Tìm kiếm thông tin y tế trực tuyến
Tài liệu hướng dẫn cán bộ chuyên ngành Việt Nam Martha J Garrett
Phát triển năng lực truy cập và sử dụng thông tin y tế trực tuyến
Trường Đại học Y tế công cộng, INASP, và INFORM
Tài liệu hướng dẫn cán bộ chuyên ngành Việt Nam

Tái bản có sửa chữa và mở rộng, 3/ 2011 Martha J Garrett, INFORM
Với các đóng góp từ
Các thành viên nhóm Giảng viên chính quốc gia Việt Nam
Biên soạn cho chương trình
‘Phát triển năng lực truy cập và sử dụng thông tin y tế trực tuyến’
Hoạt động hợp tác giữa Trường Đại học Y tế công cộng, Việt Nam,
Mạng Ấn phẩm khoa học quốc tế (INASP), và
Mạng tài liệu và nguồn thông tin trực tuyến quốc tế (INFORM)

Mục lục
Lời nói đầu
Về tài liệu này i
Về INFORM & CERTIOREM ii
Về chương trình Thông tin y tế cho Việt Nam viii

Giới thiệu
Khám phá truy cập bạn đã có 1
Phát triển các kỹ thuật tìm kiếm và kỹ năng máy tính 7

Tìm kiếm tư liệu


và INFORM (International Network for Online Resources & Materials) với hỗ trợ kinh
phí từ Atlantic Philanthropies. Về tác giả và bằng cấp của tác giả

Cả nguyên bản và tái bản của cuốn tài liệu này đều được viết bởi Martha J Garrett, giảng
viên chính của INFORM đồng thời là giám đốc của CERTIOREM— tổ chức từ thiện phi
lợi nhuận của Thụy Điển, nơi hiện điều hành chương trình INFORM. Đề xuất về một số
trang web của Việt Nam đưa ra trong cuốn tài liệu này được đóng góp bởi các thành viên
của Chương trình Giảng viên chính quốc gia Việt Nam. Đặc biệt cảm ơn chị Nguyễn Thị
Thu Hằng, nguyên cán bộ thư viện tại Trường Đại học Y tế công cộng, về những đóng
góp xuất sắc của chị cho bản biên soạn lần đầu.

Martha Garrett được đào tạo ở Hoa Kỳ, có bằng cử nhân sinh vật học của trường
Wellesley College và bằng tiến sĩ về động vật học tại University of North Carolina-Chapel
Hill. Sau một thời gian làm về sinh vật biển, bà bắt đầu làm việc trong lĩnh vực phát triển
quốc tế từ năm 1985 và sức khỏe quốc tế từ 1993 với vai trò tư vấn cho WHO ở mảng
tương lai y tế. Bà đã dạy về động vật học tại University of North Carolina, nhân sinh thái
học tại Göteborgs Universitet ở Thụy Điển và làm việc 15 năm với tư cách giảng viên và
nghiên cứu viên về sức khỏe bà mẹ và trẻ em quốc tế tại Uppsala University, Thụy Điển.
Sau khi bắt đầu quan tâm tới các vấn đề thông tin y học, bà nhận được bằng đại học từ
Trường Khoa học thông tin và Thư viện Thụy Điển. Kể từ năm 2004 bà làm việc chuyên
về truy cập thông tin y tế và đến đào tạo tại Châu Phi, Châu Á, NIS và viết hơn 35 cuốn
tài liệu hướng dẫn INFORM cho cán bộ y tế ở nhiều nước thu nhập thấp và trung bình
thấp. Về sao chép và phân phát các tài liệu này


nhiều. Liên quan đến ngôn ngữ và bản tiếng Việt

Các nguồn tin được mô tả trong cuốn tài liệu này chủ yếu bằng tiếng Anh, thứ ngôn ngữ
quốc tế chủ yếu trong truyền thông khoa học, bao gồm cả y học. Các nguồn tin nhằm giúp
người đọc củng cố tiếng Anh được đề cập trong chương về phát triển nghề nghiệp.

Theo kế hoạch, việc dịch cuốn tài liệu này sang tiếng Việt sẽ được tiến hành như hoạt
động cuối cùng của chương trình quốc gia Việt Nam. Bản dịch tiếng Việt sẽ được đưa lên
mạng vào đầu tháng 5/2011, tại trang của thư viện HSPH
( và tại . Về nội dung

Những chủ đề được đưa ra trong cuốn tài liệu tập huấn INFORM được quyết định chủ yếu
dựa trên phản hồi từ những người đọc trước. Khi người dùng tin yêu cầu hỗ trợ tìm kiếm
thông tin về những chủ đề cụ thể, chúng tôi tiến hành nghiên cứu về những nguồn tin sẵn
có và viết mô tả về chúng. Những yêu cầu bổ sung chủ đề cho những lần tái bản sau đề
nghị liên lạc với tác giả, Martha Garrett, tại địa chỉ cung cấp ở chương sau. iii

Bản này của cuốn tài liệu tập huấn đề cập tới một số chủ đề mới do các bác sĩ Việt Nam
yêu cầu, và do ông Rolf Johansson, một bác sĩ người Thụy Điển đã làm việc tại Việt Nam
từ đầu những năm 1980, hiện vẫn đang tham gia một số dự án với Việt Nam đề xuất.


đánh giá cẩn thận trước khi áp dụng vào giảng dạy, nghiên cứu, hoạch định chính sách
cũng như thực hành lâm sàng.

Khi làm nghiên cứu cho cuốn tài liệu này cũng như những tài liệu tập huấn khác, đôi khi
tác giả đã gặp phải những trang web có thông tin tốt nhưng dường như lại có vấn đề về an
ninh mạng. Những trang như vậy đều không được đưa vào tài liệu. Tuy vậy, tác giả,
INFORM, và CERTIOREM đều không thể đảm bảo rằng tất cả các trang đều an toàn. Cá
nhân người dùng nên có những biện pháp nhằm đảm bảo máy tính của mình được bảo vệ
hoàn toàn nhờ những chương trình chống vi rút, trojan và các đe dọa an ninh mạng khác.

Chúng tôi chưa hề nhận được bất cứ phàn nàn nào từ người dùng về những địa chỉ web
trong tài liệu tập huấn. Nếu bạn gặp vấn đề ở bất cứ trang nào—yêu cầu trả tiền đối với
những nguồn tin được thể hiện là miễn phí, tài liệu số bị ảnh hưởng, sử dụng sai các thông
tin cá nhân được cung cấp khi đăng ký, hoặc những rắc rối khác- hãy cho chúng tôi biết! iv

Mối quan hệ với những trang và tổ chức được liệt kê

Cả tác giả lẫn INFORM/CERTIOREM đều không có bất cứ quan hệ về tài chính hay lợi
ích nào với các tổ chức được đề cập trong tài liệu tập huấn, ngoài một số ngoại lệ sau:
CERTIOREM đang có một dự án chờ IDRC phê duyệt; tác giả và/hoặc INFORM đã từng
được nhận các hợp đồng hoặc trước đó có hoạt động đào tạo cho WHO, the World Bank,
the Multilateral Initiative for Malaria, INASP, Ipas, và Médecins Sans Frontières.

Văn phòng HINARI tại WHO đã cho phép INFORM có được mật khẩu HINARI để đi
đào tạo tại các nơi và phục vụ cho các yêu cầu nghiên cứu để có thể viết được các nội
dung về HINARI trong cuốn tài liệu này và các tài liệu khác. Rất cảm ơn vì điều này!


Công việc của INFORM

INFORM (International Network for Online Resources & Materials) hỗ trợ sự phát triển
bằng cách cung cấp đào tạo tại chỗ về tìm kiếm thông tin cho các nước thu nhập thấp và
trung bình thấp. Các nhóm đối tượng chủ yếu bao gồm bác sĩ lâm sàng, những nhà nghiên
cứu, giáo viên, người hoạch định chính sách, nhân viên y tế cộng đồng trong mảng y,
cũng như cán bộ thư viện và chuyên gia thông tin trong lĩnh vực này. INFORM cũng có
kinh nghiệm tập huấn thông tin về các chủ đề khác, bao gồm quyền con người, luật quốc
tế, toán và vật lý. Nơi INFORM làm việc

INFORM được đặt tại tổ chức phi quyền lợi Thụy Điển có tên là CERTIOREM, với một
mạng lưới các cộng tác viên và đơn vị hợp tác ở nhiều nước, tất cả đều làm việc nhằm
‘bắc cầu cách biệt thông tin’. Chương trình được thành lập tại Khoa sức khỏe bà mẹ và trẻ
em quốc tế, trường Đại học Uppsala, dưới sự điều hành của Giáo sư Gunilla Lindmark.

Kể từ khi bắt đầu năm 2004, INFORM đã tổ chức các hội thảo đào tạo tại Estonia, Latvia,
Lithuania, Ukraine, Nam Phi, Tanzania, Kenya, Zambia, Uganda, Rwanda, Ethiopia,
Ghana, Burkina Faso, Afghanistan, Pakistan, Sri Lanka, Việt Nam, Ấn Độ, và Trung
Quốc. Hai hội thảo đào tạo đa ngành cấp vùng đã được INFORM tổ chức cho các nhà
nghiên cứu ở Châu Phi. Chúng tôi đã nhận được yêu cầu tổ chức tập huấn từ hầu hết các
nước đã từng tổ chức hội thảo INFORM như Zimbabwe, Mozambique, Somaliland,
Sudan, Botswana, Nigeria, Bangladesh, Nepal, Lào, và Cam pu chia.

Trong lĩnh vực y tế, các hoạt động chủ yếu của INFORM bao gồm một chương trình đào
tạo ‘dồn dập’ cấp quốc gia kéo dài qua một số năm tại Việt Nam, hiện nay đã đào tạo
được cho hàng ngàn bác sĩ, một dự án Châu Phi mở rộng cung cấp đào tạo thông tin tại
các trung tâm nghiên cứu sốt rét, và một dự án khu vực cho những nhà nghiên cứu y tế ở

cấp quốc tế hoặc các bố trí theo quốc gia, học viên học cách sử dụng truy cập đó và nếu
cần, được hỗ trợ đăng ký cho đơn vị của họ.

Nội dung cụ thể phụ thuộc vào trọng tâm của hội thảo. Thông thường, nhiều chục nguồn
cụ thể được giới thiệu và thực hành. Các nguồn tin thường được giới thiệu trong các hội
thảo cho cán bộ y tế có thể kể đến:
 Medline/PubMed, bao gồm các vấn tin lâm sàng, các giới hạn và bộ lọc toàn văn miễn
phí;
 WHO, NIH, và các chị em như K4Heath với vai trò là những nguồn cung cấp ấn phẩm
chính;
 GFMER và National Guideline Clearinghouse về các hướng dẫn lâm sàng;
 FreeMedicalJournals, Highwire, OpenJ-Gate, DOAJ, và những trang web khác cung
cấp danh sách tạp chí truy cập miễn phí;
 INASP/PERii, cung cấp truy cập trả trước tới các tạp chí hàn lâm ở nhiều quốc gia;
 HINARI, AGORA, và OARE: qua đó người dùng ở hầu hết các nước thu nhập thấp có
thể truy cập tới nhiều triệu bài báo toàn văn từ các tạp chí hàn lâm quốc tế hàng
đầu;
 Cochrane và các trang EBM khác về tổng quan hệ thống
 Essential Health Links và những trang khác cung cấp các bộ liên kết có quản lý;
 FreeBooks4Doctors, medicalstudent.com, và những nguồn khác cung cấp sách điện tử
miễn phí;
 Các nguồn về thống kê, tài liệu nghiên cứu và giảng dạy, hình ảnh y khoa…

Với mỗi hội thảo, INFORM soạn thảo một tài liệu tập huấn từ 100-200 trang, bao quát các
nguồn tin trực tuyến liên quan đến chủ đề đào tạo. Học viên được nhận cuốn sách này
cùng bản in của bài giảng PowerPoint, các bài tập phát tay và một đĩa CD với các tập tin
tương ứng.

Tất cả các tài liệu đào tạo của INFORM đều không giữ bản quyền để học viên có thể sao
chép và phân phát cho đồng nghiệp và sinh viên của họ và có thể sử dụng chúng trong các


Những ai muốn có thêm thông tin hoặc muốn tổ chức tập huấn nên liên hệ với Martha
Garrett hoặc Anders Wändahl hoặc vào trang web của INFORM tại địa chỉ dưới đây.

Dr Martha J Garrett, PhD
Director, CERTIOREM
Trainer, INFORM
Övre Slottsgatan 28B
SE-75312 Uppsala, Sweden
Tel: +46-(0)18-127752 Mobile: +46-(0)730-500-368
E-mail:

Mr Anders Wändahl
Vice-Director, CERTIOREM
Trainer, INFORM
Librarian, Karolinska Institute
Tel: +46-(0)8-524-84059
Email:,

Web address: viii

Về chương trình thông tin y tế Việt Nam
Các điều phối chương trình bao gồm anh Martin Belcher từ INASP, Tiến sĩ Martha
Garrett từ NFORM, và chị Nguyễn Hải Hà từ trường Đại học Y tế công cộng. Martin
Belcher và Rebecca Bailey phụ trách đào tạo về giáo dục học, thư viện học và quản lý.
Tiến sĩ Martha Garrett chịu trách nhiệm đào tạo về các nguồn thông tin trực tuyến. Chị
Hải Hà là điều phối quốc gia và lo tổ chức những vấn đề trong cả nước. Chị và tiến sĩ
Martha Garrett cũng đồng thời là những cố vấn cho các giảng viên chính trong cả nước,
và tới các đơn vị của nhóm giảng viên ít nhất hai lần trong suốt chương trình để quan sát
quá trình đào tạo của họ, đưa ra những hỗ trợ và khuyến nghị. Chị Shampa Nath, một
chuyên gia nhiều kinh nghiệm về sức khỏe quốc tế, đã tiến hành đánh giá sâu. Cô
Margaret Law, Phó giám đốc thư viện đại học, chịu trách nhiệm về hợp tác quốc tế tại Đại
học Alberta, Canada giảng về quảng bá thư viện trong kỳ họp tổng kết dự án. Xin cảm ơn
những phiên dịch xuất sắc đã hỗ trợ chúng tôi trong nhiều hội thảo khác nhau.

Mặc dù chương trình đã chính thức kết thúc, chúng tôi vẫn đang lập kế hoạch cho việc
tiếp tục ‘tiếp cận’ tới các mảng khác của lĩnh vực y tế ở Việt Nam. Các giảng viên đều hi
vọng vào khả năng tiến hành tập huấn cho các bác sĩ và những người làm thực hành lâm
sàng trong các bệnh viện tại Việt Nam.

ix

Thông tin liên lạc của nhóm giảng viên chính Việt Nam

Tên Đơn vị Địa chỉ e-mail

Nguyễn Hải Hà Đại học Y tế công cộng
Martin Belcher INASP, Anh/Thụy Điển
Martha J Garrett INFORM, Thụy Điển

Ngô Huỳnh Hồng Nga Trung tâm học liệu Cần Thơ



Shampa Nath HealthLinks shampa.nath@googlemail.
com

Margaret Law Đại học Alberta, Canada

Rebecca Bailey INASP, Anh x 1

Khám phá truy cập bạn đã có
Bạn là một cán bộ y tế ở Việt Nam. Vì bạn sống ở đây, chứ không phải ở một nước phát
triển cao nào khác, bạn có thể cho rằng mình ít có được các quyền truy cập vào những
thông tin chuyên ngành trực tuyến như sách điện tử, các hướng dẫn lâm sàng, các bài báo
nghiên cứu hay các tài liệu giảng dạy. Tuy nhiên, trên thực tế, nhờ một loạt các chương
trình quốc tế mà bạn được truy cập miễn phí tới rất nhiều những thông tin này.

Bạn là một cán bộ làm việc trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam

Một ngôi làng có vấn đề nghiêm trọng về nước. Ngôi làng ở khá xa sông, nhưng nhiều
năm trước một trận lụt đã mở dòng chảy mới, chảy qua gần làng trước khi nhập lại vào
dòng sông cái. Thời gian trôi qua, nhánh sông này bị tắc, và nay dân làng phải mất rất
nhiều thời gian mỗi ngày để mang nước từ sông cái về. Tình trạng này không thể chịu nổi
và chính quyền đã muốn di dời ngôi làng. Giải pháp đào giếng cũng được đề ra, nhưng bị
bác bỏ do chi phí và cũng thực sự không cần thiết.
Một chuyên gia thủy văn được chính phủ cử đến để thảo luận với những người lãnh đạo
trong làng về vấn đề này. Hàng ngày chị đi bộ từ chỗ ở đến khu trụ sở của làng. Trên
đường đi, cô đi qua sân làng và thường dừng lại nói chuyện với dân làng, những người
đang ngồi đó bàn tán về chuyện thiếu nước. Một ngày nọ, khi đến sân, cô chú ý đến tảng
đá to nơi mọi người thường ngồi. Đó là một tảng bê tông tròn, bề ngang chừng 2m, cao
gần nửa mét. “Đây là cái gì ạ?”, cô hỏi một người dân.

“Ồ, đó chỉ là nơi chúng tôi hay ngồi nói chuyện thôi mà”- một người đàn ông trả lời.

“Nó ở đây lâu chưa ạ?”- cô tò mò.

“Nhiều năm rồi” – một trong những người phụ nữ đáp.

Cô chuyên gia thủy văn đề nghị được đưa tới gặp người cao tuổi nhất trong làng, một cụ
ông rất già. “Khi ông còn trẻ, phiến đá đó đã ở giữa làng chưa ạ?- cô hỏi.

“Ồ, không” ông cụ trả lời. “Khi tôi còn bé, có một cái hố ở đó, và bọn trẻ con bị cấm
không được phép lại gần. Rồi sau đó người ta mang thuyền chở tảng bê tông đó tới, và từ
đấy bọn trẻ con chúng tôi được phép chơi tại đây.”


đào tạo ở nước này. Người giảng viên biết rằng một số các tạp chí có thể truy cập được
thông qua INASP/PERI, và các thư viện đã thiết lập một liên hiệp thư viện ở cấp quốc gia
để đăng ký mua các tạp chí khác cho toàn quốc.

Để chắc chắn là tất cả mọi người đều biết về những nguồn thông tin giá trị này, liên hiệp
đã gửi cho các đơn vị những thông báo được in trên giấy vàng chóe để mọi người khó có
thể bỏ qua!

Sau khi kết thúc hội thảo, người giảng viên liên hệ với nhóm nghiên cứu và hẹn gặp họ.
Cuộc gặp bắt đầu bằng việc các nhà nghiên cứu thi nhau phàn nàn về việc họ không truy
cập được vào các tạp chí. Giảng viên không tranh cãi với họ mà chỉ thuyết phục họ ngồi
vào máy tính, hướng dẫn họ vào trang của INASP và chỉ cho họ thấy rằng cơ quan họ có
thể truy cập được hàng ngàn tạp chí hàn lâm thông qua PERI nếu như họ đăng ký.

Mặc dù vui vẻ học, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn có điều bực mình. “Chúng tôi không
sao hiểu nổi mấy cô thủ thư?”, một nghiên cứu viên phàn nàn trong phòng học, “Họ giúp
sắp xếp tất cả các truy cập này, nhưng lại không cho ai biết là sao?”

Ngay lập tức, giảng viên INFORM nhìn xuống mặt bàn của nhà nghiên cứu đó và thấy
nằm trên đống giấy tờ là bản hướng dẫn màu vàng chói- tờ thông báo từ liên hợp thư viện!
Cô nhặt tờ giấy lên, đưa cho nhà nghiên cứu. Anh này có vẻ rất ngạc nhiên nhưng cũng
bắt đầu đọc nó.

Một phút sau, nhà nghiên cứu ngẩng lên và nói với một nụ cười trên môi: “Hmmmm… có
lẽ chúng tôi nên thôi ca cẩm về việc thiếu truy cập mà nên bắt đầu nói chuyện với các thủ
thư của mình và đọc những thông tin mà họ gửi đến cho chúng tôi”.

4

Mối nguy hiểm của việc không đến thăm các thư viện

Đêm trước khi đi đào tạo, người giảng viên của INFORM quyết định sẽ kiểm tra trang
web của trường đại học y nói trên. Mặc dù tất cả đều bằng một thứ ngôn ngữ mà chị
không biết, chị đã chọn ra những từ về thư viện (và nháy chuột vào), về các nguồn tin điện
tử (nháy chuột vào), các tạp chí điện tử (nháy chuột!). Kết quả hiện ra một danh sách các
tạp chí điện tử được thư viện đăng ký thông qua một hiệp hội quốc gia. Danh sách này
gồm hàng ngàn tạp chí, trong đó có hơn 100 tạp chí hàng đầu về nhi khoa.

Ngày hôm sau, tại trường đại học y có khoảng 30 bác sĩ nhi tập trung để tham dự hội thảo.
Câu đầu tiên mà giảng viên nói là: “Xin lỗi các bạn, nhưng tôi chưa hiểu rõ lắm. Tại sao
các bạn lại nói rằng các bạn không có tạp chí nào? Thế hàng ngàn tạp chí y- bao gồm cả
những tạp chí về nhi khoa- mà thư viện các bạn mua và để trực tuyến thì sao?

Đáp lại là sự im lặng đến sững sờ của các bác sĩ. Không ai trong số những người ngồi đó
đến thư viện trong vòng 2 năm trở lại đây, dù là đến trực tiếp hay ghé thăm website.
Không ai tìm hiểu xem thư viện cung cấp những nguồn thông tin trực tuyến nào.

Đừng chỉ ngồi trên miệng giếng phàn nàn về việc không có nước!

Thư viện “đóng” và câu chuyện về các nguồn tin bị bỏ qua

5 Một giảng viên INFORM được cử tới một đất nước Châu Á để làm việc với các tổ chức
phi chính phủ đang tiến hành các dự án giảm tử vong cho bà mẹ và trẻ em trong khu vực.
Tất cả các NGOs đều có máy tính nối mạng Internet, nhưng họ không biết cách tìm kiếm
thông tin liên quan đến công việc của mình. Đó cũng là lý do họ mời INFORM tới tổ chức
hội thảo để hướng dẫn.

Do nước này không đăng ký HINARI nên hội thảo tập trung vào các nguồn thông tin như

và nói rằng anh ta có nó đã khá lâu rồi. (Anh ta chỉ không nói vì sao anh ta lại không bảo
cho các đồng nghiệp của mình trong mạng lưới NGO về nguồn lực tại chỗ tuyệt vời này
mà thôi!)

6

Vấn đề với Google

Rất nhiều cán bộ y tế vào Google khi họ cần thông tin. Tiếc rằng Google lại thường bỏ
qua những nguồn tốt nhất. Ngay cả những người không tin là những thông tin họ cần có
thể tìm được qua Google vẫn quay lại tìm kiếm trong Google chỉ bởi vì họ cảm thấy thoải
mái ở đó, và vì họ thấy hoảng khi mò mẫm trong những vùng đất chưa được khám phá
trên Internet. Dưới đây là một câu chuyện mô phỏng theo chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của
Mulla Nasrudin, minh họa cho vấn đề này. Chìa khóa bị đánh mất

Một người phụ nữ đang đi bộ về nhà trong đêm. Khi gần đến khu mình ở, cô nhìn thấy có
một bóng người đang bò loanh quanh trên nền đất, trong quầng sáng ngay phía dưới cây
đèn đường. Thoạt tiên cô cảm thấy hoảng sợ, nhưng rồi nhận ra đó chính là người hàng
xóm ở nhà bên. Vì vậy, cô đã dừng lại hỏi xem anh ta đang làm gì. “Tôi đang tìm chùm
chìa khóa của mình”, anh hàng xóm trả lời. “Tôi đã làm rớt chúng.” “Để tôi giúp anh tìm!”. Nói rồi cô đi quanh quầng sáng của ánh đèn đường, tìm chùm chìa
khóa, nhưng không thấy gì. Vài phút sau, cô quay lại phía anh hàng xóm của mình. Anh
này vẫn đang bò và lần sờ quanh khu đó.

“Tôi chẳng thấy chúng đâu”, cô than thở, “Anh có chắc anh làm rớt ở chỗ này không?”

nhất cho việc tìm kiếm đó có thể là một công cụ tìm tin, một thư mục, một thư viện số,
một cơ sở dữ liệu hoặc một mục lục tra tìm trên máy (OPAC) - tất cả đều được mô tả
trong tài liệu này. Không có một công cụ nào hay một nguồn tài nguyên thông tin nào
luôn giữ vị trí số 1 cả! Hãy suy nghĩ về những gì bạn đang tìm kiếm và bắt đầu bằng việc
sử dụng những gì mà bạn tin là thích hợp nhất nhưng cũng đừng quên thử những phương
tiện/nguồn tin khác nữa.

 Thử các phép tìm kiếm nâng cao
Nhiều nguồn thông tin trực tuyến cho phép tìm kiếm nâng cao. Thử sử dụng nó luôn là
một ý hay vì bạn có nhiều khả năng hơn trong việc xây dựng cụm từ tìm kiếm.

 Dành thời gian ghi chú một cách cẩn thận
Nếu bạn không thể tài tài liệu trực tiếp về máy tính của mình, đừng quên lấy các thông tin
thư mục của tài liệu đó để có thể tìm theo cách khác. Hãy đọc chương nói về các trích dẫn
để xem bạn sẽ cần phải lấy được những chi tiết nào. Viết những thông tin thư mục này
một cách cẩn thận và không dùng những từ viết tắt do bạn tự tạo ra.

 Đọc các hướng dẫn hoặc thử nghiệm
Không phải tất cả các nguồn thông tin đều giống nhau. Bạn có thể hình dung một hệ thống
hoạt động như thế nào bằng cách thử nghiệm hoặc đọc cách hướng dẫn. Trong một số
trường hợp, thậm chí bạn còn tìm được tài liệu hướng dẫn trực tuyến, cho phép bạn từng
bước thực hiện quá trình tìm kiếm thông tin.

 Cuộn, nháy chuột, cuộn, nháy chuột, cuộn, nháy chuột
Khi vào một trang web mới, hãy nhớ rằng đôi khi cái bạn cần lại nằm tận cuối trang đó
hoặc trên một trang khác. Điều đó có nghĩa là bạn phải di chuyển loanh quanh. Cuốn
xuống tận phía cuối trang. Nháy chuột vào một chỗ nào đó và xem nó sẽ dẫn bạn tới đâu.
Cuộn, nháy chuột! Nháy chuột, cuộn!

 Lưu các tài liệu ở dạng số


Tìm kiếm thông tin cũng giống như thành thạo một nhạc cụ. Cần phải tập luyện!

 Biết khi nào nên dừng, dành thời gian đọc!
Khi mới bắt đầu, mỗi tìm kiếm đều cho bạn những tài liệu mới. Tuy nhiên, sau một lúc,
bạn sẽ chỉ tìm thấy những tài liệu đã biết cộng thêm một vài cái khác tương đối liên quan.
Đó là lúc nên dừng lại, thu nhận các tài liệu và đọc chúng (thậm chí là đọc đi đọc lại!).
Đừng tiếp tục tìm chỉ bởi vì bạn lo bạn có thể bị sót điều gì. Không có cách nào để có thể
tìm được tất cả các tài liệu đã được xuất bản về một chủ đề cụ thể nào cả.

 Nếu mọi việc không chạy, hãy thông báo đến đúng đối tượng
Con người đôi khi làm những việc rất lạ lùng. Lấy ví dụ, họ vào một trang web mà họ
nghĩ là có thể tìm được thông tin. Họ thử tìm trong đó và phát hiện ra rằng nó không hoạt
động. Và họ bắt đầu phàn nàn- với gia đình, với bạn bè, với đồng nghiệp của họ, và thậm
chí, với cả những người lạ, nhưng họ lại không liên hệ với những người đang quản lý
trang web đó!

Nếu bạn cố gắng sử dụng một nguồn tin trực tuyến và nó không chạy tốt, hãy gửi thư điện
tử tới những người quản lý web hoặc một ai đó chịu trách nhiệm ở đó, nói cho họ biết về
vấn đề bạn đã gặp phải. Nếu có thể, hãy gửi kèm ảnh của màn hình để minh họa cụ thể
khó khăn của bạn. Chụp ảnh màn hình rất đơn giản. Trong chương về các nguồn thông tin
hỗ trợ giảng dạy ở phần sau của cuốn sách này có hướng dẫn cách làm và sử dụng chúng.

9
Những người dùng im lặng: Câu chuyện về tầm quan trọng của việc đưa
thông tin phản ánh Nếu một nguồn tin có trục trặc, hãy gửi thư báo lỗi!
Nếu những người quản lý nguồn tin không biết là bạn đang gặp vấn đề, họ sẽ không
thể khắc phục nó.