62
Ch−¬ng 7
triÖu chøng häc hÖ tiªu ho¸ 63
Triệu chứng học hệ tiêu hoá

1. Đại cơng.
Hệ tiêu hoá bao gồm ống tiêu hoá v các tuyến tiêu hoá. ống tiêu hoá tính từ
miệng tới hậu môn. Tuyến tiêu hoá bao gồm tuyến nớc bọt, tuyến tụy, gan mật v hệ
thống tuyến nằm trong thnh ống tiêu hoá. Bộ máy tiêu hoá chia thnh 3 phần:
- Phần tiêu hoá trên: miệng, họng, thực quản.
- Phần tiêu hoá giữa: dạ dy, ruột non, đại trng, gan mật tụy tạng.
- Phần tiêu hoá dới: hậu môn, trực trng.
Thăm khám bộ máy tiêu hoá: miệng, hậu môn có thể thăm khám trực tiếp, các
phần của bộ máy tiêu hoá nằm trong bụng, ngực, muốn thăm khám phải dựa vo:
1.1. Hỏi bệnh:


64
Hình 7.1: Giải phẫu hệ tiêu hoá.
2. Các triệu chứng chức năng của hệ tiêu hoá:
Triệu chứng chức năng có một vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán các bệnh
của bộ máy tiêu hoá. Cách phát hiện triệu chứng chức năng chủ yếu dựa vo hỏi bệnh.
Muốn hỏi bệnh để có đợc những thông tin cần thiết, tránh miên man, phải nắm đợc
những triệu chứng chức năng của bộ máy tiêu hoá dới đây:
2.1. Đau bụng:
Đau bụng vừa l lý do khiến ngời bệnh đi khám bệnh, vừa l triệu chứng giúp
ngời thầy thuốc hớng tới một bệnh no đó. Yêu cầu hỏi thật tỉ mỉ, rõ rng (đau khi
no? đau chỗ no? đau lan đi đâu?).
2.2. Nôn:
Nôn l hiện tợng những thức ăn chứa trong dạ dy bị tống qua đờng miệng ra
ngoi. Nôn có thể do nguyên nhân của ống tiêu hoá cũng có thể ngoi ống tiêu hoá
hoặc ton thân. Cần hỏi kỹ để bệnh nhân cho biết: nôn nh thế no? nôn ra chất gì?
mu sắc? mùi vị?
2.3. ợ:
ợ l hiện tợng ứa lên miệng nớc v hơi từ trong dạ dy, thực quản.
Cần hỏi rõ:
+ ợ nớc:
- ợ nớc trong: do nớc bọt v dịch thực quản trộn lẫn ợ lên do tâm vị co thắt
- ợ nớc chua: do dịch dạ dy tro lên, có khi gây cảm giác nóng bỏng
- ợ nớc đắng: thờng do nớc mật qua tá trng, dạ dy thực quản lên

2.6. Những rối loạn về đại tiện:
+ ỉa chảy.
+ Táo bón v kiết lỵ
+ ỉa máu tơi v ỉa phân đen.
3. Khám tiêu hoá trên v dới:
3.1. Khám môi:
+ Bình thờng: môi mu hồng cân xứng so với các bộ phận khác.
+ Bệnh lý:
- Mu sắc: môi tím trong suy tim, suy hô hấp, nhợt nhạt (thiếu máu).
- Khối lợng: môi to, dầy (bệnh to đầu chi), nổi cục cứng v sùi trong các bệnh u
lnh, u ác.
- Những tổn thơng khác: mụn nhỏ, mọng nớc ở hai mép (chốc mép). Nứt kẽ
giống hình chân ngỗng gặp trong giang mai bẩm sinh. Môi trên tách đôi bẩm sinh.
3.2. Khám hố miệng:
+ Cách khám:
Ngời bệnh khám miệng dùng đèn pin hoặc đèn chiếu để chiếu sáng, hoặc bảo
bệnh nhân quay họng ra phía ánh sáng, dùng đè lỡi để khám thnh trên, hai bên v
miệng, chú ý lỗ ống Stenông (ở mặt trong má cạnh răng hm trên số 6-7).
+Bình thờng: niêm mạc miệng mu hồng, nhẵn, hơi ớt.
+ Bệnh lý:
- Có mảng đen trong bệnh Addisơn (Addison), có những chấm xuất huyết gặp
trong bệnh a chảy máu
- Những vết loét, ổ loét: trong các bệnh nhiễm khuẩn, bạch cầu cấp, cam tẩu mã
(vết loét tiến triển nhanh, mu đen v rất thối), loét do thiếu vitamin C, A hay PP
- Những mụn mọng nớc: do các bệnh nhiễm khuẩn ton thân.
- Những khối u: u nang của tuyến nớc bọt. Những dị dạng bẩm sinh vòm miệng
tách đôi.
- Hạt Koplic: mu đỏ ở giữa hơi xanh hoặc trắng to bằng đầu ghim ở mặt trong má
(gặp trong bệnh sởi).
- Lỗ ống Stênông đỏ v sng trong bệnh quai bị.

Hình 7.2: lỡi v các phần liên quan.
+ Bệnh lý:
- Mu sắc v tình trạng niêm mạc:
. Trắng bẩn hoặc đỏ v khô: trong nhiễm khuẩn.
. Đen: trong bệnh Addison, thiếu PP, urê máu cao.
. Vng: (nhất l hãm lỡi) trong bệnh vng da ứ mật.
. Nhợt nhạt mất gai: trong bệnh thiếu máu.
. Bóng đỏ mất gai v đau: trong bệnh thiếu máu hồng cầu to (bệnh Biermer gây
viêm lỡi kiểu Hunter).
. Loét nứt kẽ đặc biệt loét ở hãm lỡi: gặp trong ho g.
. Những mảng trắng dy v cứng: tình trạng tiền ung th lỡi.
- Khối lợng:
. To đầu: trong bệnh to đầu chi (Acromegalie), suy giáp (Mixoedeme).
. Teo một bên lỡi: do liệt dây thần kinh dới lỡi.
. Các khối u bất thờng của lỡi: u lnh hoặc u ác.

675. Khám lợi v răng.


- Có mảng đen: trong bệnh Addison.
- Loét: trong nhiễm độc mạn tính chì, Hg, thiếu vitamin C, A, PP.
Loét có chảymáu trong thiếu vitamin C.
- Chảy mủ chân răng: dùng đè lỡi ấn vo chân răng thấy có mủ chảy ra, có thể
đọng thnh túi nằm sâu giữa lợi v răng do nhiễm khuẩn mủ.
- Lợi sng to: do viêm, ổ mủ, u lợi, u răng hoặc xơng hm.
5.2. Khám răng:
+ Bình thờng:

68
- Số lợng răng phụ thuộc theo tuổi:
. 6 tháng mọc từ: 2-4 răng.
. Từ 2-5 tuổi có: 20 răng sữa.
. Từ 11 tuổi: thay ton bộ răng sữa.
. Từ 12-18 tuổi: có 28 răng.
. Trên 18 tuổi có: 32 răng.
- Hình thái: răng mọc đều, men trắng, không đau khi nhai.
+ Bệnh lý:
- Răng mọc chậm, không đủ số lợng theo tuổi: trong bệnh còi xơng.
- Răng rụng dễ dng, nhiều: trong bệnh tăng đờng máu.
- Sâu răng: răng có vết đen v đau.
- Răng kiểu Hutchison trong giang mai bẩm sinh: hai răng cửa trên chệch hớng,
bờ lõm hình bán nguyệt, bờ dới hẹp.
6. Khám họng:
Họng l ngã ba đờng giữa hô hấp v tiêu hoá, thông với tai qua vòi Ostatsơ
(Eustache). Khi họng tổn thơng ảnh hởng tới nuốt, thở v nghe (thờng thấy ù tai
khi nói).
+ Cách khám: ngời bệnh há miệng chiếu sáng họng bằng đèn pin, hay đèn chiếu,
dùng đẽ lỡi nhẹ nhng ấn vo lỡi đè xuống ta quan sát hình thái niêm mạc của
họng.

+ Bình thờng: phần da của hậu môn nhẵn, các vết nhăn mềm v đều đặn niêm
mạc bên trong hồng v ớt.
+ Bệnh lý:
- Giữa các nếp nhăn có lỗ rò: lỗ rò thờng rất nhỏ phải quan sát kỹ mới thấy, nếu
nặn thấy mủ chảy ra. Hoặc có thể thấy các vết xớc giữa các nếp nhăn, có khi thấy
giun kim.
- Trĩ ngoại: thấy tĩnh mạch nổi to, ngoằn nghèo, có khi thnh từng búi chảy máu
v sng đau.
- Sa trực trng: khi một đoạn trực trng tụt qua hậu môn ra ngoi, vì cọ sát nên
đoạn trực trng ny thờng khô v tổn thơng. Có khi bình thờng không thấy, khi
rặn mạnh mới lòi ra.
8.2. Khám trực trng:
Đặt bệnh nhân nằm t thế phủ phục nh khám hậu môn hoặc nằm ngửa chân co
v dạng rộng (t thế sản khoa). Thầy thuốc đứng bên phải ngời bệnh. Hoặc bệnh
nhân nằm nghiêng t thế Sim, khám cho bệnh nhân nặng. Thầy thuốc dùng ngón tay
chỏ có bao cao su thấm dầu paraphin đa nhẹ nhng v từ từ vo hậu môn ngời bệnh,
thăm sự chứa đựng bên trong trực trng, tình trạng niêm mạc thnh trớc, sau v hai
bên trực trng.
+ Bình thờng:
- Trực trng rỗng, không đau khi ấn vo các túi cùng mng bụng (túi cùng
Douglas) niêm mạc mềm mại trơn, khi rút tay không có máu mủ theo tay ra.
- Nam giới: ở phía trớc sờ thấy tuyến tiền liệt nhỏ bằng hạt đo ở giữa có một
rãnh dọc nông, mật độ hơi chắc v không đau, ở phía trên l túi cùng v hai bên l túi
tinh v niệu quản dới nhng không sờ thấy.
- Nữ giới: qua thăm trực trng phối hợp với tay đè ấn phía bụng ta có thể thấy một
phần tử cung.
+ Bệnh lý:
- Những cục phân lổn nhổn có thể đẩy lên hoặc móc ra theo tay.
- Trĩ nội: thấy từng búi căng phồng v ngoằn nghèo dới niêm mạc khi rút tay ra
có thể chảy máu.

. Phân bạc mu: tắc mật hon ton.
. Phân xám, xanh mật: do ỉa ra mật nhiều.
- Về chất trong phân:
. Phân có váng mỡ: tắc mật, suy gan.
. Phân quánh bóng váng mỡ: suy tụy mạn.
. Phân sống lổn nhổn: thiếu dịch vị, men ruột.
. Phân lẫn máu nhầy: hội chứng kiết lỵ
- Mùi:
. Khắm: hoại tử ruột do viêm, rối loạn lên men thối vùng đại trng gần.
. Mùi chua: rối loạn lên men chua vùng đại trng xa.
9.2. Xét nghiệm phân:
+ Xét nghiệm định tính: soi kính hoặc bằng các phản ứng hoá học phát hiện một
số thnh phần trong phân:
- Hạt amidon: bằng phản ứng lugol (bình thờng không có). Nếu phản ứng lugol
(+) chứng tỏ trong phân có chất tinh bột (suy tụy).
- Hạt mỡ: bằng phản ứng SudanIII (bình thờng chỉ có rất ít) nếu thấy nhiều gặp
trong tắc mật, viêm tụy, suy gan.
+ Xét nghiệm định lợng: ngời ta lm bilan tiêu hoá nghĩa l cho ngời bệnh
ăn một lợng nhất định về protit hoặc lipit sau đó định lợng các chất ấy thải ra theo
phân.
- Bình thờng số lipit thải ra theo phân không quá 5% lợng ăn vo.
+ Các xét nghiệm khác về phân:
-Tìm trứng ký sinh trùng: giun, sán
- Lm vi khuẩn chí: nuôi cấy, nhuộm soi kính, kháng sinh đồ.
- Tìm nấm, các tế bo, hồng cầu, bạch cầu
- Lm phản ứng anbumin ho tan, nếu (+) gặp trong viêm đại trng mạn.

73


Hình 7.5: Thiết đồ bụng vùng sau nghiêng phải.
10.1.T thế khám:
+ T thế bệnh nhân:
- Phải giải thích trớc cho ngời bệnh yên tâm. Đặt bệnh nhân nằm ngửa, gối đầu
thấp, mặt quay về phía đối diện với ngời khám, thở đều, tay để dọc theo thân, bụng
mềm mại.

74
- Bộc lộ vùng bụng tối thiểu: gập áo vo trong kéo lên ngang nếp vú, phía dới nới
quần kéo xuống ngang nếp bẹn.
- Hai chân chống lên mặt giờng, cẳng chân hoặc đùi hợp với mặt giờng thnh
một góc 45 độ, hai đầu gối cách nhau 15-20cm, hai bn chân để song song cách nhau
15- 20cm.


hoặc 2 đầu ngón tay lên da bụng vùng định khám bằng thao tác nhanh dứt khoát (ví
dụ: gõ vùng thợng vị xác định viêm dạ dy). Hoặc gõ gián tiếp bằng cách dùng một
bn tay áp sát vùng định khám, dùng bờ ngoi bn tay kia chặt từ nhẹ đến mạnh vo
mu bn tay áp (ví dụ: tìm dấu hiệu rung gan, thận).

75
Gõ để xác định vùng đục, vùng trong bằng cách dùng 1 hoặc 2 ngón tay gõ chậm
v dứt khoát lên mu các ngón (khoảng đốt 2) của bn tay đối diện áp vo da vùng
định khám (khoang Traube).
+ Nguyên tắc khám:
Khám từ vùng lnh sang vùng bệnh, từ vùng đau sang vùng không đau từ nhẹ đến
mạnh, từ nông đến sâu.
Khám theo một vùng nhất định để không bỏ sót, thờng khám từ hố chậu phải,
quanh rốn, đến hố chậu trái hoặc ngợc lại. Có thể khám từng khu vực một lần lợt từ
thợng vị, hạ sờn, mạng sờn, hạ vị.
Khám với các nội dung thờng lệ: nhìn, sờ, gõ, nghe tùy từng phủ tạng với trình tự
linh hoạt (ví dụ: nhìn ton vùng bụng kết hợp với khám củng mạc mắt, lỡi hoặc gõ
nghe,nhìn sờ từng bộ phận).
10.2. Phơng pháp khám:
+ Nhìn:
Quan sát ton thân nh thờng lệ xem mu sắc da, niêm mạc, lòng trắng mắt
xem có vng, nhợt nhạt, xuất huyết không? Xem gai lỡi, xem hạch cổ, thợng
đòn
Hình dáng của bụng: có thể thon, có ngấn cơ bụng (BN nam), thuôn dy.
(BN nữ) tham gia nhịp thở nhịp nhng hoặc hạn chế do đau hoặc phản ứng
phúc mạc . Căng trớng do hơi (gõ vang), bè sang 2 bên, gõ đục vùng thấp (do có
dịch ), chỗ lồi, chỗ lõm do có u, có nang hoặc lõm lòng thuyền (trong lao phúc mạc
xơ dính ).
Quan sát các nốt xuất huyết dới da, nốt mẩn gãi xớc, tĩnh mạch nổi rõ dới da
(tuần hon bng hệ trong hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa) hoặc thấy u cục đội da

phân biệt với bụng cứng do nhột buồn, do BN lên gân.
Sờ để tìm các khối u, u cố định hay di động, hình thù, mật độ, đau hay không? ở
vị trí no ?
+ Gõ: tìm vùng đục (khối u, dịch ), vùng trong (hơi trong tạng rỗng). Hình 7.11: Thăm trực trng.
Bằng ngón tay để xác định túi cùng Douglas (viêm mng bụng): đau dữ, túi cùng
căng (có dịch trong mng bụng), có thể sờ đợc khối u trong vùng chậu hông bé.
10.4. Khám từng khu vực của ổ bụng:
10.4.1. Vùng hố chậu phải v lân cận:
Có thể sờ đợc khối u manh trng (lao, ung th) hạch vùng hố chậu phải, đám
quánh, ổ áp xe (hậu quả của viêm ruột thừa) dấu hiệu bệnh lý của bệnh phụ khoa, tìm
điểm đau v nghiệm pháp gây đau đặc hiệu.
+ Khám viêm ruột thừa:
- Điểm ruột thừa (điểm giữa đờng nối rốn với gai chậu trớc trên bên phải) còn
gọi l điểm MacBurney. MacBurney (+) : viêm ruột thừa.
- Nghiệm pháp: Chotkin- Blumberg (ấn mạnh dần dần vo điểm ruột thừa rồi nhấc
tay lên đột ngột nếu bệnh nhân đau trội lên thì CB (+): viêm ruột thừa.
- Nghiệm pháp Rowsing (+): nắm bn tay ấn mạnh v lần lần từ bên đại trng
xuống đến nửa đại trng ngang để dồn hơi từ ruột ngợc về vùng manh trng thì bệnh
nhân cảm thấy đau tăng ở vùng ruột thừa.
- Nghiệm pháp Obrasov (+): trong ruột thừa viêm mạn tính. Cách lm: bệnh nhân
nằm duỗi thẳng chân, ngời khám ấn từ từ vo điểm ruột thừa v bảo bệnh nhân giơ
thẳng chân phải khỏi mặt giờng thì đau tăng (do khi giơ chân phải lm cơ thắt lng
Hình 7.12: các điểm đau: 1: điểm túi mật; 2: điểm mũi ức;3: điểm MacBurney;
4: vùng đầu tụy, ống mật chủ trong góc 45
0
.

10.4.2. Vùng mạng sờn phải v lân cận:
+ Khám khối u đại trng:
Dùng cả 2 bn tay áp xuống thnh bụng kéo vuông góc với đại trng lên lần lợt
ch đi, ch lại từ dới lên trên có thể phát hiện thấy các khối u (u ác, u lnh, lao), có
thể thấy đau khắp đại trng lên.
+
Khám điểm niệu quản trên:
Điểm tiếp giáp bờ cong ngoi cơ thẳng to v đờng ngang rốn: đau trong viêm
hoặc sỏi niệu quản.
+
Khám thận phải: nếu thận to sẽ thấy:
- Dấu hiệu bập bềnh thận (+): đặt tay trái áp sát vo hố thắt lng bên phải BN, tay
phải ấn vo vùng mạng sờn phải, lần lợt v nhịp nhng tay ấn, tay nhấc sẽ thấy quả
thận to đợc đẩy lên, xuống nhịp nhng theo tay ngời khám.

79
- Dấu hiệu chạm thận (+): tay của ngời khám đặt nh nói trên, tay trái ở hố thắt
lng để nguyên, tay phải ấn sâu vo vùng hạ sờn phải thấy quả thận to chạm vo tay
phía dới.
- Bệnh nhân có điểm sờn thắt lng đau, l điểm tiếp giáp giữa bờ ngoi cơ thẳng
lng với bờ dới xơng sờn XII.
10.4.3.Vùng hạ sờn phải v lân cận:
Vùng ny chủ yếu để khám gan v túi mật:

v đa lên ngợc lên dần, khi hít vo sâu ngón tay ngời khám nhấc lên nhẹ v vẫn
đa ngợc lên dần, gan bị cơ honh đẩy xuống chạm vo ngón tay (bờ gan tìm ngón
tay) từ chỗ đó đến bờ sờn l khối lợng gan to tính bằng cm.
. Dùng bn tay phải đặt song song với bờ sờn rìa ngoi ngón trỏ hớng về bờ
s
ờn đa lên lần lợt nhịp nhng với nhịp thở của bệnh nhân, tay trái để ở hố thắt lng
phải của bệnh nhân v cũng nâng lên nhịp nhng với nhịp thở đẩy gan lên, nếu gan to
thì bờ gan sẽ chạm vo rìa ngoi ngón trỏ bn tay đặt phía trên.
. Đứng phía đầu bệnh nhân, khám bằng 2 tay móc ngón tay vo dới bờ sờn của
bệnh nhân để tìm bờ dới gan.
. Sờ móc nh trên nhng bệnh nhân nằm nghiêng trái. Sau khi xác định bờ dới
gan quá bờ sờn bao nhiêu cm ở khoảng giữa đòn đờng nách trớc phải, đờng cạnh
ức phải cần phải xem bờ của gan tròn hay sắc, mềm hay cứng, nhẵn hay ghồ ghề.

80
- Bề mặt gan:
Nếu sờ thấy gan to cần kiểm tra mặt trên gan: nhẵn hay lổn nhổn cục nhỏ, có khối
u to hay nhỏ.
+ Khám mật độ gan:
ấn nhẹ các đầu ngón tay lên mặt gan xem tính chất mềm (viêm gan cấp), chắc (xơ
gan), hoặc u cứng (trong ung th gan) hay u căng mềm (áp xe gan).
+ Tìm cảm giác của gan:
- ấn bn tay lên mặt gan: xem đau hay không đau.
- Lm nghiệm pháp rung gan:đặt bn tay trái để các ngón tay theo kẽ liên sờn
trên gan. Dùng cờm tay phải chặt nhẹ lên tay trái, khi chặt tay nếu bệnh nhân cảm
thấy đau vùng gan thì gọi l rung gan (+) (gặp trong áp xe gan ổ lớn).
- ấn vo điểm ở liên sờn IX trên đờng nách giữa phải, nếu bệnh nhân đau gọi l
Ludlow (+): trong áp xe gan ổ lớn.
+ Lm nghiệm pháp phản hồi gan-tĩnh mạch cổ:
ấn bn tay phải vo vùng gan (gan to) dới bờ sờn phải, ấn từ nhẹ đến mạnh dần, 81

82
+ Khám lách:


Bình thờng khó sờ thấy, trong bệnh táo bón có thể thấy phân lổn nhổn, trong
viêm đại trng thấy đau dọc mạng sờn khi ấn.
10.4.7. Vùng hố chậu trái v lân cận:
Chủ yếu khám đại trng xích ma v phần phụ của nữ:
+ Khám đại trng xích ma:
Hai tay để song song kéo tay dần dần từ gần rốn đến nếp bẹn trái, nếu đại trng
xích ma viêm to, xơ sẽ thấy lăn bật dới ngón tay nh một khúc dồi mềm đau (trong
viêm) hoặc nh một sợi thừng vắt ngang (trong viêm xơ mạn), song song với nếp bẹn
thừng xích ma (+).
+ Khám buồng trứng v phần phụ: giống nh cách khám bên phải.
10.4.8. Vùng hạ vị:
Chủ yếu khám bng quang, tử cung.
+ Khám bng quang:
Bình thờng không sờ thấy, khi căng nớc tiểu do cha đi tiểu hoặc bí đái thì có
thể sờ thấy nh một quả bóng căng nhẵn, đau tức có khi lên tới quá rốn.
+ Khám tử cung:
Bình thờng không sờ thấy, nếu có viêm phải khám bằng đờng âm đạo, nếu có
mang thì tùy từng tháng m có kích thớc to nhỏ khác nhau, tròn nhẵn, không đau tức
khi khám, di động dễ, sờ đợc các vùng chi, lng, đầu, nghe đợc tim thai vo tháng
cuối.



Hình 7.14: Thực quản v cơ của thực quản.
1.1.Giải phẫu:
Thực quản l một ống dẫn thức ăn nối hầu với dạ dy. Nơi đổ vo dạ dy gọi l
tâm vị. Thực quản di khoảng 25 cm, chia lm 3 phần:
+ Thực quản trên:
Đoạn nối hầu v thực quản tạo bởi cơ vân, cơ nhẫn hầu, cơ ny tạo cơ thắt trên
(sphincter) của thực quản.
+ Thực quản giữa:
Phần trên của đoạn ny chỉ có cơ vân nhng sau đó l các sợi cơ trơn ngy cng
nhiều, cho đến giữa thực quản thì chỉ còn cơ trơn m thôi.Sự chuyển tiếp từ cơ vân
sang cơ trơn trong lớp cơ vòng cao hơn lớp cơ dọc.
+ Thực quản dới:

85
Thực quản dới chui qua một khe của cơ honh đổ vo dạ dy, ở đoạn ny tạo
thnh một cơ thắt giả chỉ thể hiện qua áp lực m không có về mặt giải phẫu.
+ Thần kinh chi phối thực quản:
L các sợi phó giao cảm của thần kinh phế vị v một vi sợi giao cảm. Thần kinh
nội tại l đám rối Auerbach ở trong lớp cơ v đám rối Meissner ở lớp hạ niêm mạc.
+ Mạch máu:

. Sợ nuốt: thờng gặp trong bệnh hysterie, uốn ván, liệt họng hầu.
- ợ:
L hiện tợng dịch v hơi trong thực quản tro lên miệng, do rối loạn co bóp của
thực quản hoặc do thực quản hẹp, thức ăn không tống xuống hết dạ dy m đọng lại ở
thực quản lm thực quản co lại nhng không tống xuống phía dới đợc m phải tro
lên miệng.
Ngời ta phân biệt:
. ợ hơi không quan trọng.
. ợ nớc v thức ăn, nếu không có vị chua chứng tỏ thức ăn từ thực quản lên.
. ợ cả hơi v thức ăn lên cùng một lúc.

86
- tăng bi tiết nớc bọt:
Triệu chứng ny kém quan trọng. Có thể tăng bi tiết nớc bọt thực sự, hoặc nớc
bọt không nuốt vo đợc vì thực quản bị tắc nên tro ngợc lên.
+ Triệu chứng thực thể:
Nghèo nn, có chăng khi cho bệnh nhân uống nớc, đặt ống nghe phía sau vùng
liên bả, vùng cổ thì có thể nghe thấy tiếng lọc bọc của nớc đi qua vùng hẹp của thực
quản.
Muốn biết chắc chắn cần thăm khám thực quản: X quang, nội soi
2.2. Triệu chứng cận lâm sng:
+ X quang: (hiện nay ít dùng vì nội soi thực quản thay thế); tuy vậy ngừơi ta vẫn
dùng khi cần thiết. Sau khi lm đầy thực quản bằng nhũ dịch Baryte, chụp thực quản ở
nhiều t thế (đứng, nằm, thẳng v chụp nghiêng, nếu cần phải chụp cả t thế đầu
thấp).
Chụp thực quản nhằm phát hiện:
- Hẹp thực quản do bên ngoi đè vo hay u ở bên trong.
- Ung th thực quản: hình hẹp v cứng.
- To thực quản (do Achalasie), co thắt tâm vị.
- Giãn tĩnh mạch thực quản.