MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ TRONG CÁC CƠ
QUAN HÀNH CHÍNH, ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CỦA
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
14
1.1. Chi bộ và sinh hoạt chi bộ 14
1.2. Cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và tổ chức đảng trong các
cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp ở nước ta
33
Chương 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI
BỘ TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH, ĐƠN
VỊ SỰ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
54
2.1. Các nhân tố tác động đến chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các
cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội
54
2.2. Chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính, đơn
vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội – thực trạng và nguyên nhân
70
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT
CHI BỘ TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH,
ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
HIỆN NAY
102
3.1. Phương hướng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các
cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội
hiện nay

chuyển biến tích cực về các mặt công tác xây dựng Đảng. Tuy nhiên, vẫn
còn không ít chi bộ và tổ chức cơ sở đảng bộc lộ những khuyết điểm, yếu
kém. Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng đó là do chất
lượng sinh hoạt đảng ở các chi bộ, đảng bộ cơ sở chưa đạt yêu cầu. Đại hội
X của Đảng đã nhận định: “Không ít cơ sở đảng yếu kém, năng lực lãnh đạo
và sức chiến đấu thấp, sinh hoạt đảng và quản lý đảng viên lỏng lẻo, nội
dung sinh hoạt nghèo nàn; tự phê bình và phê bình yếu” [28, tr. 271].
Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30-3-2007 của Ban Bí thư Trung ương đã
chỉ rõ “Vẫn còn không ít tổ chức cơ sở đảng và chi bộ yếu kém; một bộ phận
cán bộ đảng viên, trong đó có cả đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các
2
cấp suy thoái về phẩm chất chính trị và đạo đức, lối sống; nhiều cấp uỷ, chi
bộ chưa thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt đảng, buông lỏng công tác
quản lý, giáo dục đảng viên; nội dung sinh hoạt chi bộ còn nghèo nàn, thiếu
nội dung chính trị tư tưởng cụ thể; tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến
đấu, tinh thần tự phê bình và phê bình, ý thức tổ chức, kỷ luật yếu kém; tinh
thần đoàn kết và tình yêu thương đồng chí bị giảm sút; chi bộ chưa thực sự
là nơi sinh hoạt tư tưởng để cấp uỷ nắm và hiểu tâm tư, nguyện vọng của
đảng viên; chi bộ chưa thể hiện tốt vai trò là nơi lãnh đạo, giáo dục, quản lý,
giám sát và rèn luyện đội ngũ đảng viên. Tình hình đó làm suy giảm lòng tin
của nhân dân đối với Đảng, giảm năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của
Đảng ngay từ chi bộ.” [3]
Hội nghị Trung ương 6 khoá X cũng đã chỉ ra những thiếu sót trong
hoạt động của các chi bộ, đảng bộ cơ sở nói chung và trong sinh hoạt đảng
nói riêng, đồng thời yêu cầu các cấp uỷ đảng phải có những biện pháp thật
hiệu quả để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Thủ đô giữ vị trí, vai
trò trọng yếu của Đảng và Nhà nước, là chỗ dựa của nhân dân. Hoạt động
của các tổ chức đảng, của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các cơ quan hành
chính, đơn vị sự nghiệp không chỉ có tác động trong phạm vi cơ quan, đơn

bách. Với lý do đó, việc lựa chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng sinh hoạt
chi bộ trong các đơn vị cơ sở hành chính, sự nghiệp của thành phố Hà
Nội" để nghiên cứu là nhằm thiết thực góp phần cùng Đảng bộ, Chính
quyền và nhân dân thành phố Hà Nội xây dựng Đảng ngày càng trong sạch,
vững mạnh, xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài đã được các cơ
quan lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ
quan tham mưu, các cơ quan nghiên cứu khoa học, các đồng chí lãnh đạo
Đảng và nhiều nhà khoa học nước ta đã nỗ lực nghiên cứu, nhờ vậy, các cơ
4
quan lãnh đạo của Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, các quy định;
các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học đã có nhiều quan điểm, nhiều ý
kiến được thể hiện trên sách, báo, tạp chí, trên các phương tiện thông tin đại
chúng. Sau đây là các công trình nghiên cứu tiêu biểu:
2.1. Các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng
Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng
lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, các cơ quan lãnh đạo của Đảng ta
đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, qui định, nguyên tắc lãnh đạo, chỉ đạo,
hướng dẫn và kiểm tra công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao
chất lượng sinh hoạt đảng trong các chi bộ:
- Tiếp tục triển khai và cụ thể hóa việc thực Nghị quyết các đại hội lần
thứ VIII, IX và X của Đảng về công tác xây dựng Đảng, Đảng ta ban hành
nhiều nghị quyết quan trọng, trong đó Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6,
khoá X về việc “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức
cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên”, đã chỉ rõ thực trạng chất lượng cơ
sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, đề cập đến những hạn chế trong sinh
hoạt đảng là nguyên nhân cơ bản của những yếu kém, khuyết điểm của các
tổ chức đảng, đồng thời còn chỉ ra những giải pháp nâng cao chất lượng sinh
hoạt đảng, góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo của các chi bộ, đảng bộ

lượng sinh hoạt chi bộ trong các loại hình tổ chức cơ sở đảng của Thành
phố.
- Quán triệt tinh thần này, các cấp ủy đảng, các ban, ngành của Thành
phố đã xây dựng kế hoạch cụ thể, hướng dẫn các tổ chức cơ sở đảng trong
các cơ quan, đơn vị, các địa phương, đẩy mạnh các hoạt động nhằm đổi mới
và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
2.2. Các sách, đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án:
Trong nhiều năm qua, đã có nhiều công trình bàn về những vấn đề liên
quan đến hướng nghiên cứu của đề tài, tiêu biểu là các công trình sau đây:
- Ban Tổ chức Trung ương Đảng: Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở
6
đảng và đảng viên, Tập I, Tạp chí Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2004.
- Ban Tổ chức Trung ương Đảng: Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở
đảng và đảng viên, Tập II, Tạp chí Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2006.
- Ban Tổ chức Trung ương, Nâng cao chất lượng tự phê bình và phê
bình trong sinh hoạt Đảng, Nxb Sự thật, 1986.
- Ban Tổ chức Trung ương, Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ của
Đảng, Nxb Sự thật, 1986.
- Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương: Tài liệu bồi dưỡng công tác
Đảng cho bí thư chi bộ và cấp uỷ viên cơ sở.
- Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh - Viện Xây
dựng Đảng: Tập bài giảng Hệ thống chính trị và nghiệp vụ công tác tổ chức,
tập 2, Hà Nội, 2007.
- Đức Lượng (Chủ biên), Về đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt
Đảng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007.
- Ngô Đức Tính: Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, Đề tài nghiên cứu
cấp cơ sở trọng điểm năm 2006.
- Ngô Đức Tính: Hướng dẫn nghiệp vụ công tác đảng, tập I, II, Nxb
Tư tưởng - Văn hoá năm 1992.
- Cao Duy Tiến: Nâng cao chất lượng sinh hoạt các chi bộ khối nghiên

giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng trong các loại hình tổ chức cơ
sở đảng. Nhiều bài viết nêu lên cách thức tổ chức, điều hành buổi sinh hoạt
như thế nào để có hiệu quả cao; lựa chọn nội dung, hình thức sinh hoạt chi
bộ như thế nào cho cụ thể, thiết thực… Qua nội dung những bài viết có thể
khái quát những kinh nghiệm về những biện pháp nâng cao chất lượng sinh
hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội.
2.4. Các bài viết trên báo, tạp chí:
Theo dõi các bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành Xây dựng Đảng,
nhiều tác giả của nhiều bài viết về sinh hoạt chi bộ trong các loại hình chi
bộ, trong đó có những bài viết chuyên sâu về chất lượng sinh hoạt ở các cơ
8
quan, đơn vị sự nghiệp trường học, bệnh viện. Mặc dù các bài viết về đề tài
này không nhiều, nhưng đó là những quan điểm đánh giá chân thực, những ý
kiến đề xuất khá sắc bén, tổng hợp những kinh nghiệm chỉ đạo và thực hiện
sinh hoạt chi bộ của các cơ quan, đơn vị để có thể rút ra những yêu cầu,
những nội dung, biện pháp chung nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Tiêu
biểu là các bài viết sau đây:
- Tuấn Dũng: Nên sinh hoạt chi bộ như thế nào. Tạp chí Xây dựng
Đảng, số 2/2000.
- Phạm Văn Thảnh: Một số biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt
chi bộ, số 5/2002
- Bùi Trọng Vỵ: Cải tiến nội dung sinh hoạt chi bộ, Tạp chí Xây dựng
Đảng, số 6/2002.
- TS. Bùi Văn Ngần: Tăng cường sinh hoạt chuyên đề - một biện pháp
nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 8/2003.
- Phương Thảo: Biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở một
số đảng bộ cơ quan, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 7/2004
- Nguyễn Công Huyên: Một số kiến nghị từ khảo sát sinh hoạt của gần
1.200 chi bộ cơ quan, Tạp chí Xây dựng Đảng,, số 10/2004.
- Nguyễn Công Huyên: Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở Đảng

Xây dựng Đảng, số 8/2005.
- Minh Hoàn: Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 9/2007.
- Nguyễn Công Soái: Nâng cao năng lực của tổ chức cơ sở đảng ở Hà
Nội, số 5/2008.
Từ những góc độ lý luận và thực tiễn, những bài viết nêu trên đã phần
nào làm sáng tỏ những hạn chế, yếu kém trong sinh hoạt chi bộ, đảng bộ cơ
sở hiện nay. Đồng thời, các bài viết cũng ít nhiều chỉ ra những phương
hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, góp
phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và
10
sức chiến đấu của chi bộ, đảng bộ cơ sở.
Tuy nhiên, những bài viết trên chưa phản ánh đầy đủ, chưa đánh giá
hết tình hình sinh hoạt chi bộ, đặc biệt là ở các cơ quan hành chính, đơn vị
sự nghiệp của Hà Nội; đồng thời cũng chưa đề ra được những giải pháp
mang tính toàn diện, làm luận cứ khoa học cho việc đổi mới và nâng cao
chất lượng sinh hoạt chi bộ. Nhiệm vụ xây dựng và chỉnh đốn Đảng ở Đảng
bộ thành phố Hà Nội đang đòi hỏi phải có những công trình nghiên cứu
mang tính hệ thống, toàn diện về những khuyết điểm, yếu kém trong sinh
hoạt chi bộ, chỉ ra những giải pháp thực sự có hiệu quả nhằm thực hiện tốt
các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi
bộ trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội hiện nay.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu của đề tài:
Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng sinh hoạt cho bộ trong các cơ
quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội trong thời gian qua, đề tài
nêu những phương hướng và đề xuất giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất
lượng sinh hoạt chi bộ.
3.2. Nhiệm vụ của đề tài:
- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về vị trí, vai trò của chi bộ và sinh

đơn vị sự nghiệp của Nhà nước ở Quận Ba Đình, Huyện Từ Liêm, Thị xã
Sơn Tây, Huyện Phúc Thọ; trường đại học Sư phạm Hà Nội, trường Cao
đẳng sư phạm Hà Nội, trường PTTH Yên Hòa (quận Cầu Giấy), trường
PTCS và tiểu học Dịch Vọng B (Quận Cầu Giấy); bệnh viện Xanh-Pôn ;
bệnh viện Phụ sản Hà Nội ; bệnh viện Đống Đa; Viện Nghiên cứu kinh tế -
xã hội Hà Nội trực thuộc Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội.
Về thời gian, đề tài điều tra khảo sát thực trạng sinh hoạt chi bộ trong
các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội từ năm 2006 (từ sau
Đại hội XIV của Đảng bộ Thành phố) đến nay, nhất là từ khi thực hiện Chỉ
thị 10-CT/TW ngày 30-3-2007 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về nâng
12
cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các loại hình cơ sở đảng.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận:
Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về
xây dựng Đảng, về sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng; kế thừa các
công trình nghiên cứu đã công bố trên sách, báo, tạp chí; các nghị quyết,
chương trình, các báo cáo tổng kết công tác xây dựng đảng của Thành ủy và
cấp ủy các cấp.
5.2. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp chung:
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử; các phương pháp tư duy lôgíc để nghiên cứu
và trình bày đề tài.
- Phương pháp nghiên cứu xã hội học:
+ Phỏng vấn qua bảng hỏi: Các tác giả tiến hành trưng cầu ý kiến qua
bảng hỏi khoảng trên 800 cán bộ, đảng viên ở các chi bộ và các tổ chức đảng
cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội.
+ Chọn mẫu: Mẫu được chọn theo phương pháp chọn hệ thống khởi

dân tộc. Đảng được tổ chức hết sức chặt chẽ trên nguyên tắc tập trung, thống
nhất. Trong hệ thống tổ chức Đảng, chi bộ nằm ở cấp cơ sở nhưng có vai trò
vô cùng quan trọng.
Nói về vị trí, vai trò của chi bộ với tính cách là tổ chức nền móng của
Đảng, C.Mác và Ph.Ăngghen - những người sáng lập chủ nghĩa cộng sản và
chính đảng độc lập của giai cấp vô sản, cho rằng: Các chi bộ của Liên đoàn
những người cộng sản được thành lập dưới hình thức bí mật của các hiệp
hội công nhân, nếu các chi bộ này bị buông lỏng về mặt tổ chức sẽ dẫn đến
cắt đứt liên lạc với Ban Chấp hành Trung ương, làm cho Đảng mất chỗ dựa
vững mạnh và duy nhất. Vì thế các ông nhấn mạnh: phải ra sức củng cố tổ
chức chi bộ, biến mỗi chi bộ thành một trung tâm hạt nhân của các hiệp hội
công nhân trong đó lập trường và lợi ích của của giai cấp công nhân được
đưa ra thảo luận phải độc lập với những ảnh hưởng của giai cấp tư sản.
Trong điều kiện Liên đoàn chuyển từ bí mật sang công khai, C.Mác và
Ph.Ăngghen cũng khẳng định, phải tổ chức lại Liên đoàn mà khâu đặc biệt
quan trọng là củng cố chi bộ, biến mỗi chi bộ thành trung tâm và hạt nhân
của các hiệp hội công nhân, là mắt xích quan trọng, là chỗ dựa vững chắc
của Đảng.
Kế thừa và phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về
xây dựng Đảng Cộng sản, V.I.Lênin đặc biệt quan tâm xây dựng tổ chức cơ
15
sở của Đảng. Người chỉ ra rằng, việc thành lập các tổ chức cách mạng trong
các xí nghiệp, nhà máy là nhiệm vụ đầu tiên, cấp bách của Đảng Công nhân
dân chủ -xã hội Nga, mỗi xí nghiệp, nhà máy phải là thành trì của Đảng; là
nơi rèn luyện, phân công công tác, quản lý, sàng lọc đảng viên để họ luôn
luôn là chiến sĩ tiên phong của giai cấp. Chi bộ còn là nền tảng, là hạt nhân
chính trị của các tập thể lao động.
Khi Đảng cầm quyền, tiến hành xây dựng CNXH, các tổ chức đảng
tăng về số lượng, đa dạng về chức năng, nhiệm vụ, nội dung, phương thức
hoạt động, V.I. Lênin chỉ ra rằng: “Những chi bộ ấy liên hệ chặt chẽ với

Như vậy, cả trong quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh đều khẳng định vị trí, vai trò cực kỳ quan trọng của
chi bộ, là nền tảng của Đảng, hạt nhân chiến đấu của Đảng, nơi tuyên truyền,
cổ động quần chúng, giáo dục thức tỉnh quần chúng và tổ chức cho quần
chúng đấu tranh cách mạng; chi bộ là tế bào của Đảng; là cầu nối, sợi dây
chuyền liên hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân. Chi bộ mạnh thì Đảng
mạnh, chi bộ yếu thì Đảng yếu. Vì vậy, chăm lo xây dựng chi bộ đảng trong
sạch, vững mạnh là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của công tác xây dựng
Đảng.
Đối với Đảng ta, ngay từ thời kỳ đầu thành lập, trong Điều lệ đầu tiên
của Đảng ghi rõ: “Căn bổn tổ chức của Đảng là chi bộ (lò máy, công sở, nhà
buôn, trường học…” [29, tr. 121].
Trong điều kiện hoạt động bí mật, Đảng ta chú trọng tổ chức, phát
triển các chi bộ cộng sản ở các khu công nghiệp tập trung đông công nhân,
những vùng nông thôn và trong học sinh, sinh viên, trí thức nhằm tuyên
truyền, cổ động và tổ chức quần chúng đứng lên đấu tranh giành chính
quyền. Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương của Đảng Cộng sản Đông
Dương (25-28/2/1943) đã đề ra nhiệm vụ cần ra sức tổ chức chi bộ xí
nghiệp, đó là phương pháp chính làm cho cơ sở của Đảng được vững và
thành phần của Đảng được tốt đẹp. Vì vậy đảng bộ nào cũng phải đưa đồng
17
chí của mình vào những xí nghiệp lớn nơi mình hoạt động gây ra phong trào
công nhân hóa theo khẩu hiệu: "Đi vào xí nghiệp, chiếm lấy xí nghiệp”, phải
làm cho các chi bộ đảng có sinh hoạt thực tế theo chỉ thị về sinh hoạt chi bộ.
Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) quyết định hệ thống tổ chức đảng
gồm 4 cấp: Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc Trung ương), huyện (thị
xã, khu) và cơ sở đảng, hệ thống đó được duy trì cho đến nay. Do đó chi bộ
trở thành tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy cơ sở. Tuy nhiên, các chi bộ trong
các xí nghiệp, cơ quan, trường học, khu phố và trong quân đội đã được củng
cố một bước, các chi bộ trở thành những đơn vị lãnh đạo và chiến đấu bảo

và các đơn vị cơ sở khác, có từ ba đảng viên chính thức trở lên lập tổ chức
cơ sở đảng. Tổ chức cơ sở đảng dưới ba mươi đảng viên, lập chi bộ cơ sở; tổ
chức cơ sở đảng có từ ba mươi đảng viên lập đảng bộ cơ sở, có các chi bộ
trực thuộc đảng ủy.
Về chức năng, nhiệm vụ của chi bộ, Điều lệ Đảng thông qua tại Đại
hội lần thứ X của Đảng cũng qui định: Chi bộ có nhiệm vụ lãnh đạo đơn vị
thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật
của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị của đơn vị; giáo dục, quản lý và phân
công công tác cho đảng viên; làm công tác vận động quần chúng và công tác
phát triển đảng viên; kiểm tra, thi hành kỷ luật đảng viên; thu, nộp đảng phí.
Những qui định trong các Văn kiện của Đảng đã nói lên tầm quan
trọng của chi bộ, đặc biệt với nhiệm vụ then chốt là công tác xây dựng
Đảng. Chi bộ là nơi gần dân, sát dân nhất, trực tiếp lắng nghe, tiếp thu ý kiến
và giải quyết những vấn đề quần chúng đặt ra hàng ngày và báo cáo kịp thời
lên cấp trên, tiến hành vận động nhân dân. Từng chi bộ có mạnh thì nền tảng
của Đảng mới vững chắc. Chi bộ là “tế bào” của cơ thể Đảng, chi bộ có
mạnh, hoạt động có hiệu quả thì toàn bộ “cơ thể” Đảng mới có sức sống
mạnh mẽ, mới có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao.
1.1.2. Sinh hoạt chi bộ và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ
1.1.2.1. Khái niệm, vai trò của sinh hoạt chi bộ
19
Khái niệm sinh hoạt chi bộ liên quan mật thiết với các khái niệm hoạt
động của Đảng và sinh hoạt đảng.
Nói đến hoạt động của Đảng là nói đến nhiều mặt: từ hoạt động xây
dựng nội bộ Đảng, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, công
tác kiểm tra, giám sát, khen thưởng và kỷ luật, công tác văn phòng cấp ủy,
đến hoạt động lãnh đạo xã hội của Đảng: lãnh đạo đối với Nhà nước, Mặt
trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân; lãnh đạo các lãnh vực của đời sống xã
hội và vận động quần chúng nhân dân… Hoạt động xây dựng nội bộ Đảng
nhằm làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và

động nhân dân, phát huy quyền làm chủ của dân, xây dựng mối quan hệ mật
thiết với nhân dân.
Như vậy, sinh hoạt đảng là nội dung rất cơ bản trong hoạt động của
Đảng, sinh hoạt đảng thể hiện những nội dung cốt lõi trong hoạt động của
Đảng. Sinh hoạt chi bộ là một trong những loại hình sinh hoạt đảng diễn ra ở
cơ sở đảng, đó là hoạt động tập thể của tất cả đảng viên để bàn bạc, thảo
luận, quyết định các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo nhằm thực
hiện nhiệm vụ của đơn vị, đồng thời để xây dựng tổ chức đảng trong sạch,
vững mạnh. Theo qui định của Điều lệ Đảng hiện hành, chi bộ sinh hoạt
thường kỳ mỗi tháng một lần, sinh hoạt bất thường khi cần thiết. Sinh hoạt
chi bộ lấy nguyên tắc tập trung dân chủ làm nguyên tắc cơ bản, lấy tự phê
bình và phê bình làm qui luật phát triển.
Sinh hoạt chi bộ là một trong những biện pháp về tổ chức và tư tưởng
rất cơ bản, chi phối trực tiếp, toàn bộ quá trình hoạt động của tổ chức đảng
và từng đảng viên.
Sinh hoạt chi bộ trước hết nhằm giáo dục, rèn luyện nâng cao trình độ
trí tuệ, năng lực công tác, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đội ngũ
đảng viên, tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được
giao.
Sinh hoạt chi bộ là biện pháp tích cực để quản lý, giáo dục đảng viên.
21
Để Đảng có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu thì phải thường xuyên sinh
hoạt để giáo dục rèn luyện, không ngừng nâng cao năng lực, trình độ, phẩm
chất chính trị, đạo đức, lối sống cho đảng viên. Sinh hoạt chi bộ vì vậy được
coi là trường học giáo dục cộng sản và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo
đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên.
Sinh hoạt chi bộ là diễn đàn dân chủ nhằm phát huy tính tích cực, sáng
tạo của từng đảng viên và tổ chức đảng, đảm bảo cho mỗi đảng viên và tổ
chức đảng thực hiện chức năng lãnh đạo của mình ở cơ sở. Trong sinh hoạt
đảng, mỗi đảng viên và cán bộ được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình,

sinh hoạt của chi bộ buông lỏng, rời rạc, hoặc không có nội dung chính trị,
tư tưởng cụ thể, thiết thực, thì nơi đó, lúc đó đã bắt đầu có nguy cơ đi chệch
đường lối, chính sách của Đảng, hạ thấp vai trò tiên phong gương mẫu của
cán bộ đảng viên, làm kỷ luật lỏng lẻo, các hiện tượng tiêu cực nảy sinh và
phát triển, sự gắn bó giữa Đảng và quần chúng bị suy yếu” [23, tr. 131].
Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX tiếp tục
khẳng định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở
đảng, nhất là chi bộ. Toàn Đảng tập trung chỉ đạo xây dựng, củng cố tổ chức
cơ sở và hướng về cơ sở, gắn xây dựng tổ chức đảng với xây dựng, củng cố
hệ thống chính trị ở cơ sở, nhất là đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi
bộ” [27, tr. 144, 146, 156].
Chính vì vậy, Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng và củng cố chi bộ,
thường xuyên chăm lo cải tiến và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, coi
đó là một khâu đột phá trong quá trình chỉnh đốn và đổi mới phương thức
lãnh đạo của Đảng ta hiện nay.
1.1.2.2. Nội dung, hình thức và tính chất của sinh hoạt chi bộ
* Nội dung sinh hoạt chi bộ
Nội dung sinh hoạt chi bộ là tổng hợp những mặt hoạt động chính trị,
tư tưởng và tổ chức, nhằm xây dựng nội bộ đảng trong sạch, vững mạnh,
nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Nội dung
23
sinh hoạt chi bộ bao gồm nhiều mặt hoạt động khác nhau, nhưng có những
nội dung cơ bản sau đây:
- Học tập, quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp
luật của Nhà nước, chỉ thị, nghị quyết của tổ chức đảng cấp trên. Phổ biến
quán triệt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, nhất là những vấn đề có liên quan đến
nhiệm vụ chính trị của ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, quyền và nghĩa
vụ của đảng viên; thông tin về tình hình thế giới trong nước và địa phương
có liên quan đến tư tưởng của đảng viên trong chi bộ và trong quần chúng,

chữa (nếu có). Trên cơ sở tâm tư, nguyện vọng và những khó khăn, vướng
mắc của bản thân và gia đình đảng viên để chi bộ bàn bạc và có biện pháp
giúp đỡ kịp thời trên tinh thần đoàn kết và tình đồng chí yêu thương lẫn
nhau.
- Đề ra phương hướng nhiệm vụ công tác của chi bộ tháng tới.
Căn cứ vào chương trình, kế hoạch công tác của chi bộ trong toàn
khóa và từng quí; trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ tháng trước và
những yêu cầu nhiệm vụ mới đặt ra, cũng như từ sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp
trên để chi bộ xác định và chọn ra một số nhiệm vụ cụ thể thực hiện trong
tháng tới. Trong đó, tập trung vào những vấn đề về tư tưởng nổi lên, những
nhiệm vụ chính trị trọng tâm, bức xúc trước mắt cần phải thực hiện; những
giải pháp để xây dựng chi bộ, đảng bộ trong sạch, vững mạnh
Sinh hoạt chi bộ cần chú trọng thảo luận, quyết định những vấn đề xây
dựng nội bộ Đảng, chủ trương, biện pháp xây dựng chi bộ trong sạch, vững
mạnh, thực hiện tự phê bình, phê bình; công tác kiểm tra, giám sát, giữ gìn
kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, tăng cường đoàn kết trong chi bộ và thực hiện
những nội dung của công tác đảng viên. Sinh hoạt chi bộ bàn về những vấn
đề xây dựng nội bộ được tiến hành định kỳ hàng tháng, hàng quí, hàng năm,
hoặc sinh hoạt đột xuất khi có những vấn đề nảy sinh về chính trị, tư tưởng
và tổ chức cần phải giải quyết kịp thời.
25