, khoa học, dự báo làm cơ sở để nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục HQ điện tử
tại TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung.
- Sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu, bao gồm:
+ Số liệu sơ cấp:
Quan sát: tiếp cận, tìm hiểu và quan sát thực tế về quá trình thực hiện triển
khai thủ tục HQ điện tử tại Chi cục HQ Tân Cảng.
Tính toán: thống kê các số liệu trên công cụ Ms. Excel làm cơ sở phân tích,
đánh giá, vẽ biểu đồ.
+ Số liệu thứ cấp:
Các báo cáo, tài liệu về tình hình thực hiện thủ tục HQ điện tử trong 3 năm từ
năm 2010-2012 tại Chi cục HQ Tân Cảng.
Số liệu báo cáo của Chi cục HQ Tân Cảng từ ngày 04/03/2013-09/04/2013.
Tôi thật may mắn vì tôi được thực tập tại Chi cục HQ Tân Cảng trong những ngày
đầu tiên mà tại đây Chi cục HQ Tân Cảng triển khai thực hiện thủ tục HQ điện tử
với phần mềm khai HQ phiên bản mới (Ecus 4) cùng với 1 quy trình làm thủ tục
mới.
6. Dự kiến kết quả nghiên cứu:
Bài luận văn này là nguồn tài liệu tham khảo đáng tin cậy giúp cho cơ quan
HQ giải quyết một số vấn đề khó khăn đang gặp phải trong quá trình thực hiện thủ
tục HQ điện tử. Nhằm phát huy được thế mạnh, khắc phục khó khăn, nâng cao chất
lượng quản lý cho cơ quan HQ.
7. Tài liệu tham khảo:
Để có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu luận văn này, tôi đã đi thực tập thực
tế tại Chi cục HQ Tân Cảng Tp.HCM để quan sát và học hỏi. Bên cạnh đó, không
ngừng tìm hiểu và sưu tầm từ nhiều nguồn tài liệu đáng tin cậy khác nhau (xem
thêm mục tài liệu tham khảo) như số liệu thống kê, báo cáo tình hình hoạt động tại

thực hiện Thống kê hàng hoá thực xuất và thực nhập” Theo VIBonline.com.vn-
Diễn đàn các doanh nghiệp Việt Nam.
 Kết Luận
Từ những định nghĩa và những khái niệm khác nhau đã tìm hiểu phía trên, ta
có thể phát biểu và hiểu như sau: Hải quan là 1 binh chủng đặc biệt trên mặt trận
kinh tế, chính trị an ninh, đối ngoại và HQ chính là người gác cửa cho nền kinh tế,
gác tiền, gác hàng, gác giấy tờ.
1.1.1.2 Nhiệm vụ của Hải quan
Căn cứ theo điều 11-luật số 42/2005/QH11 thì nhiệm vụ của HQ Việt Nam
là:
♦ Thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải;
♦ Phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới;
♦ Tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa XK, NK;
♦ Thống kê hàng hóa XK, NK;
♦ Kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về HQ đối với hoạt động
XK, NK, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa
XK, NK.
Trang 6

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
1.1.1.3 Thủ tục hải quan và thủ tục hải quan điện tử
- Căn cứ vào Điều 4 giải thích từ ngữ của Luật HQ sửa đổi bổ sung quy
định đối với thủ tục HQ như sau:
“ Thủ tục HQ là các công việc mà người khai HQ và công chức HQ phải
thực hiện theo quy định của Luật này đối với hàng hoá, phương tiện vận tải.”
- Căn cứ vào điều 3 giải thích từ ngữ chương 1 số 87/2012/NĐ- CP định
nghĩa như sau:
“Thủ tục HQ điện tử là thủ tục HQ trong đó việc khai, tiếp nhận, xử lý
thông tin khai HQ, trao đổi các thông tin khác theo quy định của pháp luật về thủ
tục HQ giữa các bên có liên quan thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện

trong khu vực và thế giới; chuyển đổi từ thủ tục HQ thủ công sang thủ tục HQ điện
tử; tổng kết, rút kinh nghiệm để hoàn thiện quy trình thủ tục HQ điện tử.

Và sau đây là một vài lí do cơ bản tại sao cần phải triển khai thực hiện
thủ tục HQ điện tử:
Thứ nhất,“Chính phủ quy định cụ thể về hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật trao
đổi số liệu điện tử, giá trị pháp lý của chứng từ điện tử phù hợp với quy định của
pháp luật về giao dịch điện tử; trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan HQ các cấp,
các cơ quan nhà nước hữu quan, tổ chức, cá nhân hoạt động XK, NK, xuất cảnh,
nhập cảnh trong việc thực hiện thủ tục HQ điện tử”. – trích dẫn theo khoản 4 Điều
1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật HQ. Qua đó ta có thể thấy được việc ban
hành Nghị định về thực hiện thủ tục HQ điện tử là phù hợp với quy định trên đây
của Luật HQ.
Thứ hai, khi thực hiện thủ tục HQ điện tử, thì tất cả đều được công khai hóa,
có nghĩa giám đốc của DN sẽ kiểm soát được các chi phí của lô hàng. Từ đó, tiết
kiệm tối đa chi phí, giảm giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh cho DN điều đó
đồng nghĩa với việc tăng doanh thu, lợi nhuận cho DN.
Thứ ba, Chính phủ đặt ra nhiệm vụ, yêu cầu phải đơn giản hóa thủ tục hành
chính trong lĩnh vực HQ theo các Nghị quyết số 25/NQ-CP ngày 02/06/2010 và số
68/NQ-CP ngày 08/10/2012; hoàn thành tốt các mục tiêu, nhiệm vụ thực hiện Chiến
lược phát triển ngành HQ đến năm 2020 (theo Quyết định số 448/QĐ-TTg ngày
25/03/2011) và việc thực hiện các cam kết quốc tế, trong đó có việc thực hiện cơ
chế HQ một cửa ASEAN-ASW Web Portal (Cổng thông tin ASW) đã đặt ra yêu
cầu cần khẩn trương đẩy nhanh hơn việc áp dụng HQ điện tử.
Thứ tƣ, Việt Nam đã là thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới
và Việt Nam đã và sẽ gia nhập các tổ chức khác qua đó thấy được tiềm năng, cơ hội
và thách thức của nước ta. Điều đó cũng đồng nghĩa với khối lượng công việc sẽ
Trang 8

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG

quan HQ nói riêng, bộ máy nhà nước nói chung.
Cùng với phương thức quản lý hiện đại thông qua áp dụng các phương thức
kiểm tra, đối chiếu và xử lý tự động một số bước trong quy trình thủ tục, một số
Trang 9

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
giấy tờ thuộc bộ hồ sơ HQ điện tử mà vẫn bảo đảm quản lý đã giúp ngành thực hiện
tốt nhiệm vụ về đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo Nghị quyết của Chính
phủ đề ra; giảm được áp lực về thời gian, nhân lực và các chi phí quản lý phát sinh;
đồng thời tiết kiệm chi phí, tăng hiệu quả quản lý, đảm bảo tính chính xác trong
công tác quản lý, điều hành, thống kê, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính chuyên
nghiệp, hạn chế phát sinh tiêu cực…
Thứ ba, còn đối với cơ quan, tổ chức khác liên quan, việc thực hiện thủ tục
HQ điện tử góp phần đẩy nhanh tiến độ cải cách, hiện đại hóa, điện tử hóa các thủ
tục hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước được giao; thúc đẩy việc phối hợp,
phân công, phân cấp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan nhà nước trong quản lý hoạt
động thương mại, XNK. Từ đó góp phần thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ hiện đại hóa
nền hành chính Nhà nước.
Thứ tƣ, mở rộng thủ tục HQ điện tử là góp phần thực hiện tốt việc đánh giá
tổng thể thực trạng các thủ tục hành chính hiện hành, phát hiện các bất cập, trên cơ
sở đó đưa ra các phương án giải quyết, hoàn thiện hệ thống thủ tục hành chính theo
hướng đơn giản, thuận lợi cho cá nhân, tổ chức và DN; tạo bước chuyển căn bản
trong cải cách thủ tục hành chính, nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ, đơn giản,
công khai, minh bạch của thủ tục hành chính; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước,
góp phần đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa XNK, đáp ứng nhu cầu ngày càng
cao của hoạt động thương mại và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội; góp phần phòng
chống tham nhũng và lãng phí.
Thứ năm, nâng cao vị trí của Việt Nam trong khu vực và thế giới. Là một
trong những động thái tích cực chứng tỏ thiện chí của Việt Nam trong việc hội nhập
với nền kinh tế của thế giới.

1.2.1 Đối tƣợng áp dụng
Căn cứ vào điều 2 chương 1 Thông tư số 196/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính
về những đối tượng được áp dụng làm thủ tục HQ điện tử cụ thể:
1. Tổ chức, cá nhân XK, NK hàng hóa thương mại thực hiện thủ tục HQ điện tử.
2. Cơ quan HQ, công chức HQ.
3. Cơ quan khác của Nhà nước trong việc phối hợp quản lý nhà nước về HQ.
1.2.2 Ngƣời khai hải quan điện tử
Căn cứ vào điều 4 chương 1 thông tư số 196/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính
quy định về người khai HQ điện tử:
1. Chủ hàng hóa XK, NK thương mại (gồm cả thương nhân nước ngoài không
hiện diện tại Việt Nam đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền XK, quyền
NK hàng hóa theo quy định của pháp luật).
2. Tổ chức được chủ hàng hóa XK, NK uỷ thác.
Trang 11

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
3. Đại lý làm thủ tục HQ.
1.2.3 Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử Hải quan
♦ Theo điều 6 thông tư số 196/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính về các đối
tượng được truy cập và trao đổi thông tin với Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử HQ
gồm:
- Công chức HQ;
- Người khai HQ;
- Tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng đã được cơ quan HQ công nhận;
- Các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan đến cấp phép, quản lý chuyên
ngành cho hoạt động XK, NK;
- Tổ chức tín dụng đã ký thỏa thuận thu nộp thuế, lệ phí và các khoản thu khác
của ngân sách nhà nước liên quan đến hoạt động XK, NK với Tổng cục HQ; các
tổ chức tín dụng hoặc các tổ chức khác hoạt động theo quy định của Luật các tổ
chức tín dụng thực hiện việc bảo lãnh số tiền thuế phải nộp cho người khai HQ;

NK theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 18 Luật HQ cụ thể:
♦ Hàng hóa NK được thực hiện trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hàng hóa
đến cửa khẩu;
Đối với hàng hóa NK, ngày hàng hóa đến cửa khẩu là ngày ghi trên dấu của
cơ quan HQ đóng lên bản khai hàng hóa (bản lược khai hàng hóa) trong hồ sơ
phương tiện vận tải nhập cảnh (đường biển, đường hàng không, đường sắt) hoặc
ngày ghi trên tờ khai phương tiện vận tải hoặc sổ theo dõi phương tiện vận tải qua
cửa khẩu, đường sông, đường bộ.
♦ Hàng hóa XK được thực hiện chậm nhất là 08 giờ trước khi phương tiện
vận tải xuất cảnh;
1.2.5 Hồ sơ hải quan điện tử
- Căn cứ khoản 1 chương 2 điều 8 Thông tư số 196/2012/TT-BTC của Bộ Tài
chính quy định về hồ sơ HQ điện tử bao gồm:
♦ Tờ khai HQ điện tử ở dạng điện tử. Trong trường hợp phải xuất trình, nộp
bản giấy theo yêu cầu của các cơ quan có thẩm quyền, tờ khai HQ điện tử được in
ra giấy theo mẫu Tờ khai hàng hóa XK, NK; mẫu Phụ lục tờ khai hàng hóa XK,
NK, mẫu Tờ khai sửa đổi bổ sung, mẫu Bản kê tại Phụ lục III kèm theo Thông tư
này (sau đây gọi chung là tờ khai HQ điện tử in).
Trường hợp một tờ khai HQ điện tử in có 01 (một) phụ lục, người khai HQ
ký tên, đóng dấu trực tiếp lên bản phụ lục. Trường hợp một tờ khai HQ điện tử in có
nhiều hơn 01 (một) phụ lục thì người khai HQ ký tên, đóng dấu vào tờ phụ lục cuối
cùng và toàn bộ các tờ phụ lục phải đóng dấu giáp lai.
Trang 13

SVTH: NGUYỄN ĐAN TUYÊN GVHD: THS. TRẦN THỊ TRANG
♦ Các giấy tờ quy định tại điều này nếu là bản chụp thì chủ hàng, người đại
diện hợp pháp của chủ hàng phải xác nhận, ký tên, đóng dấu và chịu trách nhiệm về
tính hợp pháp của các giấy tờ này.
- Khi người khai HQ có văn bản đề nghị cấp lại tờ khai HQ điện tử in (bản
do người khai HQ lưu) đã bị thất lạc, Chi cục HQ nơi đăng ký tờ khai in tờ khai HQ