TÌM KIẾM
THÔNG TIN Y TẾ TRỰC TUYẾN Tài liệu cho hội thảo 1
Hà Nội, 3/2009
Chương trình Đào tạo Quốc gia Việt Nam
‘Phát triển năng lực truy cập và sử dụng thông tin y tế trực tuyến’

Martha J Garrett, Giám đốc INFORM
và Thành viên Nhóm Huấn luyện Quốc gia Việt Nam
Bản hiệu chỉnh ngày 12.3.2009 TÌM KIẾM

Bản hiệu chỉnh ngày 12.3.2009 Mục lục

Lời nói đầu

Về tài liệu này i

Về INFORM ii

Giới thiệu

Khám phá truy cập bạn đã có 1

Tìm đúng chỗ 4

Học các kỹ năng tin học căn bản 6

Tìm kiếm và truy cập các loại thông tin khác nhau

Xây dựng chiến lược tìm kiếm thông tin 11

Tìm kiếm các tài liệu tham khảo 15

Xây dựng chuỗi tìm kiếm 20

Tìm kiếm tài liệu tham khảo tới các bài báo 25

Truy cập toàn văn các bài báo 31


Xử lý các nguồn thông tin bạn truy cập

Cách xét đoán giá trị nguồn thông tin 133

Cách tránh đạo văn 137

Cách nêu trích dẫn đúng nguồn gốc tài liệu của bạn 140

Biểu ghi tìm kiếm
Thuật ngữ Anh – Việt
i
Về tài liệu này Chương trình tập huấn quốc gia về thông tin y tế

Tài liệu này được xây dựng để sử dụng trong chương trình “Tăng cường khả năng truy cập và sử
dụng thông tin về y tế” được triển khai tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2010. Đây là kết quả
của sự hợp tác giữa trường Đại học Y tế công cộng, Tổ chức từ thiện Anh quốc INASP
(International Network for the Availability of Scientific Publications - Mạng Ấn phẩm Khoa học
Quốc tế) và INFORM ở Thuỵ Điển (International Network for Online Resources and Materials -
Mạng Tài liệu và Nguồn thông tin Trực tuyến Quốc tế). Chương trình được Quỹ Atlantic
Philanthropies hảo tâm tài trợ.

Quyền tác giả


ii
Về INFORM Công việc của chúng tôi

INFORM (International Network for Online Resources and Materials - Mạng Tài liệu và Nguồn
thông tin Trực tuyến Quốc tế) hỗ trợ sự phát triển bằng cách tổ chức tập huấn về thông tin tại chỗ
trong các nước thu nhập thấp. Các nhóm đối tượng chủ yếu của tổ chức này là các nhà lâm sàng,
nhà nghiên cứu, giảng viên, người hoạch định chính sách và nhân viên y tế cộng đồng cũng như
các thủ thư và chuyên viên thông tin trong lĩnh vực này. INFORM cũng có kinh nghiệm tổ chức
tập huấn về thông tin trong các chủ đề khác, bao gồm có nhân quyền, luật quốc tế, toán học và
vật lý. Nơi chúng tôi làm việc

INFORM được đặt ở Đại học Uppsala tại Thuỵ Điển với một mạng lưới các cộng tác viên cá
nhân và tổ chức ở hơn 15 nước, tất cả đều hoạt động để „bắt cầu cách biệt thông tin‟.

Từ khi INFORM thành lập năm 2004, đã tổ chức các tập huấn ở Estonia, Latvia, Lithuania,
Ukraine, Nam Phi, Tanzania, Kenya, Zambia, Uganda, Rwanda, Ethiopia, Ghana, Burkina Faso,
Afghanistan, Pakistan, Sri Lanka, Việt Nam, Ấn Độ và Trung Quốc. Hai khoá tập huấn đa ngành
cấp vùng đã được INFORM hỗ trợ, dành cho các nhà nghiên cứu ở Châu Phi. Chúng tôi đã nhận
được các yêu cầu tổ chức tập huấn từ hầu hết các nước đã từng tổ chức hội thảo INFORM, cũng
như của các nước Zimbabwe, Mozambique, Somali, Sudan, Botswana, Nigeria, Bangladesh,
Nepal, Lào và Campuchia.

Trong lĩnh vực y tế, các hoạt động chủ yếu của INFORM bao gồm các chương trình quốc gia
„đại trà‟ kéo dài nhiều năm tại Tanzania và Vietnam (mỗi chương trình thu hút đến một ngàn bác

Tập huấn INFORM bao quát được toàn bộ các nguồn thông tin trên mạng hiện có tại nước chủ
nhà các tập huấn đó, chú trọng vào tài liệu miễn phí hoặc đã được trả phí từ trước. Ở các nước đủ
điều kiện truy cập các bài báo toàn văn miễn phí thông qua các chương trình truy cập quốc tế
được tài trợ như HINARI của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), AGORA của Tổ chức Lương Nông
Liên Hiệp Quốc (FAO), OARE của Chương trình Môi trường của Liên hiệp quốc, PERI của
INASP ở Anh – các học viên học cách sử dụng truy cập đó và nếu cần, được giúp đỡ trong việc
đăng ký của cơ quan họ.

Nội dung cụ thể phụ thuộc vào trọng tâm của hội thảo. Bình thường, nhiều chục nguồn thông tin
cụ thể được giới thiệu và thực tập. Các nguồn thông tin ví dụ có trong các hội thảo dành cho
nhân viên y tế gồm:
Medline/PubMed, bao gồm các vấn tin lâm sàng, các giới hạn và bộ lọc toàn văn miễn phí;
GFMER và National Guideline Clearinghouse đối với các hướng dẫn điều trị;
FreeMedicalJournals, Highwire, OpenJ-Gate, DOAJ, và các trang khác đối với danh sách các
tạp chí truy cập miễn phí;
INASP/PERI cung cấp truy cập đã trả tiền trước tới các tạp chí hàn lâm ở nhiều nước;
HINARI, AGORA và OARE mà thông qua chúng, người dùng tin ở hầu hết các nước thu
nhập thấp có thể truy cập hàng triệu bài báo toàn văn từ các tạp chí nghiên cứu hàn lâm hàng
đầu;
Cochrane and và các trang EBM khác về các tổng quan hệ thống;
Essential Health Links và các trang khác cung cấp các bộ liên kết có quản lý;
FreeBooks4Doctors, medicalstudent.com và các nguồn thông tin khác cung cấp sách điện tử
miễn phí;
Các nguồn các thống kê, các tài liệu nghiên cứu và giảng dạy, hình ảnh y khoa và hơn nữa.

Với mỗi hội thảo, INFORM soạn thảo một tài liệu in khoảng 100 trang, bao quát các nguồn
thông tin trực tuyến phù hợp với chủ đề hội thảo. Các học viên nhận được tài liệu này, bản in các
PowerPoint, các bài tập cầm tay chỉ việc và 1 đĩa CD với các tập tin tương ứng. Tất cả các tài
liệu tập huấn INFORM đều không giữ bản quyền để các học viên có thể sao chép và phân phát
chúng cho các đồng nghiệp và sinh viên.

Dr Martha J Garrett, PhD
Director, INFORM
c/o International Maternal and Child Health
University Hospital, Uppsala University
SE-751 85 Uppsala, Sweden
Tel: +46-(0)18-611 5986 Mobile: +46 (0)730 500 368
E-mail:

Mr Anders Wändahl
Trainer, INFORM
Librarian, Karolinska Institute
Tel: +46-(0)8-524-84059
Email: ,

Ms. Karin Törnblom
Administrator, INFORM
Email:
1

Khám phá Truy cập Bạn Đã Có Bạn là ai

Bạn là một nhân viên làm việc trong ngành y tế. Bạn có thể là bác sĩ, điều dưỡng, dược
sĩ, nữ hộ sinh, vật lý trị liệu, thủ thư y khoa, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm, giảng viên,
nhà nghiên cứu hay nhà hoạch định chính sách. Bạn có thể làm việc tại trường đại học,
2

Phiến đá ở sân làng: câu chuyện về việc tưởng rằng thiếu khả năng truy cập

Vài năm trước đây, một ngôi làng nhỏ của một đất nước thuộc châu Mỹ Latinh gặp phải
khó khăn nghiêm trọng về nguồn nước sạch. Ngôi làng này cách một con sông lớn nhiều
kilomet. Tuy nhiên, nhiều thế kỷ trước đây, một cơn lũ đã mở dòng chảy mới, tạo ra một
nhánh sông chảy qua gần ngôi làng trước khi nhập trở lại vào sông cái ở hạ lưu.

Qua thời gian, nhánh sông này bị tắc, dân làng nay mỗi ngày phải mất nhiều thời gian để
mang nước từ sông cái về làng. Tình trạng đó không thể chịu nổi và chính quyền địa
phương đã tính đến chuyện di dời ngôi làng. Phương án đào giếng cũng đã được xem xét,
nhưng bị bác bỏ vì chi phí quá cao.
Một phụ nữ - là chuyên gia về nước - được chính quyền cử đến để bàn bạc với các vị
chức sắc trong làng về vấn đề trên và các giải pháp khả thi. Hàng ngày, cô đi bộ từ nhà cô
ở đến trụ sở của làng. Trên đường đi, cô đi qua sân làng và thường dừng lại, trò chuyện
với dân làng, những người đang ngồi đó và bàn tán về việc không lấy được nước…

Một ngày nọ, khi đến sân, cô lại nhìn vào một phiến đá phẳng mà trên đó một số dân làng
đang ngồi. Đó là một phiến bê tông tròn, đường kính khoảng hai mét và dày khoảng nửa
mét. “Đây là cái gì ạ?” Cô hỏi một người dân làng.

“Đây chỉ là chỗ chúng tôi có thể ngồi và nói chuyện thôi mà.” - Người đàn ông trả lời.

“Thế nó ở đây đã lâu chưa ạ?” – Cô hỏi.

phụ thuộc vào chúng tôi về các tài liệu. Anh xem có thể giúp đỡ chúng tôi được không?” Khi người giảng viên đến nước đó, anh gặp thủ thư của các trường đại học để chuẩn bị
cho các buổi hội thảo. Họ bàn bạc về cách truy cập thông tin tại các cơ sở giáo dục của
nước này.

Người giảng viên đó biết rằng một phần của việc truy cập các tạp chí được thực hiện
thông qua INASP/PERI, và các thư viện cũng đã thành lập liên hiệp thư viện quốc gia, đã
đăng ký sử dụng nhiều nguồn thông tin khác nhau được cung cấp trong phạm vi cả nước.

Để đảm bảo rằng mọi người đều biết đến các nguồn thông tin này, liên hiện thư viện đã
gửi đi một thông báo, được in trên giấy vàng chói - để khó bị bỏ qua!

Khi các cuộc hội thảo này hoàn tất, người giảng viên đó liên lạc với viện nghiên cứu và
đặt lịch hẹn gặp một số nhà nghiên cứu đang làm việc ở đó. Họ bắt đầu buổi làm việc với
việc than phiền với người giảng viên về việc không thể truy cập các tạp chí. Người giảng
viên không tranh luận với họ mà thuyết phục họ ngồi xuống trước máy tính, chỉ cho họ
cách vào trang web INASP và cho họ thấy rằng cơ quan của họ có thể truy cập được hàng
ngàn tạp chí khoa học nếu như họ đăng ký sử dụng.

Mặc dầu các nhà nghiên cứu vui lòng học cách truy cập, họ vẫn rất khó chịu. “Chúng tôi
không hiểu được các thủ thư”. Nhà nghiên cứu này phàn nàn tại văn phòng của ông ấy,
nơi tổ chức gặp mặt. “Họ đã giúp sắp xếp tất cả việc truy cập này là tốt rồi, nhưng vì sao
họ không nói cho những người nghiên cứu như chúng tôi biết về điều đó?”

Đến lúc đó, người giảng viên nhìn xuống mặt bàn của nhà nghiên cứu và thấy nằm trên
đống giấy tờ là một hướng dẫn màu vàng chói - tờ giấy từ liên hiệp thư viện! Anh cầm nó
lên và trao cho nhà nghiên cứu và anh ta bắt đầu đọc nó.


Trong tất cả các công cụ tìm kiếm thông tin trực tuyến hiện có, Google chắc chắn là công
cụ phổ biến nhất hiện nay. Công cụ tìm kiếm Google căn bản được nhân viên y tế sử
dụng trên toàn thế giới để tìm kiếm thông tin, và các chức năng Google đặc biệt như
Google Scholar và Google Book Search cũng ngày càng nổi tiếng trong giới học thuật.

Bởi tìm kiếm Google cho ra một số lượng kết quả khổng lồ, nhiều nhân viên y tế tin rằng
Google là cách tốt nhất để tìm ra mọi thứ. Những không phải vậy. Như bạn sẽ biết được
qua tài liệu này, một số nguồn thông tin tốt nhất, chất lượng cao nhất không truy cập
được bằng Google. Hơn nữa, Google không thẩm định chất lượng. Khi bạn tìm thông tin
y khoa bằng Google, một số trang web mà bạn tìm thấy sẽ đáng nghi ngờ hoặc có thể
chứa những hiểu lầm nguy hiểm.

Điều đó không có nghĩa là bạn nên chấm dứt sử dụng Google. Mà là nên hạn chế việc sử
dụng Google vào những việc phù hợp và tìm kiếm thông tin chuyên ngành ở một nơi
khác trên mạng.

Tài liệu này và những tài liệu đi kèm sẽ giúp bạn thực hiện điều đó thông qua việc cung
cấp những kiến thức và kinh nghiệm để mở rộng bản đồ tư duy của bạn. Khi hoàn thành
khoá học, bạn sẽ biết thêm nhiều: các nguồn thông tin hiện có là gì, chúng ở đâu, cách
truy cập chúng. Nếu sử dụng kiến thức mới này, bạn sẽ tìm kiếm thành công hơn nhiều. 5

Nguy cơ của việc chỉ tìm kiếm trên các trang web mà bạn đã biết

Cố gắng tìm kiếm mọi thứ bằng Google chỉ là ví dụ của một vấn đề lớn hơn - tìm sai chỗ.

“Thế… thế sao anh lại chỉ tìm ở chỗ này thôi?” Người phụ nữ hỏi với vẻ không hiểu.

“Bởi vì chỉ ở đây mới có ánh đèn mà thôi” - người hàng xóm trả lời. Đừng tìm kiếm ở những nơi “sáng sủa”, nơi bạn thoải mái tìm kiếm!
Hãy tìm ở nơi có thể có thông tin. 6

Học các kỹ năng tin học căn bản

Sử dụng tài liệu này và CD trên máy tính

Cách tốt nhất để học các tài liệu này là sử dụng cả bản in và bản điện tử cùng một lúc.
Bản điện tử có ở trên đĩa CD.

Ngồi trước máy tính với tập tài liệu này trên bàn, mở vào đúng chương bạn muốn sử
dụng. Mở máy tính, cho đĩa CD vào và mở tập tin. Nhấp vào nút „Edit‟ trên thanh công
cụ, sau đó nhấp vào „Go to‟, gõ số trang phù hợp rồi nhấp vào „Go to‟. Khi đã đến trang
bạn cần, hãy bắt đầu đọc và nhấp vào liên kết www màu xanh.

Vì bạn cũng có bản in của tài liệu này đang mở, bạn có thể đọc các chỉ dẫn về những gì
cần tìm kiếm trên trang web này. Khi bạn hoàn tất một trang web cụ thể, trở lại tài liệu
điện tử và tiếp tục đọc phần văn bản cho đến liên kết tiếp theo. Điều này nghe có vẻ khó,
nhưng thực ra rất dễ.

Nắm vững các kỹ năng tin học khác


họa về Internet. Trong Refdesk có danh sách các chỉ dẫn này.

Khi bạn mở máy tính và vào mạng, một trang web cụ thể (như trang chủ của cơ quan) sẽ
được hiển thị, hoặc có thể là một trang trắng. Khi vào mạng, bạn thấy trang gì cũng
không thành vấn đề.

Khi bạn đã kết nối, bạn có thể vào một trang web theo 3 cách sau:

Gõ địa chỉ vào thanh địa chỉ ở phía trên màn hình trình duyệt (Như Internet Explorer
hoặc Mozilla Firefox), sau đó nhấn nút „Enter‟ trên bàn phím. Các địa chỉ web được
đưa ra trong tài liệu này đều dưới dạng đầy đủ, bắt đầu bằng http://. Nó chỉ giao thức
truyền liên kết, định dạng để truy cập tư liệu trên web. Bạn không cần phải gõ phần
http:// vào thanh địa chỉ trình duyệt; nó sẽ được tự động thêm vào.

Nhấp vào địa chỉ chứa favorites hay bookmarks của trình duyệt WWW của bạn. Bạn
sẽ dần dần xây dựng được bộ sưu tập các trang web ưa thích của bạn.

Nhấp vào „liên kết‟ trên một trang web hoặc một tập tin văn bản. Khi di chuyển trên
mạng, bạn sẽ khám phá ra rằng gần như mọi trang web đều chứa các liên kết đưa bạn
tới các trang web khác. Tất cả những gì bạn cần làm là nhấp vào liên kết đó và bạn
được kết nối. Bạn cũng làm tương tự như vậy với các liên kết trong bản CD của tài
liệu này. Liên kết tới các trang web có màu xanh.
Có 3 cách để bạn vào một trang web:
Gõ địa chỉ, sử dụng favorites, hoặc nhấp vào liên kết trong trang web hoặc tập tin.

Tránh những lỗi thường gặp trong tìm kiếm và lưu trữ


www.highwire.stanford.edu thay vì highwire.stanford.edu)
Nhập cả dấu ngoặc đơn hoặc dấu chấm hết vào các địa chỉ.

Mục cuối cùng này cần phải được nói rõ. Đôi khi bạn sẽ gặp một địa chỉ web trong một
câu văn và đặt trong dấu ngoặc đơn như: (www.pubmed.org). Dấu ngoặc đơn không là
một phần của địa chỉ web này. Nếu nhập chúng vào, bạn sẽ nhận được thông báo địa chỉ
không tìm thấy. Nếu địa chỉ web nằm ở cuối câu, đằng sau nó sẽ là một dấu chấm báo
hiệu rằng đã hết câu. Dấu chấm hết không là một phần của địa chỉ web này. Nếu như vẫn
nhập vào, bạn có thể sẽ nhận được thông báo địa chỉ không tìm thấy.

Lỗi 3: Gõ các địa chỉ và các chuỗi tìm kiếm vào sai chỗ

Các trình duyệt web như Internet Explorer và Mozilla Firefox có chứa thanh địa chỉ ở
phía trên cùng, nơi bạn có thể gõ địa chỉ vào, sau đó nhấn nút Enter để vào trang web có
địa chỉ đó. Các công cụ tìm kiếm và các cơ sở dữ liệu cũng có thanh tìm kiếm, là nơi bạn
gõ vào một từ hoặc một cụm từ để chỉ ra bạn muốn tìm cái gì.

Thanh địa chỉ trong trình duyệt web và thanh tìm kiếm trong các công cụ tìm kiếm và các
cơ sở dữ liệu trông giống nhau - đều có hình chữ nhật dài và trống. Xin đừng lẫn lộn
chúng với nhau. Gõ địa chỉ web vào thanh địa chỉ và gõ các từ/cụm từ tìm kiếm vào
thanh tìm kiếm.

9

Medline đầy phiền toái (#1)

Một nghiên cứu sinh đang làm việc trong một chương trình vắc xin sốt rét tham gia hội


Khi bạn lưu một văn bản trực tuyến vào máy tính, hãy chắc rằng nó đã được lưu vào một
thư mục phù hợp và được đặt tên phù hợp. Nếu chỉ đơn giản đổ toàn bộ các văn bản lên
màn hình nền, bạn sẽ nhanh chóng quá tải các tập tin không được phân loại. Và nếu vẫn
giữ nguyên tên gốc của tập tin (thường khó hiểu), bạn sẽ không thể tìm được các bài báo
về những chủ đề cụ thể.

Hãy dành thời gian tạo các thư mục để lưu trữ các tài liệu tải được. Đặt tên chúng cho
phù hợp. Ví dụ, bạn có thể có thư mục tên “Tài liệu tải về” và trong thư mục này có thể
có các thư mục con đặt tên theo lĩnh vực cụ thể.

Ví dụ, giả sử bạn quan tâm đến quản lý bệnh viện, phát triển nhân lực y tế, và sức khỏe
bà mẹ - trẻ em. Trong thư mục các bài báo được tải về của bạn, bạn hãy tạo ba thư mục
con cho ba chủ đề trên.

Sau đó, bạn vào mạng và bắt đầu tìm kiếm. Đầu tiên bạn tìm thông tin tham khảo đến
một bài báo, xuất bản năm 2006 về việc sống còn của trẻ em ở Campuchia và sau đó thì
bạn tìm thấy chính bài báo toàn văn này. Bạn lưu nó vào ổ cứng máy tính, trong thư mục
con “Sức khỏe bà mẹ và trẻ em” nằm trong thư mục “Bài báo tải về” và bạn đặt một cái
tên phù hợp cho tài liệu này, ví dụ „Sống còn của trẻ em ở Campuchia 2006‟.


Cách tốt nhất để bắt đầu là đi bộ đến thư viện gần nhất, có lẽ ngay tại cơ quan bạn.

Bạn đang tìm kiếm thông tin? Hãy bắt đầu với thư viện của chính bạn! Nhiều nhà nghiên cứu hàn lâm ít khi đi qua cánh cửa thư viện tại chỗ, cho rằng chẳng có
cái liên quan đến công việc của họ. Đúng là ở các nước thu nhập thấp, thư viện có rất ít
các bộ sưu tập in, nhưng mọi thứ đã thay đổi và thư viện mà đã lâu bạn không ghé qua
bây giờ có thể chứa rất nhiều nguồn thông tin khác nhau. Do đó, hãy ghé thăm thư viện.
Hãy xem thư viện hiện có những sách gì và tìm xem thư viện có một trang web và/hoặc
một thư mục trực tuyến không.

Cũng nên nhớ rằng các thư viện chịu trách nhiệm quản lý các chương trình truy cập tạp
chí có giá trị như HINARI và PERI. Điều này có nghĩa là chính thủ thư các trường đại
học luôn là người có thông tin về các nguồn thông tin có sẵn thông qua các chương trình
này và là người có thể cung cấp cho bạn những thông tin về cách truy cập. Khi đến thư
viện, bạn nhớ hỏi chi tiết về vấn đề này.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng thư viện trên toàn thế giới liên kết với nhau thông qua các hệ
thống cho mượn liên thư viện, họ trao đổi sách, cung cấp bản sao của bài báo cho các thư 12

viện thành viên. Các hệ thống này cho phép bạn đọc tại một nơi có thể sử dụng nguồn
thông tin tại nhiều thư viện khác với mức phí phải chăng. Nếu không có hệ thống cho
mượn liên thư viện chính thức, các thủ thư thường xây dựng các hệ thống trao đổi không


Phản ứng của các bác sĩ là một sự lặng im đầy bối rối. Không một ai trong nhóm đó đến
thư viện suốt hai năm qua, dù là trực tiếp đến hay qua trang web. Không một ai tìm xem
thư viện đang cung cấp các nguồn thông tin trực tuyến nào!
! 13

Một số địa chỉ để tìm kiếm thông tin ở Việt Nam
(Thư viện Quốc gia Việt Nam)
(TT thông tin thư viện, Đại học quốc gia Hà Nội)
(Thư viện trung tâm, Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh)
(Thư viện Đại học khoa học tự nhiên TP. Hồ Chí Minh)
(TT Thông tin Phát triển Việt Nam)
(Thư viện Trường đại học Y tế Công cộng)
(Đại học Y Dược Huế, Đại học Huế)
(Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh)
(Đại học Y khoa Hà Nội)
(TT học liệu Đại học Cần Thơ)
(TT học liệu Đại học Thái Nguyên)
(TT học liệu Đại học Huế)
(TT học liệu Đại học Đà Nẵng)
(CIMSI - Viện Thông tin Thư viện Y học Trung ương)
(NACESTI - TT Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia)
(VINAREN)

Các trang web thư viện ngày càng quen thuộc ở Việt Nam. Không lâu nữa, các thư viện
chuyên ngành ở Việt Nam đều có trang web và thư mục trực tuyến. Trên đây là một số ví
dụ để các bạn tham khảo. Nếu trang web là tiếng Anh, hãy nhấp vào "Vietnamese" để

tài liệu này để biết nên thêm vào những chi tiết nào. Viết lại đường trích dẫn một cách
cẩn thận và không sử dụng những từ viết tắt do bạn tự tạo.

Đọc các chỉ dẫn và thử nghiệm
Không phải tất cả các nguồn thông tin đều giống nhau. Bạn có thể hình dung ra một hệ
thống hoạt động như thế nào bằng cách thử nghiệm hoặc đọc các chỉ dẫn. Trong một số
trường hợp, bạn còn tìm thấy các bài giảng trực tuyến miễn phí, giúp bạn từng bước tìm
kiếm thông tin.

Cuộn, nhấp, cuộn, nhấp, cuộn, nhấp!
Khi vào một trang web mới, hãy nhớ rằng cái bạn cần có thể nằm ở cuối trang hoặc trên
một trang khác. Điều đó có nghĩa là bạn phải di chuyển loanh quanh. Hãy cuộn xuống
cuối trang. Hãy nhấp chuột vào và xem nó dẫn đến đâu. Cuộn, nhấp! Cuộn, nhấp! Cuộn,
nhấp!

Tận dụng các chức năng vi tính hóa đối với toàn văn và đường dẫn
Bạn có thể lưu hầu hết các tài liệu vào máy tính hoặc thẻ nhớ USB hoặc thiết bị lưu trữ
khác. Điều này cho phép bạn xây dựng một bộ sưu tập cá nhân các bài báo toàn văn và
các tài liệu khác dưới dạng số hoá. Cũng có các phần mềm giúp bạn xác định, sưu tập,
quản lý các tài liệu tham khảo. Hãy kiểm tra xem ở cơ quan bạn có phần mềm đó không.
Nếu có, bạn chỉ mất vài giờ đồng hồ để học cách sử dụng nó và kết quả là bạn sẽ tiết
kiệm được nhiều, nhiều ngày.

Duy trì một thư mục các đường dẫn ưa thích
Tận dụng chức năng Favorites trên Internet Explorer (hoặc Bookmarks trên Mozilla
Firefox) để bạn không phải gõ lại các địa chỉ. Trước tiên, hãy vào trang web. Nhấp vào
„Favorites‟ hoặc „Bookmarks‟ ở phía trên của trang trình duyệt web và chọn „Add to
Favorites‟. Sau đó, tiếp tục làm theo chỉ dẫn. Khi có được một bộ sưu tập, bạn còn có thể
di chuyển nó giữa các máy tính với nhau.


(Trung tâm ISSN quốc tế)
(Cơ quan ISBN quốc tế)

Khi bạn tìm kiếm các tài liệu có nghĩa là bạn đang tìm kiếm 3 loại ấn phẩm: các bài báo,
sách và tư liệu xám. Bạn có thể phân biệt chúng bằng cách nhìn một chỉ số đặc biệt của
ấn phẩm (thường nằm ở mặt sau của trang bìa).
Một tạp chí có chỉ số ISSN (International Standard Serial Number).
Một quyển sách có chỉ số ISBN (International Standard Book Number).

Những ấn phẩm không có số ISSN lẫn số ISBN là tư liệu xám. Trong một số ngành nào
đó, như sinh học phân tử, tư liệu xám không quan trọng lắm. Ở các ngành khác, như phục
hồi chức năng dựa vào cộng đồng, nó cực kỳ quan trọng.

Ở một số nước, các tài liệu được xuất bản không có chỉ số ISSN hoặc ISBN nhưng vẫn
được phân biệt rõ ràng giữa ấn phẩm định kỳ và sách trong các thư mục. Tuy nhiên, do
chúng thiếu các chỉ số tiêu chuẩn quốc tế, các tài liệu này không được lập chỉ mục trong
các cơ sở dữ liệu thư mục quốc tế và không được ưu tiên cao trong các thư mục thư viện
nước ngoài.

Vấn đề này hiện được nói đến qua các hợp tác quốc tế. Các chỉ số ISSN và ISBN đang
được qui định bởi các cơ quan trong nước có liên kết với các hệ thống hợp tác quốc tế.
Có thể xem thông tin về các hệ thống này tại các trang web nêu trên. Trong cả hai trường
hợp, thông tin được cung cấp là về các cơ quan trong nước chịu trách nhiệm về chỉ số
ISSN và ISBN. Nhấp vào „Vietnam‟ tại mỗi trang web để tìm thông tin về văn phòng
ISSN và văn phòng ISBN quốc gia.

MẸO!

Tạp chí có ISSN.
Sách có ISBN.