LUẬN VĂN:
Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ
trong các đơn vị cơ sở hành chính, sự
nghiệp của thành phố Hà Nội
củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, chất lượng
đội ngũ cán bộ, đảng viên. Thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, các cấp uỷ, các tổ chức
đảng đã tập trung lãnh đạo, tạo được sự chuyển biến tích cực về các mặt công tác xây
dựng Đảng. Tuy nhiên, vẫn còn không ít chi bộ và tổ chức cơ sở đảng bộc lộ những
khuyết điểm, yếu kém. Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng đó là do
chất lượng sinh hoạt đảng ở các chi bộ, đảng bộ cơ sở chưa đạt yêu cầu. Đại hội X của
Đảng đã nhận định: “Không ít cơ sở đảng yếu kém, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu
thấp, sinh hoạt đảng và quản lý đảng viên lỏng lẻo, nội dung sinh hoạt nghèo nàn; tự phê
bình và phê bình yếu” [28, tr. 271].
Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30-3-2007 của Ban Bí thư Trung ương đã chỉ rõ “Vẫn
còn không ít tổ chức cơ sở đảng và chi bộ yếu kém; một bộ phận cán bộ đảng viên, trong
đó có cả đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp suy thoái về phẩm chất chính trị
và đạo đức, lối sống; nhiều cấp uỷ, chi bộ chưa thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt
đảng, buông lỏng công tác quản lý, giáo dục đảng viên; nội dung sinh hoạt chi bộ còn
nghèo nàn, thiếu nội dung chính trị tư tưởng cụ thể; tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính
chiến đấu, tinh thần tự phê bình và phê bình, ý thức tổ chức, kỷ luật yếu kém; tinh thần 2
đoàn kết và tình yêu thương đồng chí bị giảm sút; chi bộ chưa thực sự là nơi sinh hoạt tư
tưởng để cấp uỷ nắm và hiểu tâm tư, nguyện vọng của đảng viên; chi bộ chưa thể hiện tốt
vai trò là nơi lãnh đạo, giáo dục, quản lý, giám sát và rèn luyện đội ngũ đảng viên. Tình
hình đó làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, giảm năng lực lãnh đạo và sức
chiến đấu của Đảng ngay từ chi bộ.” [3]
Hội nghị Trung ương 6 khoá X cũng đã chỉ ra những thiếu sót trong hoạt động của
các chi bộ, đảng bộ cơ sở nói chung và trong sinh hoạt đảng nói riêng, đồng thời yêu cầu
các cấp uỷ đảng phải có những biện pháp thật hiệu quả để nâng cao chất lượng sinh hoạt
chi bộ.
Các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Thủ đô giữ vị trí, vai trò trọng yếu
của Đảng và Nhà nước, là chỗ dựa của nhân dân. Hoạt động của các tổ chức đảng, của
Với lý do đó, việc lựa chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các đơn
vị cơ sở hành chính, sự nghiệp của thành phố Hà Nội" để nghiên cứu là nhằm thiết
thực góp phần cùng Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân thành phố Hà Nội xây dựng
Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài đã được các cơ quan lãnh
đạo của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan tham mưu, các cơ
quan nghiên cứu khoa học, các đồng chí lãnh đạo Đảng và nhiều nhà khoa học nước ta đã
nỗ lực nghiên cứu, nhờ vậy, các cơ quan lãnh đạo của Đảng đã ban hành nhiều nghị
quyết, chỉ thị, các quy định; các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học đã có nhiều quan
điểm, nhiều ý kiến được thể hiện trên sách, báo, tạp chí, trên các phương tiện thông tin
đại chúng. Sau đây là các công trình nghiên cứu tiêu biểu:
2.1. Các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng
Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh
đạo và sức chiến đấu của Đảng, các cơ quan lãnh đạo của Đảng ta đã ban hành nhiều nghị
quyết, chỉ thị, qui định, nguyên tắc lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra công tác xây
dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng trong các chi bộ:
- Tiếp tục triển khai và cụ thể hóa việc thực Nghị quyết các đại hội lần thứ VIII,
IX và X của Đảng về công tác xây dựng Đảng, Đảng ta ban hành nhiều nghị quyết quan
trọng, trong đó Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6, khoá X về việc “Nâng cao năng lực
lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên”, đã chỉ
rõ thực trạng chất lượng cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, đề cập đến những hạn
chế trong sinh hoạt đảng là nguyên nhân cơ bản của những yếu kém, khuyết điểm của các
tổ chức đảng, đồng thời còn chỉ ra những giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng,
góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo của các chi bộ, đảng bộ cơ sở.
- Thực hiện Nghị quyết lần thứ 6 khóa X, Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30-3-2007
của Ban Bí thư Trung ương về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, kèm theo Hướng
dẫn số 05-HD/BTCTW của Ban Tổ chức Trung ương về nội dung sinh hoạt trong các
viên, Tập I, Tạp chí Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2004.
- Ban Tổ chức Trung ương Đảng: Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng
viên, Tập II, Tạp chí Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2006.
- Ban Tổ chức Trung ương, Nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình trong 5
sinh hoạt Đảng, Nxb Sự thật, 1986.
- Ban Tổ chức Trung ương, Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ của Đảng, Nxb
Sự thật, 1986.
- Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương: Tài liệu bồi dưỡng công tác Đảng cho bí
thư chi bộ và cấp uỷ viên cơ sở.
- Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh - Viện Xây dựng Đảng:
Tập bài giảng Hệ thống chính trị và nghiệp vụ công tác tổ chức, tập 2, Hà Nội, 2007.
- Đức Lượng (Chủ biên), Về đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007.
- Ngô Đức Tính: Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, Đề tài nghiên cứu cấp cơ sở
trọng điểm năm 2006.
- Ngô Đức Tính: Hướng dẫn nghiệp vụ công tác đảng, tập I, II, Nxb Tư tưởng -
Văn hoá năm 1992.
- Cao Duy Tiến: Nâng cao chất lượng sinh hoạt các chi bộ khối nghiên cứu, giảng
dạy ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận văn thạc sĩ, ngành Xây dựng
Đảng, Hà Nội, 2001.
- Huỳnh Ngọc Thanh: Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các chi bộ
ở huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn thạc sĩ, ngành Xây dựng Đảng, Hà
Nội, 2005.
- Lê Hồng Sơn: Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ trong các
trường phổ thông công lập tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. Luận văn
thạc sĩ ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2005.
2.3. Hội nghị, hội thảo:
bệnh viện. Mặc dù các bài viết về đề tài này không nhiều, nhưng đó là những quan điểm
đánh giá chân thực, những ý kiến đề xuất khá sắc bén, tổng hợp những kinh nghiệm chỉ
đạo và thực hiện sinh hoạt chi bộ của các cơ quan, đơn vị để có thể rút ra những yêu cầu,
những nội dung, biện pháp chung nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Tiêu biểu là các
bài viết sau đây:
- Tuấn Dũng: Nên sinh hoạt chi bộ như thế nào. Tạp chí Xây dựng Đảng, số
2/2000.
- Phạm Văn Thảnh: Một số biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, số
5/2002
- Bùi Trọng Vỵ: Cải tiến nội dung sinh hoạt chi bộ, Tạp chí Xây dựng Đảng, số
6/2002.
- TS. Bùi Văn Ngần: Tăng cường sinh hoạt chuyên đề - một biện pháp nâng cao
chất lượng sinh hoạt chi bộ, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 8/2003.
- Phương Thảo: Biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở một số đảng bộ
cơ quan, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 7/2004
- Nguyễn Công Huyên: Một số kiến nghị từ khảo sát sinh hoạt của gần 1.200 chi 7
bộ cơ quan, Tạp chí Xây dựng Đảng,, số 10/2004.
- Nguyễn Công Huyên: Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở Đảng bộ Công an
Trung ương, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 4/2004.
- Bạch Kim: Chất lượng sinh hoạt chi bộ cơ quan - Thực trạng và giải pháp, Tạp
chí Xây dựng Đảng, số 8/2005.
- Hà Triều: Để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở cơ quan hành chính, Tạp chí
Xây dựng Đảng, số 1/2008.
- Phạm Thu Huyền: Để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ cơ quan khối đoàn
thể, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 7/2006.
- Phúc Sơn: Giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ ở đảng bộ Ban Cơ yếu
Chính phủ, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 9/2007.
nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ, đảng bộ cơ sở.
Tuy nhiên, những bài viết trên chưa phản ánh đầy đủ, chưa đánh giá hết tình hình
sinh hoạt chi bộ, đặc biệt là ở các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội; đồng
thời cũng chưa đề ra được những giải pháp mang tính toàn diện, làm luận cứ khoa học
cho việc đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Nhiệm vụ xây dựng và chỉnh
đốn Đảng ở Đảng bộ thành phố Hà Nội đang đòi hỏi phải có những công trình nghiên
cứu mang tính hệ thống, toàn diện về những khuyết điểm, yếu kém trong sinh hoạt chi
bộ, chỉ ra những giải pháp thực sự có hiệu quả nhằm thực hiện tốt các nguyên tắc tổ chức
và sinh hoạt đảng, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính,
đơn vị sự nghiệp của Hà Nội hiện nay.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu của đề tài:
Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng sinh hoạt cho bộ trong các cơ quan hành
chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội trong thời gian qua, đề tài nêu những phương hướng
và đề xuất giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
3.2. Nhiệm vụ của đề tài:
- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về vị trí, vai trò của chi bộ và sinh hoạt chi bộ
trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp; làm rõ những yêu cầu khách quan của
việc đổi mới sinh hoạt chi bộ đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu
của tổ chức cơ sở đảng trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp nói chung.
- Làm rõ những đặc điểm về kinh tế, văn hóa, xã hội, công tác xây dựng Đảng của
Thành phố Hà Nội, với tính cách là những nhân tố tác động đến hoạt động của các tổ
chức đảng và tình hình sinh hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp.
Khảo sát, đánh giá những ưu điểm và hạn chế về chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các cơ
quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Hà Nội, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân của
những ưu điểm và hạn chế đó.
- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp khắc phục những khuyết điểm, hạn
chế nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính, đơn vị cơ
sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng; kế thừa các công trình nghiên cứu đã công
bố trên sách, báo, tạp chí; các nghị quyết, chương trình, các báo cáo tổng kết công tác xây
dựng đảng của Thành ủy và cấp ủy các cấp.
5.2. Phương pháp nghiên cứu: 10
- Phương pháp chung:
Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử; các phương pháp tư duy lôgíc để nghiên cứu và trình bày đề tài.
- Phương pháp nghiên cứu xã hội học:
+ Phỏng vấn qua bảng hỏi: Các tác giả tiến hành trưng cầu ý kiến qua bảng hỏi
khoảng trên 800 cán bộ, đảng viên ở các chi bộ và các tổ chức đảng cơ quan hành chính,
đơn vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội.
+ Chọn mẫu: Mẫu được chọn theo phương pháp chọn hệ thống khởi đầu ngẫu
nhiên có tính tới một số đặc trưng về địa bàn công tác, sinh sống.
+ Phương pháp phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn sâu đối với một số cán bộ,
đảng viên ở các chi bộ, đảng bộ cơ sở tiêu biểu; một số cán bộ lãnh đạo các cấp uỷ đảng
và một số chuyên gia.
6. Đóng góp khoa học của đề tài
- Hệ thống hóa các quan điểm, lý luận và nghiệp vụ về chi bộ và sinh hoạt chi bộ
trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp.
- Đánh giá đúng thực trạng và những nguyên nhân của thực trạng chất lượng sinh
hoạt chi bộ trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của thành phố Hà Nội.
- Đề xuất những giải pháp khả thi nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong các
cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp nói chung và của thành phố Hà Nội nói riêng.
- Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào việc hoàn thiện lý luận về
sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng, đồng thời còn phục vụ giảng dạy và nghiên
cứu trong các trường Đảng, trong các cơ quan lãnh đạo và các cơ quan chuyên môn công
tác đảng. Kết quả nghiên cứu của đề tài đồng thời được vận dụng trong công tác xây
củng cố chi bộ, biến mỗi chi bộ thành trung tâm và hạt nhân của các hiệp hội công nhân,
là mắt xích quan trọng, là chỗ dựa vững chắc của Đảng.
Kế thừa và phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về xây dựng
Đảng Cộng sản, V.I.Lênin đặc biệt quan tâm xây dựng tổ chức cơ sở của Đảng. Người
chỉ ra rằng, việc thành lập các tổ chức cách mạng trong các xí nghiệp, nhà máy là nhiệm
vụ đầu tiên, cấp bách của Đảng Công nhân dân chủ -xã hội Nga, mỗi xí nghiệp, nhà máy
phải là thành trì của Đảng; là nơi rèn luyện, phân công công tác, quản lý, sàng lọc đảng
viên để họ luôn luôn là chiến sĩ tiên phong của giai cấp. Chi bộ còn là nền tảng, là hạt
nhân chính trị của các tập thể lao động.
Khi Đảng cầm quyền, tiến hành xây dựng CNXH, các tổ chức đảng tăng về số
lượng, đa dạng về chức năng, nhiệm vụ, nội dung, phương thức hoạt động, V.I. Lênin chỉ 12
ra rằng: “Những chi bộ ấy liên hệ chặt chẽ với nhau và với Trung ương đảng, phải trao
đổi kinh nghiệm lẫn cho nhau, phải làm công tác cổ động, tuyên truyền, công tác tổ chức
phải thích ứng với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, với tất cả các loại và mọi tầng lớp
quần chúng lao động, mỗi chi bộ ấy phải thông qua công tác muôn hình muôn vẻ để mà
rèn luyện bản thân mình, rèn luyện đảng, giai cấp, quần chúng một cách có hệ thống”
[50, tr. 232 - 233]. Người khẳng định mỗi chi bộ và mỗi ủy ban công nhân của Đảng phải
là một điểm tựa để tiến hành công tác tuyên truyền, cổ động và tổ chức thực hiện trong
quần chúng, tức là nhất định phải đi đến nơi mà quần chúng đi và trong mỗi bước đi phải
cố gắng làm cho ý thức quần chúng hướng về chủ nghĩa xã hội.
Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, xây
dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh cũng hết sức coi trọng vị trí, vai trò của chi
bộ. Người viết: “Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt” [59, tr. 92].
Chi bộ là gốc rễ của Đảng. Ngay từ khi thành lập Đảng, Điều lệ Đảng đã qui định: “Ở
mỗi xưởng máy, hầm mỏ, xí nghiệp, cơ quan, trường học, đường phố, đại đội - có 3 đảng
viên trở lên thì lập một chi bộ. Chi bộ là đồn lũy của Đảng chiến đấu trong quần chúng”
[56, tr. 242]. “Mỗi cơ sở là hạt nhân lãnh đạo của quần chúng của cơ sở, đoàn kết chặt
nghiệp lớn nơi mình hoạt động gây ra phong trào công nhân hóa theo khẩu hiệu: "Đi vào
xí nghiệp, chiếm lấy xí nghiệp”, phải làm cho các chi bộ đảng có sinh hoạt thực tế theo
chỉ thị về sinh hoạt chi bộ.
Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) quyết định hệ thống tổ chức đảng gồm 4 cấp:
Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc Trung ương), huyện (thị xã, khu) và cơ sở đảng,
hệ thống đó được duy trì cho đến nay. Do đó chi bộ trở thành tổ chức đảng trực thuộc
đảng ủy cơ sở. Tuy nhiên, các chi bộ trong các xí nghiệp, cơ quan, trường học, khu phố
và trong quân đội đã được củng cố một bước, các chi bộ trở thành những đơn vị lãnh đạo
và chiến đấu bảo vệ tổ quốc và xây dựng CNXH.
Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt
Nam được trình bày tại Đại hội lần thứ IV của Đảng đã tổng kết 5 bài học kinh nghiệm
về xây dựng tổ chức cơ sở đảng đã khẳng định phải nắm chắc khâu trung tâm của công
tác củng cố cơ sở đảng là chi bộ, thường xuyên giữ vững chế độ và nâng cao chất lượng
sinh hoạt chi bộ, làm cho chi bộ, tổ chức tế bào đầu tiên của Đảng thực sự là hạt nhân
lãnh đạo chính trị, là đơn vị chiến đấu ở cơ sở và là trường học giáo dục, rèn luyện đảng
viên.
Trong các Điều lệ Đảng từ Đại hội IV đến nay đều có qui định riêng về vị trí,
nhiệm vụ của chi bộ dưới đảng ủy cơ sở: Chi bộ là tổ chức tế bào cơ bản của Đảng, là hạt
nhân lãnh đạo và chiến đấu của Đảng trong quần chúng, là trường học giáo dục, rèn luyện
mọi đảng viên, nơi kết nạp đảng viên và thi hành kỷ luật đối với đảng viên, phân công và
kiểm tra công tác đảng viên.
Điều 27, Điều lệ Đảng thông qua Đại hội VII xác định: “Chi bộ là nơi trực tiếp nối
liền Đảng với quần chúng, được tổ chức theo nơi làm việc hoặc nơi ở của đảng viên. Chi 14
bộ có nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện, quản lý, phân công và kiểm tra công tác của đảng
viên, kết nạp đảng viên mới và thi hành kỷ luật đảng viên, lãnh đạo việc thực hiện nhiệm
vụ trong phạm vi đơn vị”.
Điểm 2 Điều 24 của Điều lệ Đảng thông qua tại Đại hội Đảng lần thứ VIII, lần
15
Đảng, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, công tác kiểm tra, giám sát, khen
thưởng và kỷ luật, công tác văn phòng cấp ủy, đến hoạt động lãnh đạo xã hội của Đảng:
lãnh đạo đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân; lãnh đạo các lãnh
vực của đời sống xã hội và vận động quần chúng nhân dân… Hoạt động xây dựng nội bộ
Đảng nhằm làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và tăng
cường sức chiến đấu để Đảng tiến hành lãnh đạo Nhà nước, các đoàn thể nhân dân và xã
hội có hiệu quả, gắn bó mật thiết với nhân dân.
Sinh hoạt đảng là một mặt hoạt động của Đảng. Quan niệm sinh hoạt đảng hiện
nay vẫn còn những ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng sinh hoạt đảng chỉ là những
cuộc họp đảng, cuộc họp chi bộ đảng, tổ đảng và các hoạt động khác như học tập nghị
quyết, thông tin, thời sự Trong cuốn “Về đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt
Đảng”, tác giả Đức Lượng quan niệm: “Sinh hoạt Đảng là sự phản ánh quá trình xây
dựng đường lối, chủ trương, chính sách thông qua hoạt động tập hợp trí tuệ, sức mạnh
của tập thể các tổ chức và các thành viên của Đảng để thực hiện lý tưởng, mục tiêu của
Đảng; là sự phản ánh quá trình hoạt động xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ
chức; xây dựng đội ngũ cán bộ và tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đủ sức gánh vác
trọng trách đối với giai cấp, đối với dân tộc; là sự phản ánh mối quan hệ gắn bó mật thiết
với nhân dân thông qua các hoạt động vì dân, tìm sức mạnh của tổ chức đảng, đảng viên
từ nhân dân” [51]. Theo đó, tác giả nêu ba loại hình sinh hoạt đảng thường gặp: sinh hoạt
trong đại hội đảng các cấp; sinh hoạt của các cấp ủy đảng; sinh hoạt của các ban xây
dựng Đảng, các ban tham mưu của Đảng, thông qua sinh hoạt để nghiên cứu, tổng hợp,
đề xuất làm tham mưu cho các cấp ủy. Quan điểm trên có nhiều yếu tố hợp lý, nhưng
chưa đề cập đến quan niệm sinh hoạt chi bộ là hoạt động của tất cả đảng viên để bàn bạc,
thảo luận và quyết định các chủ trương, biện pháp nhằm thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị,
xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Về nội dung, sinh hoạt đảng phản ánh các
hoạt động chủ yếu của các tổ chức đảng và đảng viên: sinh hoạt lãnh đạo đề ra đường lối,
chủ trương, chính sách, xây dựng các nghị quyết, chương trình hành động; sinh hoạt xây
dựng đội ngũ đảng viên và tổ chức đảng: giáo dục, học tập, rèn luyện lập trường, quan
chủ trương, biện pháp và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị của tổ chức đảng, vì
vậy, sinh hoạt chi bộ là khâu cuối cùng đảm bảo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đề ra.
Sinh hoạt chi bộ đảm bảo tăng cường ý thức tổ chức kỷ luật của đảng viên và tổ
chức đảng. Thông qua sinh hoạt đảng và bằng sinh hoạt đảng xây dựng mối đoàn kết,
thống nhất trong Đảng, sự gắn bó giữa đảng viên với tổ chức và giữa đảng viên với nhau,
xây dựng nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh. Sinh hoạt chi bộ là phương thức để giáo
dục và thi hành kỷ luật đối với những đảng viên vi phạm kỷ luật, đồng thời là phương
thức để xem xét, giới thiệu và kết nạp đảng viên.
Sinh hoạt chi bộ có vai trò, tác dụng to lớn đối với việc nâng cao năng lực lãnh
đạo toàn diện và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Thông qua sinh hoạt chi bộ để xây dựng
nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, đảm 17
bảo cho tổ chức đảng lãnh đạo thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao. Sinh hoạt chi bộ
trở thành yêu cầu có tính nguyên tắc, bắt buộc mọi tổ chức đảng, mọi cán bộ, đảng viên,
đảm bảo cho chi bộ vừa là tổ chức lãnh đạo, vừa là tổ chức chiến đấu và là một tổ chức
hành động.
Sinh hoạt chi bộ là cơ sở tồn tại của Đảng. Nếu coi Đảng là một cơ thể sống, trong
đó chi bộ, đảng bộ cơ sở là tế bào cấu thành tổ chức đảng, thì sinh hoạt chi bộ, đảng bộ
thường xuyên là quá trình trao đổi chất trong mỗi tế bào, là dấu hiệu của sự sống, không
sinh hoạt hoặc sinh hoạt không thường xuyên cũng có nghĩa là quá trình trao đổi chất
không liên tục, bị ngắt quãng, sự sống sẽ ngưng trệ. Đảng ta đã khẳng định, mỗi đảng
viên, mỗi chi bộ trước hết là cán bộ cao cấp phải không ngừng rèn luyện, nâng cao tính tổ
chức, tính kỷ luật, tính tự giác đặt mình trong sự quản lý của tổ chức đảng, thường xuyên
tham gia sinh hoạt chi bộ, tự giác ghép mình vào khuôn khổ kỷ luật của Đảng, không để
một đảng viên nào đứng ngoài trách nhiệm quản lý của một tổ chức, một tập thể. Thực tế
cho thấy: “Hễ nơi nào, lúc nào mà sinh hoạt của chi bộ buông lỏng, rời rạc, hoặc không
có nội dung chính trị, tư tưởng cụ thể, thiết thực, thì nơi đó, lúc đó đã bắt đầu có nguy cơ
đi chệch đường lối, chính sách của Đảng, hạ thấp vai trò tiên phong gương mẫu của cán
tưởng đúng đắn, chủ động và tự giác thực hiện nhiệm vụ chính trị và tiến hành công tác
tư tưởng, tạo nên sự thống nhất về nhận thức và hành động trong việc thực hiện nhiệm vụ
chính trị của tổ chức đảng.
- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ đề ra trong kỳ sinh hoạt của chi bộ tháng
trước. Căn cứ vào nghị quyết của chi bộ tháng trước để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
vụ của chi bộ, nêu rõ mặt làm được, chưa được, nguyên nhân chủ quan, khách quan, làm
rõ trách nhiệm của chi uỷ, của bí thư và của đảng viên Trong đó chú ý đến các nội dung
cụ thể sau:
+ Đánh giá tình hình tư tưởng và những diễn biến tư tưởng của đảng viên, quần
chúng thuộc phạm vi lãnh đạo của chi bộ, nhất là những vấn đề nổi cộm cần phải giải
quyết.
+ Đánh giá tình hình đảng viên trong chi bộ, đảng bộ thực hiện chủ trương, đường
lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chỉ thị, nghị quyết của cấp uỷ cấp
trên và thực hiện các nhiệm vụ được tổ chức đảng phân công.
+ Tình hình thực hiện qui chế dân chủ ở cơ sở và những đề xuất, kiến nghị của cán
bộ, đảng viên và quần chúng ở địa phương, cơ quan, đơn vị mà chi bộ cần quan tâm chỉ
đạo giải quyết.
+ Tổng hợp ý kiến nhận xét, phản ánh của quần chúng về sự lãnh đạo của chi bộ,
vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên và những biểu hiện tiêu cực có liên
quan đến cán bộ, đảng viên ở cơ quan, đơn vị, địa phương để chi bộ biết, nhằm phát huy
những mặt tốt đồng thời áp dụng những biện pháp lãnh đạo để phòng ngừa và giúp đỡ
đảng viên sai phạm sửa chữa (nếu có). Trên cơ sở tâm tư, nguyện vọng và những khó
khăn, vướng mắc của bản thân và gia đình đảng viên để chi bộ bàn bạc và có biện pháp 19
giúp đỡ kịp thời trên tinh thần đoàn kết và tình đồng chí yêu thương lẫn nhau.
- Đề ra phương hướng nhiệm vụ công tác của chi bộ tháng tới.
Căn cứ vào chương trình, kế hoạch công tác của chi bộ trong toàn khóa và từng
20
vụ cho đảng viên, thường được tổ chức thành những lớp bồi dưỡng, tập trung đảng viên
học tập, nghiên cứu, có sự kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả trên cơ sở phối hợp hoạt
động của các tổ chức đảng, của các cấp ủy đảng.
Sinh hoạt chuyên đề và sinh hoạt tổng hợp nhằm thảo luận, quyết định những chủ
trương, biện pháp giải quyết những vấn đề quan trọng đang đặt ra một cách bức thiết
trong chi bộ đảng và trong cơ quan, đơn vị. Các loại hình này được tổ chức dưới hình
thức hội nghị toàn thể đảng viên, tập trung thảo luận, quyết nghị những vấn đề cụ thể như
công tác xây dựng nội bộ, công tác lãnh đạo của tổ chức đảng
Yêu cầu của sinh hoạt chi bộ phải được tiến hành nghiêm túc, đúng nguyên tắc.
Trong sinh hoạt phải phát huy dân chủ, sự chủ động tích cực của đảng viên trong việc đề
đạt ý kiến, tranh luận, phản biện, trình bày nguyện vọng, những khó khăn, vướng mắc
trong công tác, trong cuộc sống mà đảng viên chưa khắc phục được để tổ chức góp ý,
giúp đỡ để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trong thảo luận cần phát huy dân chủ, tạo
được không khí đoàn kết, cởi mở, thẳng thắn để đảng viên thể hiện chính kiến của mình.
Những vấn đề còn có ý kiến khác nhau thì chi bộ, đảng bộ cần trao đổi, thảo luận kỹ, tạo
sự thống nhất cao trước khi biểu quyết.
*Tính chất sinh hoạt chi bộ
Sinh hoạt chi bộ đạt chất lượng cao phải đảm bảo các tính chất sau đây:
- Tính lãnh đạo.
Tính chất lãnh đạo của sinh hoạt chi bộ thể hiện trước hết ở việc đề ra được các
quyết định lãnh đạo đúng đắn để định hướng cho những hoạt động chủ yếu của cơ quan,
đơn vị, nhằm giải quyết kịp thời những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn; chỉ rõ trách
nhiệm và quyền hạn của từng tổ chức, từng cán bộ, đảng viên; đề ra chủ trương, biện
pháp xây dựng chi bộ, đảng bộ về chính trị, tư tưởng và tổ chức; bảo đảm lãnh đạo đơn vị
thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị.
Để đảm bảo tính lãnh đạo trong sinh hoạt đảng, các tổ chức đảng cần mở rộng dân
chủ, thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, chấp
thành giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn, vươn lên trong công tác và đời sống.
1.1.2.3. Chất lượng sinh hoạt chi bộ
* Quan niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ
Chất lượng sinh hoạt chi bộ là tổng hợp những đặc điểm, tính chất và hoạt động
thể hiện năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một tổ chức đảng, đáp ứng yêu cầu thực
hiện nhiệm vụ chính trị được giao trong từng thời kỳ cách mạng. Chất lượng sinh hoạt
chi bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng các quyết định chính trị của các tổ chức
đảng, đến chương trình hành động của đảng viên, đến việc tổ chức thực hiện có hiệu quả
các nghị quyết của chi bộ. Sinh hoạt chi bộ có chất lượng sẽ làm cho đường lối, chính
sách của Đảng được quán triệt, nhiệm vụ của chi bộ được triển khai, trí tuệ và trách
nhiệm của đảng viên được nâng cao, kỷ luật của Đảng được tăng cường, mối quan hệ
giữa Đảng với quần chúng được củng cố và phát triển. 22
Chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trong những yếu tố quyết định sự tồn tại và
phát triển của chi bộ. Sinh hoạt chi bộ có chất lượng mới đảm bảo được vai trò lãnh đạo
chính trị của chi bộ, đối với việc tổ chức cho cán bộ, đảng viên và quần chúng tham gia
vào quá trình xây dựng và triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của đơn vị.
* Những tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ
Tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ là những dấu hiệu, những tính chất
để dựa vào đó mà nhận biết và đánh giá được chất lượng sinh hoạt đáp ứng được những
yêu cầu mục tiêu phát triển của tổ chức đảng.
Đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ phải căn cứ vào các tiêu chí sau đây:
- Về nội dung sinh hoạt chi bộ.
Sinh hoạt chi bộ phải đề ra được nội dung cụ thể, thiết thực, sát với yêu cầu nhiệm
vụ chính trị của chi bộ. Đây là dấu hiệu quan trọng để đánh giá chất lượng sinh hoạt chi
bộ. Để sinh hoạt chi bộ đạt chất lượng, ban chi ủy, bí thư chi bộ phải lựa chọn đúng nội
dung, xác định nội dung trọng tâm, trọng điểm cho từng thời kỳ để chi bộ thảo luận và
quyết định. Nếu nội dung sinh hoạt chi bộ đề ra không phù hợp, thiếu cụ thể và thiết thực
- Số lượng và thái độ của đảng viên tham gia sinh hoạt chi bộ.
Số lượng đảng viên tham gia sinh hoạt đầy đủ là dấu hiệu không chỉ cho thấy ý
thức tổ chức, kỷ luật, tính tích cực, tự giác của đảng viên mà còn thể hiện sự vững mạnh
của tổ chức, sự nền nếp trong sinh hoạt của chi bộ. Những chi bộ có đông đảng viên
thường xuyên tham gia sinh hoạt, đảng viên tích cực đóng góp ý kiến có chất lượng, có
tinh thần xây dựng thì nhất định tổ chức đảng đó sẽ có được những quyết định đúng đắn,
có tính khả thi cao hơn là những chi bộ, đảng bộ có ít đảng viên tham gia, sinh hoạt
chuệch choạc, thiếu tích cực, tự giác.
- Kết quả thực hiện nhiệm vụ của chi bộ.
Sinh hoạt chi bộ, đảng bộ xét đến cùng là phải đảm bảo thực hiện thắng lợi nhiệm
vụ chính trị. Chất lượng sinh hoạt chi bộ phải được khẳng định ở kết quả thực hiện nhiệm
vụ chính trị được giao, đây là tiêu chí thể hiện chính xác chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Đánh giá chất lượng sinh hoạt cần phải phân tích đầy đủ các mặt nêu trên. Tuy
nhiên, kết quả cuối cùng của việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thể hiện ở kết quả
toàn diện, tổng hợp của các tiêu chí trên, đó là sinh hoạt chi bộ góp phần quan trọng vào
việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng; nội bộ Đảng được
xây dựng trong sạch, vững mạnh; cán bộ, đảng viên có điều kiện để trưởng thành và phát
huy khả năng của mình; tổ chức đảng thực hiện tốt vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở và
được quần chúng nhân dân tín nhiệm
Những tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ đồng thời cũng là sự thể hiện
những yêu cầu cần phải làm để đảm bảo sinh hoạt chi bộ đạt chất lượng cao, do vậy, sinh
hoạt chi bộ có chất lượng phải đảm bảo được tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến
đấu cao.
1.1.2.4. Các nhân tố cơ bản tác động đến chất lượng sinh hoạt chi bộ 24
Chất lượng sinh hoạt chi bộ cao hay thấp, hiệu quả hay yếu kém phụ thuộc nhiều
vào nhân tố chủ quan và khách quan.
- Đảng viên, đội ngũ đảng viên, cấp ủy và tổ chức đảng là nhân vật trung tâm
Copyright: Tài liệu đại học ©