PHÁT TRIỂN VÀ SỬ DỤNG HỢP LÝ
NGUỒN TÀI NGUYÊN NƯỚC
GSTS Ngô Đình Tuấn

Tóm tắt - summary
Việt Nam là một nước có nguồn Tài nguyên nước vào loại trung bình trên thế
giới có nhiều yếu tố không bền vững. Sự không bền vững đó ngày một tăng
trầm trọng do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, do sự phát triển và sử
dụng thiếu hợp lý kể cả khâu quản lý dẫn đến Tài nguyên nước Việt Nam có xu
thế ngày càng suy thoái, cạn kiệt, nghèo nước. Để ngăn chặn và phục hồi có
hiệu quả nguồn Tài nguyên nước, Báo cáo đề xuất những giải pháp phát triển
và sử dụng hợp lý (hay phát triển bền vững) cần được quan tâm thực hiện tích
cực, thống nhất, đồng bộ kịp thời.
Vietnam is an average country at water resources but having many un-
sustainable factors. The un-sustainability is more and more increasing seriously
due to the global climate change, the un-reasonable use, management and
development of water resources leading to the degradation, exhaustion of water
resources. For effective prevention and restoration of water resources, this
report recommends solutions for sustainable use and development of water
resources which need to be interested and implemented timely and
synchronously

I. Việt Nam là một nước có nguồn Tài nguyên nước vào
loại trung bình trên thế giới có nhiều yếu tố không bền
vững
1. Nước ta có khoảng 830 tỷ m3 nước mặt trong đó chỉ có 310 tỷ m3
được tạo ra do mưa rơi trong lãnh thổ Việt Nam chiếm 37% còn 63%
do lượng mưa ngoài lãnh thổ chảy vào. Tổng trữ lượng tiềm tàng khả
năng khai thác nước dưới đất chưa kể phần hải đảo ước tính khoảng
60 tỷ m3/năm. Trữ lượng nước ở giai đoạn tìm kiếm thăm dò sơ bộ mới

không bền vững
3) Sự không thuận lợi của Tài nguyên nước trong sử dụng và khai
thác.
- Nước ta có khoảng 2360 con sông có chiều dài lớn hơn 10 km. Trong số 13 lưu
vực sông chính và nhánh có diện tích lớn hơn 10.000 km2 thì có đến 10/13 sông
có quan hệ với các nước láng giềng, trong đó có 3/13 sông thượng nguồn ở Việt
Nam, hạ nguồn chảy sang nước láng giềng, 7 sông thường nguồn ở nước láng
giềng, hạ nguồn ở Việt Nam. Điều này Việt Nam không những bị rạng buộc nguồn
lợi về nước của quốc gia thứ hai, thứ ba… chia sẻ, đồng thuận.
- Tổng lượng nước năm ứng với p = 75% khoảng 720 tỷ m3, tổng lượng nước
mùa cạn có khoảng 170 tỷ m3 (kể cả 30 tỷ m3 điều tiết từ các hồ chứa tính đến
năm 2010). Tổng nhu cầu nước năm 2010 là 110 tỷ m3, trong mùa cạn khoảng 85
tỷ m3 (chưa kể đến lưu lượng nước đảm bảo môi trường sinh thái hạ lưu). Nếu
quản lý không tốt thì đến năm 2010 khả năng thiếu nước đã rõ ràng vào từng nơi,
từng thời kỳ, đặc biệt là các vùng Ninh Thuận, Bình Thuận, Daklak, Daknông,
ĐBSCL, Trung du S. Thái Bình và sông Hồng và dải ven biển.

I. Việt Nam là một nước có nguồn Tài nguyên nước
vào loại trung bình trên thế giới có nhiều yếu tố
không bền vững
4) Sự cạn kiệt tài nguyên nước ngày càng tăng.
- Dân số tăng, chỉ số lượng nước trên đầu người giảm. Năm 1943
là 16.641 m3/người, nếu dân số nước ta tăng lên 150 triệu người
thì chỉ còn đạt 2467 m3/người, năm xấp xỉ với những quốc gia
hiếm nước.
- Do các Quốc gia ở thượng nguồn khai thác nước các sông ngày
càng nhiều và có chiều hướng bất lợi. Ví dụ: Trung Quốc đã và
đang xây dựng hơn 10 hồ chứa lớn trên sông Mekong, sông
Nguyên; Lào đã và đang xây dựng 35 công trình thuỷ lợi- thủy
điện trong đó có 27 hồ chứa trên sông nhánh và 8 đập dâng trên


II. Tài nguyên nước Việt Nam có xu thế suy thoái do
tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.
2. Bão. ElNino và LaNina làm tăng thêm tính cực đoan của thời tiết.
Hậu quả làm tăng thêm tính cực đoan của lượng dòng chảy trong
năm trên các dòng sông.
–
Vào các năm LaNina, số lượng bão và ATNĐ ảnh hưởng đến thời tiết
nước ta nhiều hơn rõ rệt so với các năm ElNino. Nếu kèm theo ảnh
hưởng không khí lạnh thì các năm này thường xảy ra những trận lụt lớn
kéo dài, diện rộng.
–
Vào các năm ElNino, số lượng bão và ATNĐ ảnh hưởng đến nước ta ít
song cũng có những cơn có cường độ rất mạnh gây thiệt hại rất nghiêm
trọng.
–
Nói chung ở Việt Nam bão có xu thế ngày càng tăng cả cường độ lẫn tần
số. Tần suất bão đổ bộ vào vùng ven biển phía Bắc và ven biển Trung bộ
có xu hướng chuyển dịch lẫn nhau theo từng thời kỳ. Trong những năm
gần đây bão có xu thế đổ bộ vào vùng ven biển Miền Trung nhiều hơn
đặc biệt là vùng ven biển Cực Nam Trung Bộ.

II. Tài nguyên nước Việt Nam có xu thế suy thoái do
tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.
3. Hạn. ElNino gắn liền với việc gây hạn hán rất nặng nề ở nước ta.
Những năm có ElNino, lượng mưa và lượng dòng chảy trong sông đặc
biệt là trong mùa cạn thường bị giảm mạnh, thậm chí không có dòng
chảy như sông Lòng Sông, S. Lũy…(Bình Thuận), sông LrongBuk
(Daklak), sông Hà Thanh (Bình Định)… Hạn đến nỗi ngay cả súc vật
cũng không thể sống được, người dân phải di chuyển chúng đến vùng