PHẦN MỞ ĐẦU

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong những năm gần đây, với đường lối đổi mới cùng với chính sách mở
cửa của Đảng và Nhà nước, nền kinh tế của đất nước ta đã không ngừng phát triển
và đạt được những thành tựu to lớn. Cùng với sự phát triển đó, tất cả các cơ quan
quản lý Nhà nước có liên quan đến các hoạt động kinh tế nói chung và hoạt động
xuất nhập khẩu nói riêng, đã và đang từng bước đổi mới, cải tiến thủ tục hành
chính nhằm theo kịp tốc độ phát triển và hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động nói trên
có điều kiện phát triển.Với xu thế phát triển mạnh mẽ và tất yếu của giao dịch điện
tử trong những năm vừa qua và cả trong tương lai, thủ tục hải quan cũng đã và
đang được “điện tử hóa”. Nói cách khác thủ tục hải quan điện tử đã ra đời và ngày
càng phát triển để đáp ứng yêu cầu của xuất nhập khẩu hàng hóa và xuất nhập
cảnh giữa các quốc gia.
Ở Việt Nam, thủ tục hải quan chỉ mới bắt đầu được áp dụng thí điểm từ
năm 2005. Và đến nay, qua gần 6 năm triển khai, thủ tục hải quan điện tử đã và
đang đi vào đời sống, đặc biệt là hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp xuất
nhập khẩu. Qua một thời gian thực hiện, thực tế cho thấy thủ tục hải quan điện tử
là một hình thức thủ tục mới có nhiều ưu điểm so với thủ tục hải quan truyền
thống, như: tiết kiệm thời gian, tiết kiệm chi phí, tiết kiệm nhân lực, thông quan
hàng hóa nhanh chóng, giảm bớt thủ tục giấy tờ, tăng doanh thu, lợi nhuận, tăng
uy tín thương hiệu cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý. Việc làm này
đã được cộng đồng doanh nghiệp, dư luận đánh giá cao và đây cũng là một đóng
góp quan trọng, thúc đẩy nhanh quá trình hội nhập của Việt Nam với nền kinh tế
thế giới. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều vấn đề hạn chế, tồn tại cần phải
phải khắc phục để hoàn thiện và phát triển trong thời gian tới.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Các giải pháp nhằm hoàn thiện quy
trình thực hiện thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất nhập khẩu bằng
đường biển tại thành phố Hồ Chí Minh” để làm đề tài báo cáo tốt nghiệp.
Do thời gian nghiên cứu có hạn, đề tài tốt nghiệp vẫn còn những thiếu sót
nhất định. Em rất mong nhận được sự góp ý của các Thầy, Cô và bạn bè để tôi có

đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại thành phố Hồ Chí Minh đến
năm 2020
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 2
CHƯƠNG 1:
KHÁI QUÁT VỀ THỦ TỤC HẢI QUAN ĐIỆN TỬ
1.1. Khái niệm thủ tục hải quan điện tử và một số khái niệm liên quan
Theo điều 3 thông tư số 222/2009/TT-BTC Hướng dẫn thí điểm thủ tục hải
quan điện tử:
Thủ tục hải quan điện tử: là thủ tục hải quan trong đó việc khai báo, tiếp
nhận, xử lý thông tin khai hải quan, ra quyết định được thực hiện thông qua Hệ
thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Thông điệp dữ liệu điện tử hải quan: Là thông tin được tạo ra, gửi đi,
được nhận và được lưu trữ bằng phương tiện điện tử theo định dạng chuẩn để thực
hiện thủ tục hải quan điện tử.
Chứng từ điện tử: Là chứng từ tạo ra theo quy định tại Khoản 1 Điều 3
Chương I Nghị định số 27/2007/NĐ-CP ngày 23/02/2007 về giao dịch điện tử
trong lĩnh vực tài chính được sử dụng để thực hiện thủ tục hải quan điện tử.
Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan: Là hệ thống thông tin do Tổng
cục Hải quan quản lý tập trung, thống nhất, sử dụng để thực hiện thủ tục hải quan
điện tử.
Hệ thống khai hải quan điện tử: Là hệ thống thông tin do người khai hải
quan quản lý, sử dụng để thực hiện thủ tục hải quan điện tử.
Hệ thống khai hải quan điện tử dự phòng: Là hệ thống thông tin do Tổng
cục Hải quan quản lý tại cơ quan hải quan, được sử dụng để người khai hải quan
thực hiện thủ tục hải quan điện tử khi có sự cố ngoài Hệ thống xử lý dữ liệu điện
tử hải quan.
Thông quan hàng hoá: Là việc cơ quan hải quan cho phép hàng hoá đã
hoàn thành các thủ tục hải quan cần thiết được xuất khẩu, nhập khẩu hoặc hoàn
thành các thủ tục hải quan và chuyển sang một chế độ quản lý hải quan khác.
Giải phóng hàng: Là việc cơ quan hải quan cho phép hàng hoá đang trong

Thủ tục hải quan có thể thực hiện bằng những cách thức, phương tiện khác
nhau. Vídụ: truyền thống (thủ công), bán truyền thống hoặc điện tử. Trước đây, ở
Việt Nam, thủ tục hải quan chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp truyền
thống (hoàn toàn dựa vào hồ sơ giấy) hoặc bán truyền thống - kết hợp giữa truyền
thống và điện tử (khai báo bằng đĩa mềm, khai báo qua mạng internet kết hợp hồ
sơ giấy). Trong phương pháp này, luôn có sự tiếp xúc trực tiếp giữa người khai
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 4
hải quan và công chức hải quan trong quá trình làm thủ tục hải quan và sử dụng
hồ sơ giấy.
Hiện nay, ngoài phương pháp truyền thống, bán truyền thống, thủ tục hải
quan còn được thực hiện hoàn toàn bằng phương tiện điện tử (hệ thống xử lý dữ
liệu điện tử).
Theo thủ tục truyền thống, doanh nghiệp muốn nhập hoặc xuất một lô hàng
thì phải đến hải quan mua bộ hồ sơ (bằng giấy), khai các mặt hàng vào các tờ khai
rồi đem nộp cho công chức hải quan. Sau khi dùng các biện pháp nghiệp vụ (nhập
dữ liệu vào máy tính, phân luồng hàng hóa, kiểm hóa, áp thuế...), công chức hải
quan trả hồ sơ cho doanh nghiệp để đi làm hàng. Thường công đoạn này phải mất
hơn một giờ đồng hồ, tùy thuộc vào mặt hàng. Nếu hàng ở luồng xanh, doanh
nghiệp được làm hàng ngay, còn hàng ở luồng vàng - đỏ thì phải kiểm tra xác
xuất theo phần trăm do lãnh đạo chi cục quyết định. Cách làm này cả hải quan và
doanh nghiệp đều phải vất vả từ khâu khai báo đến kiểm tra cho thông quan hàng
hóa.
Sau một thời gian chuẩn bị, thử nghiệm, hiện nay, người khai hải quan có
thể đăng ký hồ sơ làm thủ tục hải quan bằng cách tạo, gửi các thông tin dưới dạng
điện tử đến cơ quan hải quan và nhận các thông tin (cũng dưới dạng điện tử) phản
hồi từ phía cơ quan hải quan thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử. Công chức
hải quan tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ do doanh nghiệp gửi đến và thông báo kết quả
xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp cũng thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử.
Trong việc làm thủ tục hải quan, người khai hải quan và công chức hải quan
không có sự tiếp xúc trực tiếp (trừ một số trường hợp ngoại lệ).

Tính đến nay, Bộ Tài chính - Tổng cục Hải quan đã triển khai thực hiện thủ
tục hải quan điện tử qua 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 (10/2005 – 11/2009) – giai đoạn
thí điểm hẹp theo Quyết định 149/2005/QĐ-TTg ngày 20/6/2005 của Thủ tướng
Chính phủ về việc thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử; Giai đoạn 2
(12/2009 đến nay) – giai đoạn thí điểm mở rộng theo Quyết định 103/2009/DQQ-
TTg ngày 12/08/2009 sửa đổi, bổ sung một số điều Quyết định 103/2005/QĐ-
TTg về việc thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử.
Việc khai báo thủ tục hải quan điện tử đã trở thành một hình thức được
cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao và sử dụng rộng rãi. Theo Kế hoạch cải
cách và hiện đại hóa ngành Hải quan đến năm 2015 do Bộ trưởng Bộ Tài chính
ban hành tại thông tư 222/2009/TT/BTC, với mục tiêu phấn đấu đến hết năm
2015, Hải quan Việt Nam phấn đấu bắt kịp với trình độ của hải quan các nước
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 6
tiên tiến trong khu vực ASEAN tại thời điểm năm 2010 với lực lượng hải quan
chuyên nghiệp, chuyên sâu; hệ thống thông quan phần lớn là tự động hóa; áp
dụng kỹ thuật QLRR; trang thiết bị kỹ thuật hiện đại. Đảm bảo hệ thống thủ tục
hải quan điện tử tích hợp đầy đủ các chức năng xử lý tờ khai hải quan điện tử,
Manifest điện tử, thanh toán điện tử, các giấy phép điện tử. Thủ tục hải quan điện
tử trở thành một phương thức phổ biến tại các địa bàn trọng điểm có quy mô và
lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn, trong khi đó thủ tục hải quan truyền
thống trở thành ngoại lệ.
Mô hình quản lý mà ngành Hải quan Việt Nam sẽ xây dựng sẽ là mô hình
quản lý hải quan hiện đại, tập trung thống nhất được xây dựng trên nền tảng
CNTT với các nội dung: tập trung xử lý thông tin ở cấp Tổng cục và các Cục Hải
quan; công nghệ quản lý dựa trên kỹ thuật QLRR; sử dụng tập trung và có hiệu
quả các trang thiết bị kỹ thuật hiện đại.
Từ 1-1-2011, tất cả các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu ở ba loại
hình: kinh doanh, sản xuất xuất khẩu và gia công trên địa bàn TPHCM đều phải
thực hiện thông quan bằng hình thức hải quan điện tử với phần mềm khai báo mới
và có một số thay đổi trong phương thức truyền tải dữ liệu, theo Cục Hải quan

đến Chi cục HQ cửa khẩu
nộp trực tiếp cho cơ quan
HQ khi đăng ký tờ khai.
 Thực hiện tại cơ quan DN.
DN tạo thông tin trên máy
tính và gửi đến cơ quan HQ
thông qua mạng Internet.
Nhập thông
tin vào hệ
thống
 Công chức đăng ký tiếp
nhận hồ sơ nhập dữ liệu
trực tiếp hoặc nhập từ đĩa
mềm do DN cung cấp vào
hệ thống. Hoặc khai báo
qua mạng.
 Hệ thống tự động lưu trữ
thông tin do DN tạo và gửi hồ
sơ đến.
Phân luồng
tờ khai
 Lãnh đạo Đội thủ tục
phân luồng tờ khai và
quyết định tỷ lệ kiểm tra.
 Công chức tiếp nhận đề
xuất phân luồng và Lãnh
đạo Đội thông quan hoặc
Chi cục duyệt phân luồng
trên hệ thống.
 Công chức tiếp nhận đề xuất

Duyệt thông
quan hàng
hóa
 Đội trưởng Đội thủ tục
ký duyệt thông quan trên
tờ khai giấy. Lãnh đạo Chi
cục HQ cửa khẩu ký duyệt
thông quan trên tờ khai
giấy
 Sau khi hàng hóa đã được
kiểm tra và đã qua khâu kiểm
tra hồ sơ sau kiểm hóa, lãnh
đạo Chi cục HQ điện tử (hoặc
Đội trưởng Đội thủ tục) duyệt
thông quan trên hệ thống.
Kiểm
tra
xác
định
giá và
tính
thuế
Kiểm tra,
xác định giá
 Đội Thủ tục hàng hóa
thực hiện sau khi hàng đã
được kiểm tra.
 Đội kiểm tra sau thông quan
thực hiện kiểm tra, xác định
tính giá thuế sau khi hàng hóa

và các
khoản
phải
Nộp lệ phí  Nộp bằng tiền mặt hoặc
chuyển khoản theo từng tờ
khai, nộp tại nơi làm thủ
tục trước khi thông quan
hàng hóa. Công chức HQ
 Nộp định kỳ hàng tháng từ
ngày 5 đến ngày 10, tại kho
bạc Nhà nước theo thông báo
lệ phí của cơ quan HQ gửi
qua mạng Internet (tháng sau
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 9
thu
khác
phải viết biên lai nộp lệ phí
cho từng tờ khai.
nộp cho tháng trước, nộp cho
toàn bộ các Tờ khai trong
tháng)
Nộp thuế và
các khoản
phải thu
khác
 Nộp qua Kho bạc hoặc
nộp trực tiếp tại Chi cục
HQ cửa khẩu, hoặc bảo
lãnh của ngân hàng.
 Nộp qua Kho bạc Nhà nước

khai, DN lưu một tờ khai kèm
bộ hồ sơ và chỉ xuất trình khi
cơ quan HQ yêu cầu. Hồ sơ
do Đội kiểm tra sau thông
quan lưu.
1.4. Cơ sở pháp lý của vệc thực hiện thủ tục hải quan điện tử
1.4.1. Phạm vi áp dụng thủ tục hải quan điện tử
Theo điều 2 thông tư số 222/2009/TT-BTC quy định những đối tượng sau
thuộc phạm vi áp dụng thủ tục hải quan điện tử:
- Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán hàng hóa;
- Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công với thương nhân
nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài;
- Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo loại hình nhập nguyên liệu để sản xuất hàng
xuất khẩu;
- Hàng hóa đưa vào, đưa ra doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp ưu tiên;
- Hàng hóa đưa vào, đưa ra kho ngoại quan;
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để thực hiện dự án đầu tư;
- Hàng hóa kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất;
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 10
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ;
- Hàng hóa đã xuất khẩu nhưng bị trả lại;
- Hàng hóa đã nhập khẩu nhưng phải xuất trả;
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chuyển cửa khẩu.
1.4.2. Đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử
Theo khoản 2, điều 6 thông tư số 222/2009/TT-BTC quy định:
- Người khai hải quan thực hiện đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử theo
mẫu “Đăng ký tham gia thủ tục hải quan điện tử” và nộp bản đăng ký cho Chi cục
hải quan nơi thực hiện thủ tục hải quan điện tử.
Đại lý làm thủ tục hải quan điện tử có thể thực hiện việc đăng ký tham gia
thủ tục hải quan điện tử cho chủ hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu trên cơ sở được

- Đối với hàng hoá nhập khẩu, ngày hàng hoá đến cửa khẩu là ngày ghi trên
dấu của cơ quan hải quan đóng lên bản khai hàng hoá (bản lược khai hàng hoá)
trong hồ sơ phương tiện vận tải nhập cảnh (đường biển, đường hàng không, đường
sắt) hoặc ngày ghi trên tờ khai phương tiện vận tải qua cửa khẩu hoặc sổ theo dõi
phương tiện vận tải.
- Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tiếp nhận tờ khai hải quan điện tử
24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần. Cơ quan hải quan kiểm tra, đăng ký tờ
khai hải quan điện tử trong giờ hành chính. Việc thực hiện thủ tục hải quan ngoài
giờ hành chính do Chi cục trưởng Chi cục Hải quan nơi thực hiện thủ tục hải quan
điện tử xem xét, quyết định trên cơ sở đăng ký trước của người khai hải quan.
Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu trong thời hạn hiệu lực của tờ khai hải quan
quy định tại khoản 1, khoản 2, Điều 18 Luật Hải quan được áp dụng các
chính sách quản lý hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu; chính sách thuế đối với hàng
hoá xuất khẩu, nhập khẩu có hiệu lực tại thời điểm cơ quan hải quan chấp nhận
đăng ký, cấp số tờ khai hải quan.
1.4.5. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp tham gia TTHQĐT
Theo điều 3 quyết định số149/2005/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ về
việc thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử, đã được sửa đổi, bổ sung theo
quyết định số 103/2009/QĐ-TTG quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của doanh
nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử như sau:
Ngoài các quyền, nghĩa vụ của người khai hải quan quy định tại Luật Hải
quan; quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế quy định tại Luật Quản lý thuế và các
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 12
Luật về chính sách thuế; quyền, nghĩa vụ của đối tượng lựa chọn giao dịch bằng
phương tiện điện tử quy định tại Luật Giao dịch điện tử và các văn bản quy phạm
pháp luật hướng dẫn thực hiện. Doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử
còn có quyền và nghĩa vụ như sau:

Quyền của doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử:
a) Được cơ quan Hải quan hỗ trợ đào tạo, cung cấp phần mềm khai báo hải

theo thời hạn quy định của Luật Hải quan, Luật Giao dịch điện tử và các văn bản
quy phạm pháp luật có liên quan; đảm bảo tính toàn vẹn về nội dung và hình thức
của chứng từ hải quan được lưu giữ; xuất trình các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải
quan khi có yêu cầu của cơ quan Hải quan.
c) Sao chép và lưu giữ bản sao của chứng từ hải quan điện tử, kể cả khi di
chuyển chứng từ hải quan điện tử tới một hệ thống máy tính khác hoặc nơi lưu giữ
khác.”
Tóm lại, quá trình triển khai thí điểm cho thấy thủ tục hải quan điện tử đem
lại lợi ích kinh tế cho cả ngành Hải quan và doanh nghiệp do tiết kiệm thời gian,
nhân lực, và chi phí khi thủ tục hải quan được thực hiện bằng phương thức điện
tử . Bên cạnh rất nhiều lợi ích khác nữa, những thành công bước đầu khi thực
hiện thủ tục hải quan điện tử đã tạo động lực để các cơ quan hành chính Nhà
nước thực hiện cải cách hiện đại hoá, góp phần cải cách nền hành chính quốc gia
và làm tiền đề thực hiện các chương trình tạo thuận lợi thương mại quốc gia và
quốc tế. Tuy nhiên, nếu muốn việc thực hiện quy trình thủ tục HQĐT được thuận
lợi và đạt được kết quả tốt nhất thì những người tham gia quy trình cần phải
nghiên cứu và nắm bắt rõ các văn bản luật cũng như am hiểu các khái niệm có
liên quan.
1.5. Giới thiệu tờ khai hải quan và cách khai.
Tờ khai HQ mẫu HQ2009/TKĐTXK- cho phép kê khai tối đa 9 mặt hàng
và không có phần tính thuế XK. Nếu hàng XK có thuế hoặc list hàng quá dài vượt
quá 9 mặt hàng hoặc phần cho phép của TKXK thì phần mềm ECUS sẽ tự động in
ra Phụ lục tờ khai hàng xuất khẩu kí hiệu PLTKĐT/2009-TKĐTXK.
Cách điền tờ khai hải quan điện tử XK có ký hiệu HQ/2009-TKĐTXK:
Phần mở đầu của TK (phần này dành cho HQ làm thủ tục ghi tên cơ quan
HQ, số tham chiếu, ngày giờ gửi, số tờ khai, ngày giờ đăng ký TK).
 Ô trên góc trái: tên chi cục HQ, chi cục HQ cửa khẩu.
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 14
 Ô giữa: ghi số tham chiếu, ngày và giờ gửi.
 Ô trên góc phải: ghi số TK, ngày và giờ đăng ký.

SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 15
 Tiêu thức 14 - tỷ giá tính thuế: điền đúng tỷ giá tính thuế được xác định
ngay thời điểm đăng ký TK HQ tại cục HQ được niêm yết tại ngân hàng Nhà
Nước Việt Nam. Ví dụ trong tài liệu đính kèm: USD so với VND thì tỷ giá tính
thuế vào thời điểm đó quy định là 20673.
 Tiêu thức 15 - kết quả phân luồng và hướng dẫn làm thủ tục hải quan –
sau khi công ty khai tờ khai hải quan điện tử qua mạng thì hải quan sẽ phân luồng
cho lô hàng của công ty, nhìn vào đây công ty có thêr biết được lô hàng của mình
phân luồng đỏ, vàng hay xanh và biết được của số mấy để làm thủ tục hải quan,
biết được số tham chiếu và số tờ khai.
 Tiêu thức 16 - chứng từ hải quan trước đó: ô này chỉ điền vào khi hàng
hóa đó là hàng hóa đặc biệt, nhằm giúp cho hải quan có thể căn cứ vào đó để xác
định mã số hàng hóa của lô hàng.
 Tiêu thức 17 - tên hàng, quy cách phẩm chất: điền đầy đủ tên hàng, chất
liệu, kích thước, kiểu dáng, độ ẩm theo hóa đơn thương mại.
 Tiêu thức 18 - mã số hàng hóa: điền đúng mã số HS (bao gồm 6 quy tắc
về việc phân loại hàng hóa XNK theo danh mục hàng hóa XNK Việt Nam ban
hành theo thông tư số 85/2003/TT-BTC của Bộ Tài Chính) trong biểu thuế XNK
phù hợp với hàng hóa.
 Tiêu thức 19 - xuất xứ: điền xuất xứ hàng hóa theo giấy chứng nhận xuất
xứ hàng hóa.
 Tiêu thức 20 - số lượng: điền đúng số lượng hàng hóa theo hóa đơn
thương mại.
 Tiêu thức 21- đơn vị tính: điền đơn vị tính theo đúng hóa đơn thương mại
và hợp đồng (chú ý nên sử dụng đơn vị tính thông dụng).
 Tiêu thức 22 - đơn giá nguyên tệ: điền đúng đơn giá cho mỗi đơn vị hàng
hóa.
 Tiêu thức 23 - trị giá nguyên tệ: điền số tiền thanh toán cho mỗi mặt hàng
(trị giá nguyên tệ = số lượng * đơn giá nguyên tệ).
 Tiêu thức 24 - thuế xuất khẩu gồm 3 cột:

thực hiện đồng thời cả hai phương thức truyền thống và điện tử đã đáp ứng được
tình hình thực tiễn và yêu cầu mở rộng, đảm bảo tính lan tỏa, phù hợp với điều
kiện hiện tại và làm tiền đề để triển khai mô hình thông quan tập trung sau này.
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 17
Kim ngạch xuất nhập khẩu và số lượng tờ khai thực hiện qua thông quan điện tử
trong những năm qua không ngừng tăng lên. Hải quan điện tử giúp doanh nghiệp
thực hiện thủ tục hải quan nhanh hơn, tiện hơn và chính xác hơn chính vì vậy mà
kết quả đạt được là những con số rất đáng khích lệ, đáp ứng được yêu cầu phát
triển của ngành xuất nhập khẩu TP. HCM.
2.1.1. Tổng kim ngạch hàng hoá xuất nhập khẩu khai báo hải quan điện tử
tại thành phố Hồ Chí Minh trong 3 năm gần đây
Tình hình khai báo hải quan điện tử của hàng hóa xuất nhập khẩu tại TP.
HCM qua các năm không ngừng tăng lên về số lượng. Cụ thể như sau:
Bảng 2.1. Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua TQĐT tại TP. HCM từ
năm 2008 - 2010
ĐVT: Nghìn USD
Năm Số tờ khai
Số lượng
Năm sau so với
năm trước(%)
Số lượng
(tỷ đồng)
Tỷ lệ(%)
2008 32,924 4.00 100.00 3.260 100.00
2009 42,520 5.15 128.75 5.038 106.00
2010 254,248 27.93 542.33 60.514 1201.15
Nguồn: Cục Hải quan TP. HCM
Hình 2.1. Số lượng tờ khai HQĐT tại TP.HCM giai đoạn 2008-2010
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 18
Hình 2.2. Số thuế xuất nhập khẩu Hải quan đã nộp vào Ngân sách Nhà nước

hiện trong cơ chế một cửa hải quan quốc gia đến năm 2015 là 50%.
 Từ năm 2015 đến năm 2020: phấn đấu đạt 100% các loại hình hải quan
cơ bản, 90% kim ngạch xuất nhập khẩu, 80% DN thực hiện HQĐT. Tỷ lệ kiểm tra
thực tế hàng hóa đến năm 2015 là dưới 10% và đến 2020 phấn đấu đạt dưới 7%.
Tỷ lệ các giấy phép xuất nhập khẩu thực hiện trong cơ chế một cửa hải quan quốc
gia đến năm 2020 là 90%.
Qua các số liệu trên cho thấy số lượng các doanh nghiệp thực hiện khai báo
hải quan qua phần mềm điện tử ngày một tăng lên nhanh chóng chứng tỏ thủ tục
hải quan điện tử đang ngày càng trở nên phổ biến và ngày càng được các doanh
nghiệp cũng như cơ quan Bộ, ngành quan tâm phát triển. Trong tương lai không xa
nữa, cùng với xu hướng phát triển của kinh tế - xã hội thế giới nói chung và Việt
Nam nói riêng, việc xuất nhập khẩu hàng hóa sẽ ngày một dễ dàng và nhanh
chóng, đạt hiệu quả kinh tế cao nhờ sự phát triển của công cụ Hải quan điện tử.
Bảng 2.2a. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của TP. HCM từ 2007-2010
ĐVT: Nghìn USD
Năm
Tổng
kim ngạch
Kinh tế trong nước
Kinh tế có vốn
ĐTNN
Kinh tế
trung ương
Kinh tế
địa phương
Tổng cộng
1 = 4+5 2 3 4 = 2+3
5
2007 27.899.291 18.361.433 5.356.164 23.717.597 4.181.694
2008 32.568.249 20.920.291 6.655.015 27.575.306 4.992.943

Kim
ngạch
XK
Tỷ
trọng
Kinh tế
TƯ
18.361,4 77.40% 20.920,3 75.90% 17.916,4 74.40% 16.938,0 70.60%
Kinh tế
địa
phương
5.356,2 22.60% 6.655,0 24.10% 6.179,3 25.60% 7.060,9 29.40%
Tổng
cộng
23.717,6 100% 27.575,3 100% 24.095,7 100% 23.998,9 100%
Nguồn: Cục Thống kê TP. HCM
Hình 2.3. Tỷ trọng của kinh tế trung ương và kinh tế địa phương trong kim
ngạch xuất khẩu của kinh tế quốc doanh từ 2007-2010
Bảng 2.2c. Tỷ trọng của kinh tế trong nước và kinh tế có vốn ĐTNN trong
kim ngạch xuất khẩu TP. HCM từ 2007-2010
ĐVT: Triệu USD
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 21
Các 2007 2008 2009 2010
Kim
ngạch
XK
Tỷ
trọng
Kim
ngạch

Nguồn: Cục Thống kê TP. HCM
Hình 2.4. Tỷ trọng của kinh tế trong nước và kinh tế có vốn ĐTNN trong
kim ngạch xuất khẩu TP. HCM từ 2007-2010
 NHẬN XÉT:
Giá trị và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu từ 2007 – 2010:
Trong giai đoạn này, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu không ổn định. Cụ thể là
kim ngạch xuất khẩu biến động tăng ở năm 2007 và 2008 lần lượt là 12,4%;
24,1% tuy nhiên do tình hình kinh tế chính trị bắt đầu lâm vào khủng hoảng từ
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 22
cuối năm 2008 nên kim ngạch xuất khẩu Tp.Hồ Chí Minh vào 2009 đã có sự giảm
sút, cụ thể là giảm đi 16,6% so với kim ngạch cùng kỳ năm 2008 chỉ số này đã
được cải thiện vào năm 2010 tốc độ tăng trưởng so với năm 2009 lại có sự tăng
nhẹ (4.4%).
Theo thành phần kinh tế thì các đơn vị có vốn Đầu tư nước ngoài dần dần
tăng tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu, từ 15,3% năm 2008 tăng lên 18,5%
vào năm 2010. Ngược lại thì quốc doanh có xu hướng giảm dần tỉ trọng lần lượt là
2008 chiếm 84,7%; 2009 chiếm 84,4% và 2010 chiếm 81,5%, nguyên nhân chủ
yếu là do quốc doanh Trung ương giảm tỉ trọng.Tuy vậy khu vực quốc doanh
Trung ương vẫn chiếm ưu thế và có tỉ trọng cao nhất. Khu vực quốc doanh địa
phương mặc dù kim ngạch xuất khẩu có giảm nhưng xét về tỉ trọng thì lại tăng lên
cụ thể 2008 chiếm 24,1%; 2009 chiếm 25,6% và 2010 chiếm đến 29,4% kim
ngạch xuất khẩu của thành phần kinh tế quốc doanh.
Nhìn chung, kim ngạch xuất khẩu Tp.Hồ Chí Minh có sự biến động trong
giai đoạn 2007 – 2010 là do cả 2 thành phần kinh tế trong nước (bao gồm kinh tế
trung ương và kinh tế địa phương) và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài
đều chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ hình hình kinh tế - chính trị thế giới. Cuộc khủng
hoảng kinh tế- tài chính thế giới đã đổ bộ vào nền kinh tế Việt Nam nói chung và
Tp.Hồ Chí Minh nói riêng, ăn sâu vào hoạt động của tất cả thành phần kinh tế.
Trong giai đoạn khó khăn này, Nhà nước cần có chính sách điều tiết kinh tế vi mô
và vĩ mô hợp lý để nền kinh tế được giữ vững cũng như cải thiện tình hình xuất

kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nhiên liệu sẽ giảm dần, đồng thời phải kết hợp
với triển khai các dự án xây dựng kho dự trữ dầu thô để đảm bảo an ninh năng
lượng cho sự phát triển bền vững. Để góp phần giảm nhập siêu, bảo vệ nguồn dữ
SVTH: Đào Ngọc Kim Ngân Trang 24
trữ lâu dài các mỏ dầu quốc gia Nhà nước cần phát triển công nghệ chế biến dầu
thô phục vụ thị trường trong nước bên cạnh việc nhập khẩu.
+ Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản:
Các mặt hàng gạo, cà phê có kim ngạch xuất khẩu tăng lên không ngừng từ
2007 – 2010 cụ thể là gạo từ 2.043,1 nghìn USD năm 2007 tăng lên 2.545,6 nghìn
USD 2010; cà phê tăng từ 37.722 nghìn USD 2007 lên 163.620 nghìn USD năm
2010 (tăng 333,7% tương đương 34 lần). Tuy nhiên cũng có 1 số sản phẩm có sự
tăng trưởng không đều qua các năm như: tiêu, sữa và sản phẩm từ sữa, thủy sản,
cao su. Kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng này hiện tại đang có xu hướng tăng tuy
nhiên vào thời điểm 2008, 2009 lại có sự chùng xuống. Đây là những mặt hàng
chịu nhiều tác động của thị trường thế giới. Trong những năm 2007 – 2010, do ảnh
hưởng của khủng hoảng kinh tế thế giới, cùng với thiên tai, mất mùa thường xuyên
xảy ra trên phạm vi quốc gia, châu lục đã làm cho nhu cầu về nhóm hàng nông lâm
thủy sản tăng lên. Thiên tai thường xuyên đã gây ra khó khăn cho nền sản xuất
nông nghiệp Việt Nam, ảnh hưởng đến chất lượng và giá cả nông sản.
Việc gia nhập WTO đã đặt ngành xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam
nói chung và Tp.Hồ Chí Minh nói riêng trước những thời cơ và thách thức mới.
Để các mặt hàng này thực sự trở thành thế mạnh của xuất khẩu Việt Nam, về lâu
dài cần phát triển theo xu hướng: nâng cao dần chất lượng sản phẩm, gia tăng hàm
lượng chế biến, đẩy mạnh hoạt động xây dựng và quảng bá thương hiệu, phát triển
hạ tầng hợp lý.
+ Nhóm hàng chế biến:
Đây là nhóm hàng gốm nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may,
giày dép, sản phẩm cơ khí, sản phẩm gỗ, sản phẩm nhựa, điện tử, thủ công mỹ
nghệ... có thể phân chia các mặt hàng này làm 2 nhóm:
 Hàng chế biến chính: thủ công mỹ nghệ, dệt may, giày dép, thực phẩm