Kiểm tra bài cũ
? Trình bày chức năng các bộ phận trong tế bào?
Trong cơ thể có nhiều loại tế bào, mỗi loại tế bào lại
thực hiện những chức năng khác nhau. Tuy nhiên,
người ta cũng có thể xếp loại chúng thành những
nhóm tế bào có nhiệm giống nhau gọi là mô. Vậy mô
là gì? có những loại mô nào trong cơ thể người? Ta
sẽ giải quyết điều đó trong bài hôm nay
Bài 4: MÔ
I - Khái niệm mô
Hãy kể tên những tế bào có hình dạng khác nhau mà em biết?
+ Tế bào hình cầu: Tế bào trứng
+ Tế bào hình đĩa: Hồng cầu
+ Tế bào hình khối: Tế bào biểu bì
+ Tế bào hình nón, hình que: Tế bào võng mạc
+ Tế bào hình sao: tế bào thần kinh
+ Không có hình dạng nhất định: tế bào bạch cầu
? Dự đoán vì sao tế bào lại có hình dạng khác nhau như vậy?
Trong quá trình phát triển của phôi, các phôi
bào có sự phân hoá đẻ hình thành các cơ quan
khác nhau thực hiện các chức năng khác nhau.
→ Vì vậy tế bào có hình dạng khác nhau
? Qua nghiên cứu
em hãy cho biết mô là gì?
-
Mô là tập hợp các tế bào chuyên hoá có cấu tạo
giống nhau đảm nhận những chức năng nhất định.
II - Các loại mô
Bài 4: MÔ
I - Khái niệm mô
VD: Mô biểu bì của đường tiêu hoá vừa làm nhiệm vụ bảo vệ vừa
tham gia vào quá trình hấp thụ các chất dinh dưỡng.
- Một số tế bào có khả năng tiết dịch sẽ tạo thành biểu bì tuyến, là
thành phần chủ yếu của các tuyến ngoại tiết. Các tuyến ngoại tiết
có thể chỉ tạo thành từ một lớp biểu bì (Từ các tế bào hình cốc).
VD: Tuyến nước bọt, tuyến mồ hôi …
-
Mô biểu bì cũng có thể được tạo thành từ lớp sừng của da, từ
lông, từ móng, enzym, răng … đã biến dạng.
Ngoài ra còn có mô sinh sản gồm các tế bào tham gia sinh
trứng và sản xuất tinh trùng đều được xếp vào mô biểu bì
(do có nguồn gốc từ lá phôi ngoài).
2. Mô liên kết
II - Các loại mô
Bài 4: MÔ
I - Khái niệm mô
1. Mô biểu bì
? Có mấy loại mô liên kết? Đó là những loại nào?
Mô mỡ
Mô sợi
Mô sụn
Mô xương
? Quan sát cả 4 loại mô trên tranh vẽ em hãy nêu cấu tạo chung
của mô liên kết?
Gồm các tế bào liên kết nằm rải rác trong chất nền,
có thể có các sợi đàn hồi.
- Mô liên kết bắt nguồn từ trung mô thuộc lá phôi giữa, các
chất cơ bản của trung mô tương đối đồng nhất, còn các tế
bào thường có hình sao, hình thoi.
- Nhờ sự phân chia của trung mô trong quá trình phát triển
đặc.
? Mô xương có đặc điểm gì?
* Gồm hai loại.
- Mô xương xốp, có ở các đầu xương dưới lớp sụn, gồm các
nan xương xếp vòng cung tạo thành ô trống chứa tuỷ.
- Mô xương cứng, có ở thân xương tạo nên các ống xương,
các tế bào có mấu sinh chất gắn với ống Have, chất nền
chứa muối và phốt pho làm cho xương cứng.
? Nhận xét đặc điểm mô mỡ ?
- Nằm ở nhiều nơi trên cơ thể.
- Gồm các tế bào nằm rải rác trong chất nền.
? Theo em, máu thuộc loại mô gì? Vì sao máu được xếp vào
loại mô đó?
- Máu thuộc loại mô liên kết, dạng liên kết dinh dưỡng.
- Vì huyết tương của máu là thành phần cơ bản là chất
nền, là chất lỏng phù hợp với chức năng vận chuyển chất
dinh dưỡng và chất thải.
? Qua nghiên cứu mô biểu bì và mô liên kết, hãy so sánh
điểm khác nhau cơ bản giữa chúng?
Mô biểu bì Mô liên kết
- Gồm chủ yếu là tế bào xếp
xít nhau, chất nền ít hoặc
không đáng kể.
- Gồm chủ yếu là chất nền,
trong có tế bào nằm rải
rác.
- Nằm ở mặt ngoài của da
hoặc lót trong cơ quan
rỗng.
- Nằm ở dưới da, gân, dây
tạo nên thành các nội quan như dạ dày, bóng đái, thành
mạch
? Từ những đặc điểm phân tích trên hãy nêu những đặc điểm
khác biệt của ba loại mô cơ?
Cơ vân Cơ trơn Cơ tim
Số nhân Nhiều nhân Một nhân Nhiều nhân
Vị trí nhân Ở phía ngoài Ở giữa Ở giữa
Có vân ngang
Có Không Có
? Mô cơ có chức năng gì ?
Có chức năng co dãn
→ Có chức năng co dãn.
2. Mô liên kết
II - Các loại mô
Bài 4: MÔ
I - Khái niệm mô
1. Mô biểu bì
- Gồm mô cơ vân, cơ trơn và cơ tim.
- Các tế bào cơ đều dài.
3. Mô cơ.
4. Mô thần kinh.
Quan sát (Hình 4.4) + Nghiên
cứu mục 4 - SGK trang 16
1/ Cấu tạo mô thần kinh:
a. Gồm các loại nơron khác nhau.
b. Gồm các tế bào thần kinh
(nơron) và các tế bào thần kinh
đệm
c. Chỉ gồm tế bào thần kinh
d. Cả a. và c.
So sánh bốn loại mô theo bảng 4 trang 17 SGK.
Các tế bào
xếp xít nhau
Bảo vệ, hấp
thụ, tiết.
Có các tế bào
nằm rải rác,
chủ yếu là
chất nền.
Đệm cơ học,
dinh dưỡng,
neo giữ các
cơ quan.
Tế bào dài,
xếp thành
lớp, thành bó
Co dãn tạo
nên sự vận
động của cơ
quan và cơ
thể.
Gồm các tế bào
thần kinh
(nơron) và các
tế bào thần kinh
đệm.
Tiếp nhận kích
thích, xử lý
thông tin và
điều khiển sự