Đề tài:
TÁC ĐỘNG CỦA HIỆN TƯỢNG EL NINO VÀ LA NINA (ENSO)
ĐẾN ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA CÁC HỆ SINH THÁI.
Sinh viên: Lê Thị Lựu
Lớp: 12CTM
I- Mở đầu
Hiện nay, sự biến đổi khí hậu (nóng lên toàn cầu) đã và đang làm thay đổi các chế độ thời tiết
một cách bất thường, khó lường được. Trong khi nghiên cứu về những dị thường của khí hậu, các nhà
khoa học đã đặc biệt chú ý đến El Nino và La Nina (ENSO), 2 hiện tượng thể hiện sự biến động dị
thường trong hệ thống khí quyển - đại dương với qui mô giữa các năm, có tính chu kì hoặc chuẩn chu
kì. Mỗi khi hiện tượng ENSO xảy ra, khí hậu và thời tiết có những thay đổi bất thường, gây nên hạn
hán, lũ lụt và thiên tai ở nhiều vùng khác nhau trên thế giới.
Trong tình hình biến đổi khí hậu – nóng lên toàn cầu đang ngày càng tăng một cách đột biến
như hiện nay thì hiện tượng ENSO cũng có những biểu hiện dị thường về cường độ và chu kì cũng
như phạm vi hoạt động. Càng ngày không chỉ có Thái Bình Dương bị ảnh hưởng mà các vùng khác
trên phạm vi toàn cầu cũng bị tác động về khí hậu, thời tiết, kinh tế - xã hội,… và đặc biệt là đa dạng
sinh học của các hệ sinh thái. Nghiên cứu về hiện tượng ENSO cũng như các tác động của hiện tượng
này đến đa dạng sinh học nhằm hiểu biết kịp thời và có những giải pháp hợp lí, hiệu quả để đảm bảo
cho việc bảo tồn đa dạng sinh học của sinh giới.
II- Nội dung
1. Khái niệm El Nino Nino và La Nina
- El Nino trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “Chúa Hài Đồng” hoặc “chú bé con” do hiện tượng
này thường xảy ra vào dịp lễ Giáng sinh, là hiện tượng vùng biển ở khu vực nhiệt đới Thái Bình
Dương ấm lên một cách bất thường, làm làm phá vỡ điều kiện bình thường của hệ thống đại
dương – khí quyển ở khu vực này gây nên những ảnh hưởng đến thời tiết trên qui mô toàn cầu.
Hiện tượng El Nino thường xảy ra bắt đầu từ lễ Giáng sinh, kéo dài khoảng vài tháng và có chu
kì từ 2 – 7 năm. Ngày nay, El Nino đã được khoa học chứng minh là có ảnh hưởng trên phạm vi
toàn cầu và thuật ngữ El Nino được dùng để chỉ hiện tượng nước biển nóng lên.
- La Nina trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “cô bé con”, là hiện tượng đối lập với El Nino, tức
là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển vùng xích đạo phía đông Thái Bình Dương lạnh đi so với
điều kiện bình thường và cũng gây ra những dị thường về thời tiết và khí hậu nhiều nơi. 2 hiện
đều tăng so với vụ trước.
- Các hiện tượng La Nina thường kết thúc vào mùa hè, sẽ tạo ra các điều kiện thời tiết ôn hòa
cho đến cuối mùa thu.
b. Tiêu cực
Tuy có những lợi ích nhất định như trên nhưng hiện tượng ENSO vẫn được chú ý nhiều hơn
về những ảnh hưởng đang ngày càng nghiêm trọng của nó đến thời tiết và khí hậu. Khi El Nino
xuất hiện, ban đầu những cơn gió ở Thái Bình Dương tự dưng đổi hướng sang hướng đông, làm
cho mặt nước bờ Đông sẽ nóng thêm 4 – 5
0
C, gây mưa lớn, bão nhiệt đới mạnh, lũ quét, trượt
đất, lũ bùn đá dữ dội. Trong khi đó, vùng nhiệt đới Tây Thái Bình Dương lạnh đi, vùng khí
giáng biến mất, mây lại tập trung mật độ quá cao bên phía đông gây nên khô hạn kéo dài. Ngoài
El Nino, La Nina cũng gây nên các hiện tượng thời tiết cực đoan khắp thế giới như bão tuyết,
hạn hán, lũ lụt,… Bởi thế, hiện tượng ENSO gây ra những tác động rất xấu đến đa dạng sinh
học của nhiều hệ sinh thái trên Trái Đất.
- Hệ sinh thái nông nghiệp:
Lũ quét và hạn hán xảy ra tạo nên rất nhiều khó khăn cho hệ sinh thái nông nghiệp, làm
cho các loài thực vật không thể phát triển được, đặc biệt là lúa - nguồn lương thực chính của
thế giới, gây nên những mối đe dọa lớn vô cùng to lớn cho vấn đề an ninh lương thực. Cơ
quan Thực phẩm và Nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc (FAO) đã kêu gọi các nước Châu Á
tích trữ lúa gạo để phòng nạn đói. Liên Hiệp Quốc cũng đã báo động 700000 có thể bị đói ở
các nước Trung Mỹ. Ngoài ra, các nước Châu Phi, Nam Mỹ,… cũng đang bị nạn đói đe dọa
nghiêm trọng.
Ở Việt Nam, tuy ENSO có đem lại những tác động tích cực cho hệ sinh thái nông nghiệp
nhưng bên cạnh đó vẫn có những ảnh hưởng tiêu cực như lũ quét, hạn hán làm mất mùa hay
giảm chất lượng nông sản.
- Hệ sinh thái rừng:
+ Hạn hán kéo dài làm không khí trở nên khô và nóng. Trong điều kiện khô hanh như thế,
lửa rất dễ bị kích cháy ở các vùng đất than bùn giàu carbon gây nên các vụ cháy rừng
nghiêm trọng và có thể kéo dài hàng tháng trời không thể kiểm soát đượclàm mất đi
làm và vận động mọi người cùng làm:
- Sử dụng năng lượng sạch
- Trồng nhiều cây xanh
- Tắt các thiết bị điện khi không sd
- Đi chung xe
- Không túi ni lông
- Rác gọn gàng
- Mua sắm tiết kiệm
- …
III- Kết luận
El Nino và La Nina đang là hiện tượng gây ra rất nhiều những tác động xấu và càng ngày hiện
tượng này càng có những biến đổi phức tạp, rất khó dự đoán làm cho những ảnh hưởng đó lại càng
trầm trọng hơn. Tuy El Nino và La Nina là 2 hiện tượng có nguyên nhân chủ yếu là do thiên nhiên tạo
ra nhưng lại chịu ảnh hưởng gián tiếp từ sự ô nhiễm môi trường. Vậy nên cần phải có những giải
pháp để giải quyết các vấn nạn môi trường thật triệt để, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất các hậu
quả của ENSO bằng cách tận dụng những tác động tích cực của chúng.
IV- Tài liệu tham khảo
1. GSTS Nguyễn Đức Ngữ, 2000, Những điều cần biết về El Nino và La Nina, NXB Khoa
học và Kĩ thuật.
2. Mai Trọng Thông – Hoàng Xuân Cơ, 2002, Giáo trình Tài nguyên khí hậu, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội.
3. GS.TSKH Nguyễn Đức Ngữ, 2007, Tác động của ENSO đến thời tiết, khí hậu, môi trường
và kinh tế-xã hội, NXB Khoa học và Kĩ thuật.
4. BTV Gia Minh, 2012, Tác động của hiện tượng El Nino, Báo Radio Free Asia.
5. Website”