Chẩn đoán và điều trị nhức đầu
Chẩn đoán và điều trị nhức đầu
BS TRẦN QUANG THẮNNG
BS LÊ VĂN NAM
Đại cương
Đại cương
•
Nhức đầu là triệu chứng thường gặp trong rất
nhiều loại bệnh lý nhưng lại là triệu chứng không
đặc hiệu
•
Theo phân loại của IHS có hai nhóm bệnh nhức
đầu
•
Nhức đầu nguyên phát
•
Nhức đầu Migraine
•
Nhức đầu co cơ (Tension type headache)
•
Nhức đầu từng cụm (Cluster headache)
•
Nhức đầu thứ phát
•
Là một triệu chứng của một bệnh lý nội sọ hay toàn thể
Dịch tễ học
Dịch tễ học
•
60-75% người trưởng thành có ít nhất 1 lần bị
nhức đầu/1 năm
•


Chấn thương sọ não

Bệnh mắt

Bệnh lý mạch máu
72%
63%
22%
15%
4%
3%
1%
Tiếp cận chẩn đoán nhức đầu
Tiếp cận chẩn đoán nhức đầu
Triệu chứng nhức đầu
Có các dấu hiệu báo động
Có bằng chứng các bệnh nặng trong bệnh sử
hay lâm sàng
Không Có
Chẩn đoán nhức đầu nguyên phát Theo dõi chẩn đoán nhức đầu thứ phát
Điều trị nhức đầu nguyên phát
Có Không
Tiếp tục theo dõi nhức đầu thứ phát
Các cấu trúc nhạy cảm với cảm giác
Các cấu trúc nhạy cảm với cảm giác
đau ở vùng đầu
đau ở vùng đầu
•
Nhạy cảm

Đau đầu lần đầu tiên hay đau dữ dội
•
Nhức đầu kèm theo các triệu chứng lạ
•
Khởi phát của triệu chứng nhức đầu
•
Đột ngột
•
Từ từ
•
Bệnh nhân đã bao giờ bị nhức đầu như vậy chưa,
nếu có thì bệnh khởi phát và diễn tiến như thế nào
•
Đau ở đâu ?
•
Một bên/hai bên
•
Trán/chẩm/vùng mặt
•
Đặc tính cơn đau ?
•
Theo nhịp mạch, đau ngầm ngầm, đau như điện
giật, đau xoắn vặn, đau như dao đâm
•
Cường độ cơn đau ?
•
Nhẹ, trung bình, nặng
•
Các triệu chứng kèm theo ?
•

Môi trường
•
Carbon monoxide
•
Nghề nghiệp
•
Tư thế
•
Thời gian
•
Tính chất công việc
Bệnh sử
Bệnh sử
Khám lâm sàng
Khám lâm sàng
•
Dấu sinh tồn
•
Sốt, tăng huyết áp
•
Đầu mặt cổ
•
Chấn thương, âm thổi,
điểm đau
•
Mắt
•
Kết mạc, giác mạc,
đồng tử, đáy mắt (phù
gai thị)

•
Thất điều
Các triệu chứng báo động
Các triệu chứng báo động
•
Nhức đầu khởi phát sau 50
tuổi hay dưới 5 tuổi
•
Nhức đầu khởi phát đột ngột
•
Nhức đầu với tần suất và
cường độ tăng dần
•
Bệnh nhân có nguy cơ cao:
HIV, ung thư, thai kỳ
•
Có triệu chứng toàn thân
(sốt, dấu màng não, tử ban)
•
Rối loạn tri giác hay có các
triệu chứng định vị
•
Phù gai thị
•
Chấn thương sọ não
Nhức đầu co cơ
Nhức đầu co cơ
b
Thời gian
ủ

t
Đau một bên
t
Đau theo nhịp mạch
c
Cường độ trung bình tới nặng
ì
Tăng khi hoạt động
n
Triệu chứng kèm theo (ít nhất 1 triệu chứng)
u
Buồn nôn, ói
u
Sợ ánh sáng, sợ tiếng động
t
Thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng không phát hiện bệnh lý
khác
Tiêu chuẩn chẩn đoán của International Headache Society
Migraine có tiền triệu
Migraine có tiền triệu

Đặc tính của aura ( ít nhất 3 đặc tính )

Một hay nhiều triệu chứng chứng tỏ có rối loạn cục bộ tại
bán cầu hay thân não, xuất hiện và biến mất hoàn toàn

Có ít nhất 1 triệu chứng aura xuất hiện trên 4 phút hoặc
nhiều triệu chứng xuất hiện lần lượt
g
Không có aura kéo dài > 60 phút

ầ
1 tới 8 cơn mỗi ngày
Tiêu chuẩn chẩn đoán của International Headache Society
Nhức đầu thứ phát
Nhức đầu thứ phát
t
Xuất huyết trong sọ
–
Xuất huyết màng não
–
Xuất huyết não
–
Tụ máu ngoài/dưới màng cứng
i
Viêm màng não/viêm não
ê
Bệnh não do cao huyết áp
h
Nhồi máu não
h
Huyết khối tĩnh mạch não
m
Thiếu oxy, tăng CO
2
, ngộ độc CO
Nhức đầu thứ phát
Nhức đầu thứ phát
t
Viêm động mạch thái dương
h

Amantadine
•
Captopril
•
Cimetidine
•
Dipyridamol
•
Estrogen
•
Nifedipine
•
Nitroglycerin
•
Ranitidine
•
Tetracyclines
•
Theophyllines
•
Trimethoprim-
Sulfamethoxazole
•
Vitamin A
•
Prazocin
Xét nghiệm cận lâm sàng
Xét nghiệm cận lâm sàng
â
Đa số các trường hợp nhức đầu không cần làm các xét

Có triệu chứng toàn thân
(sốt, dấu màng não, tử ban)
•
Rối loạn tri giác hay có triệu
chứng định vị
•
Phù gai thị
•
Tiền căn chấn thương sọ
não
Xét nghiệm hình ảnh học
Xét nghiệm hình ảnh học
ả
CT không cản quang
n
Xuất huyết trong sọ

CT có cản quang

U não, áp xe não, dị dạng mạch máu não
,
CT scan multislices
c
Dị dạng mạch máu não

Phình động mạch não
n
MRI, MRA
n
Tổn thương chiếm chỗ hố sau

Các guidelines về điều trị migraine
•
BASH Guidelines for the Management of Headache. The British
Association for the Study of Headache. 2007
•
EFNS guideline on the drug treatment of migraine. European
Federation of Neurological Societies. 2006
•
American Academy of Neurology Practice Guidelines
•
Evidence-based guidelines for migraine headache. 2000
•
Pharmacological treatment of migraine headache in children and
adolescents. 2004
•
Treatment Guidelines: Drugs for Migraine. The Medical Letter. 2008

Trích đoạn Điều trị cấp tính: cắt cơnĐiều trị cấp tính: cắt cơn

---